ĐBQH Lê Hữu Trí: Tăng trưởng cao phải đi cùng chất lượng và sức chống chịu của nền kinh tế

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 30/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công.

Bên lề kỳ họp, phóng viên PetroTimes đã trao đổi với đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) về chất lượng tăng trưởng, các động lực phát triển và yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong giai đoạn tới.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) trao đổi với PetroTimes.

PV: Báo cáo của Chính phủ cho thấy kinh tế năm 2026 đạt nhiều kết quả tích cực, song mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên đặt ra yêu cầu rất lớn cho giai đoạn tiếp theo. Ông nhìn nhận thế nào về tính khả thi của mục tiêu này?

Đại biểu Lê Hữu Trí: Theo Báo cáo thẩm tra, GDP 9 tháng năm 2026 ước tăng 9,01%. Đây là kết quả tích cực, thể hiện nỗ lực lớn của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, quý IV cần tăng khoảng 12,5%. Đây là thách thức rất lớn, đòi hỏi phải đánh giá đầy đủ các điều kiện thực hiện, thay vì chỉ dựa vào quyết tâm và các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng trong những tháng cuối năm.

Tôi cho rằng, mục tiêu tăng trưởng cao phải đi kèm luận chứng đầy đủ về nguồn lực, năng lực hấp thụ vốn và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đặc biệt, cần phân tích rõ mức đóng góp của tiêu dùng trong nước, đầu tư công, đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài, xuất khẩu và năng suất lao động.

Việc đánh giá từng động lực sẽ giúp xác định lĩnh vực nào đang thực sự dẫn dắt tăng trưởng, lĩnh vực nào còn yếu và cần chính sách gì để khơi thông. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp có trọng tâm, tránh tình trạng đặt mục tiêu cao nhưng thiếu điều kiện bảo đảm thực hiện.

PV: Xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục là những điểm sáng của nền kinh tế. Theo ông, cần làm gì để những kết quả này tạo ra sức lan tỏa lớn hơn đối với doanh nghiệp trong nước?

Đại biểu Lê Hữu Trí: Theo báo cáo, xuất khẩu 9 tháng năm 2026 tăng 24,5%, vốn FDI thực hiện đạt 21,1 tỷ USD, tăng 12,1%. Đây là những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, điều cần quan tâm không chỉ là tốc độ tăng xuất khẩu hay quy mô vốn FDI, mà còn là giá trị thực sự được tạo ra trong nước.

Cần đánh giá doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu đến đâu trong chuỗi cung ứng, năng suất lao động và trình độ công nghệ được cải thiện như thế nào, thu nhập của người lao động có tăng tương xứng hay không.

Nếu sản xuất và xuất khẩu tăng nhưng phần lớn nguyên liệu, linh kiện và công nghệ vẫn phụ thuộc vào bên ngoài, doanh nghiệp trong nước chủ yếu thực hiện những công đoạn có giá trị gia tăng thấp thì khả năng lan tỏa của tăng trưởng sẽ hạn chế. Khi thị trường thế giới biến động, chuỗi cung ứng gián đoạn hoặc đối tác thay đổi chính sách thương mại, nền kinh tế cũng dễ bị tổn thương hơn.

Vì vậy, cần có giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa hợp lý, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết thực chất với doanh nghiệp Việt Nam, thay vì chỉ đánh giá hiệu quả thu hút đầu tư qua tổng vốn đăng ký hoặc vốn giải ngân.

Khu vực kinh tế tư nhân trong nước cũng cần được tạo điều kiện tiếp cận bình đẳng hơn với đất đai, vốn, công nghệ và cơ hội tham gia các dự án lớn. Cùng với đó là giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ vướng mắc pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Đây là những điều kiện quan trọng để hình thành năng lực sản xuất nội sinh và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đại biểu Lê Hữu Trí phát biểu tại hội trường.

PV: Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, nhu cầu huy động nguồn lực đầu tư là rất lớn. Theo ông, đâu là những vấn đề cần ưu tiên để vừa khơi thông dòng vốn, vừa nâng cao hiệu quả đầu tư công và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô?

