Cho vay lãi suất 0% chỉ áp dụng trong trường hợp đặc biệt

Theo Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, hiện nay thẩm quyền phê duyệt cho vay đặc biệt không tài sản bảo đảm và lãi suất 0% thuộc về Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, tại dự thảo sửa đổi Luật, NHNN đề xuất phân quyền cho cơ quan này để xử lý kịp thời các tình huống khẩn cấp.

Thống đốc làm rõ, cơ chế cho vay đặc biệt chỉ áp dụng trong hai trường hợp: (1) xảy ra tình trạng rút tiền hàng loạt và (2) tổ chức tín dụng bị đặt vào diện kiểm soát đặc biệt. “Đây là biện pháp cuối cùng khi tổ chức tín dụng gặp khó khăn nghiêm trọng về thanh khoản và không còn tài sản bảo đảm để thế chấp”, bà Hồng nói.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Thị Hồng

Thống đốc NHNN cho biết thêm, pháp luật hiện hành đã quy định nhiều cơ chế để phát hiện sớm nguy cơ rủi ro đối với các tổ chức tín dụng, từ đó kịp thời áp dụng biện pháp can thiệp sớm. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ và khả năng người dân có thể rút tiền từ xa, rủi ro rút tiền hàng loạt ngày càng trở nên hiện hữu. “Đã xảy ra rút tiền hàng loạt thì hậu quả lan truyền rất lớn, nếu không xử lý ngay có thể ảnh hưởng đến toàn hệ thống”, bà cảnh báo.

Liên quan đến nguy cơ lạm dụng cơ chế vay đặc biệt, Thống đốc khẳng định đây là chính sách “rất hạn chế, chỉ kích hoạt trong hoàn cảnh cực kỳ đặc biệt”. Trong giai đoạn can thiệp sớm, tổ chức tín dụng vẫn có thể vay vốn từ NHNN nhưng phải có tài sản bảo đảm và chịu lãi suất. Chỉ trong trường hợp đã xảy ra rút tiền hàng loạt, mới xem xét cho vay đặc biệt với lãi suất 0%.

Ngoài ra, Thống đốc cũng nhấn mạnh phần lớn các ngân hàng nằm trong diện can thiệp sớm đều mất thanh khoản, hoạt động khó khăn và không sinh lời. Nếu NHNN cho vay với lãi suất thông thường, tổ chức tín dụng sẽ càng khó tái cơ cấu. Do đó, việc áp dụng lãi suất 0% là cần thiết để tạo điều kiện phục hồi.

Đề cập đến tiêu chí áp dụng, bà Hồng cho rằng cần linh hoạt theo từng trường hợp cụ thể. Sự cố rút tiền hàng loạt không chỉ xảy ra ở các ngân hàng yếu kém mà còn có thể do tin đồn, lỗi hệ thống, mất dữ liệu... “Ngay cả những ngân hàng có lịch sử hoạt động tốt cũng không tránh khỏi rủi ro này, như bài học từ nước ngoài thời gian qua”, Thống đốc dẫn chứng.

Theo bà, chính vì sự phức tạp và đa chiều của hệ thống ngân hàng hiện nay, việc bổ sung quy định xử lý nhanh, kịp thời là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm ổn định thị trường tài chính và lòng tin của người dân.