Đại biểu Lê Hữu Trí: Đầu tư công, đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài đều có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là huy động được bao nhiêu vốn mà còn là sử dụng đồng vốn đó có hiệu quả hay không.

Theo Báo cáo thẩm tra, giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng năm 2026 đạt 62,9% kế hoạch; số vốn tạm ứng chưa thu hồi lên tới 237,2 nghìn tỷ đồng. Những con số này đặt ra yêu cầu phải đánh giá thực chất hơn chất lượng giải ngân, tiến độ hoàn thành dự án và khả năng chuyển hóa vốn đầu tư thành năng lực sản xuất, hạ tầng và dịch vụ công.

Bên cạnh đó, nền kinh tế cần nguồn vốn dài hạn cho sản xuất, công nghệ, năng lượng, logistics và hạ tầng. Trong khi đó, sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, áp lực lãi suất và những hạn chế của thị trường vốn có thể làm tăng chi phí đầu tư, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.

Do đó, cần phát triển thực chất thị trường vốn, nâng cao tính minh bạch và kỷ luật của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn. Đồng thời, phải kiểm soát chặt chất lượng tín dụng và rủi ro trong những lĩnh vực có mức độ liên thông cao như ngân hàng, trái phiếu và bất động sản.

Tăng trưởng nhanh nhưng sử dụng vốn kém hiệu quả, chi phí vốn cao, rủi ro tài chính tích tụ hoặc thiếu năng lượng phục vụ sản xuất thì không thể coi là tăng trưởng bền vững. Vì vậy, hiệu quả sử dụng vốn cần trở thành một tiêu chí quan trọng trong đánh giá chất lượng tăng trưởng.

PV: Bên cạnh các chỉ tiêu về GDP, đầu tư và xuất khẩu, theo ông, cần chú trọng những yếu tố nào để bảo đảm người dân thực sự được hưởng lợi từ tăng trưởng kinh tế?

Đại biểu Lê Hữu Trí: Tăng trưởng kinh tế cuối cùng phải tạo ra việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, cơ hội phát triển rộng hơn và chất lượng cuộc sống tốt hơn cho người dân.

Nếu GDP tăng cao nhưng nhiều gia đình vẫn chịu áp lực về chi phí sinh hoạt, người lao động khó mua hoặc thuê nhà, người trẻ thiếu cơ hội việc làm ổn định thì cần xem xét lại mức độ lan tỏa của tăng trưởng.

Theo số liệu được báo cáo, CPI bình quân 9 tháng năm 2026 ước tăng 4,52%. Mức tăng này cơ bản bám sát mục tiêu điều hành, nhưng áp lực chi tiêu thực tế giữa các nhóm dân cư không giống nhau. Người thu nhập thấp thường phải dành phần lớn thu nhập cho thực phẩm, nhà ở, điện nước, đi lại, học hành và khám chữa bệnh nên dễ bị tổn thương hơn trước biến động giá cả.

Tôi đề nghị cần đánh giá tác động của tăng trưởng và lạm phát đối với thu nhập thực tế của từng nhóm dân cư; có giải pháp kiểm soát giá hàng hóa thiết yếu, nâng cao năng suất lao động và tạo điều kiện để tiền lương tăng dựa trên năng suất, hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Mục tiêu của chúng ta không đơn thuần là đạt được một con số tăng trưởng cao, mà phải xây dựng được nền kinh tế có sức cạnh tranh, có khả năng tự chủ, tạo ra giá trị gia tăng ngày càng lớn và bảo đảm người dân được thụ hưởng thực chất thành quả phát triển.

Đó mới là nền tảng để Việt Nam tăng trưởng nhanh nhưng vẫn bền vững, nâng cao năng lực nội sinh và tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

[PODCAST] STEM Innovation Petrovietnam - Cú hích phát triển nhân lực kỹ thuật và đổi mới giáo dục Việt Nam

Cần cơ chế đặc thù để Petrovietnam vừa đại diện nước chủ nhà, vừa hoạt động sản xuất kinh doanh

Petrovietnam - Động lực mới cho phát triển năng lượng và kinh tế Nam Trung Bộ