Vì sao các ngân hàng trung ương chuyển từ trái phiếu kho bạc Mỹ sang vàng?

Giá vàng hôm nay 8/8: Vàng thế giới vượt 4.300 USD/ounce

Vàng có tuần tăng mạnh nhất trong 7 tháng, bạc vượt 63 USD/ounce, trong khi platinum và palladium cũng có phiên cùng tăng hơn 7%. Tại Việt Nam, tâm điểm không chỉ nằm ở giá vàng mà chuyển sang những vấn đề sâu hơn của thị trường sau khi Thanh tra Chính phủ công bố kết luận thanh tra hoạt động kinh doanh vàng.

Minh họa cơ chế tác động của lợi suất trái phiếu Mỹ tới dòng tiền trên thị trường kim loại quý. Khi lợi suất hạ nhiệt, chi phí cơ hội của việc nắm giữ các tài sản không sinh lãi giảm xuống, qua đó tạo thêm động lực cho dòng tiền tìm đến vàng, bạc và bạch kim. Ảnh minh họa bằng AI

QUỐC TẾ

Vàng tăng hơn 7%, lên mức cao nhất gần 7 tuần

Giá vàng thế giới tăng mạnh trong tuần giao dịch từ ngày 3-7/8, đặc biệt bứt phá trong ba phiên cuối tuần tại thị trường Mỹ. Kết thúc phiên ngày 7/8, vàng giao ngay ở quanh 4.336 - 4.342 USD/ounce, sau khi có thời điểm tăng hơn 3% trong phiên và đạt mức cao nhất kể từ giữa tháng 6.

Động lực trực tiếp đến từ báo cáo việc làm tháng 7 của Mỹ. Bộ Lao động Mỹ cho biết số việc làm phi nông nghiệp giảm 23.000, trái ngược dự báo của giới phân tích là tăng khoảng 80.000 việc làm. Sau số liệu này, xác suất thị trường đặt cược Fed tăng lãi suất trong tháng 9 giảm từ khoảng 57% xuống 43,9%.

Tính cả tuần, vàng tăng hơn 7%, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 1/2026.

Nhận định: Mức tăng hơn 300 USD/ounce không đơn thuần phản ánh nhu cầu trú ẩn. Thị trường đang định giá lại kỳ vọng lãi suất sau khi một trong những dữ liệu kinh tế quan trọng nhất của Mỹ thay đổi đột ngột.

Lợi suất trái phiếu Mỹ trở thành “chiếc công tắc” của kim loại quý

Trước khi báo cáo việc làm được công bố, một sự dịch chuyển quan trọng đã xảy ra trên thị trường trái phiếu Mỹ. Ngày 5/8, lợi suất trái phiếu kho bạc giảm, đồng USD xuống gần mức thấp nhất sáu tuần, đồng thời triển vọng căng thẳng tại Trung Đông dịu bớt làm giảm áp lực lạm phát từ năng lượng.

Trong phiên này, vàng giao ngay tăng tới 4,4%, lên khoảng 4.253 USD/ounce - phiên tăng mạnh nhất kể từ tháng 2. Bạc cũng tăng 4,4% lên trên 62 USD/ounce.

Vàng không trả lãi, vì vậy khi lợi suất trái phiếu giảm, chi phí cơ hội của việc nắm giữ kim loại quý cũng giảm theo.

Nhận định: Nếu những tháng trước thị trường nhìn nhiều vào chiến tranh, dầu mỏ và lạm phát, tuần qua cho thấy “tọa độ” quyết định giá kim loại quý đã quay trở lại thị trường trái phiếu và chính sách tiền tệ Mỹ.

Gần 180 triệu USD quyền chọn mua đặt cược vào vàng và cổ phiếu khai khoáng

Trong phiên giao dịch cuối tuần, dòng tiền trên thị trường phái sinh Mỹ tăng mạnh vào hai quỹ liên quan đến vàng.

Theo dữ liệu SpotGamma được CNBC dẫn lại, gần 100 triệu USD quyền chọn mua đối với SPDR Gold Shares - GLD, quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới - được giao dịch trong phiên thứ Sáu, trong khi quyền chọn bán chỉ khoảng 25 triệu USD.

Cùng thời điểm, hơn 80 triệu USD quyền chọn mua VanEck Gold Miners ETF - GDX, quỹ tập trung vào cổ phiếu các doanh nghiệp khai khoáng - được giao dịch, so với hơn 9 triệu USD quyền chọn bán. Dữ liệu Cboe LiveVol cho thấy khối lượng quyền chọn GLD cao gấp đôi trung bình 30 ngày, còn GDX gấp khoảng bốn lần.

Nhận định: Đây không phải 180 triệu USD được dùng để mua vàng vật chất. Tuy nhiên, sự mất cân đối rất lớn giữa quyền chọn mua và quyền chọn bán cho thấy một bộ phận nhà đầu tư đang đặt cược rõ rệt vào khả năng đợt phục hồi của vàng còn tiếp diễn.

Trung Quốc tăng mua vàng, đồng thời muốn “nâng tầm” của Hong Kong

Ngày 7/8, số liệu chính thức cho thấy Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tiếp tục tăng dự trữ vàng trong tháng 7. Đây là tháng thứ năm liên tiếp PBoC mua ròng và là tháng có lượng bổ sung lớn nhất kể từ tháng 10/2023.

Cùng lúc, Trung Quốc đang thúc đẩy Hong Kong trở thành một mắt xích lớn hơn của thị trường vàng quốc tế. Hệ thống “Kết nối giao nhận” (Delivery Connect) giữa Hong Kong và Sở Giao dịch Vàng Thượng Hải cho phép giao nhận vàng vật chất thông qua kho được chỉ định tại Hong Kong. Đặc khu này cũng đặt mục tiêu tăng năng lực kho vàng từ dưới 200 tấn hiện nay lên khoảng 10 lần vào năm 2030.

Reuters Breakingviews nhận định quá trình này không chỉ liên quan đến việc lưu trữ vàng, mà còn gắn với tham vọng đưa một phần hoạt động giao dịch và hình thành giá vàng dịch chuyển về châu Á.

Nhận định: Trung Quốc đang làm hai việc song song: tích lũy thêm vàng cho dự trữ quốc gia và xây dựng hạ tầng để tham gia sâu hơn vào chính thị trường nơi vàng được giao dịch, thanh toán và định giá.

Ngân hàng trung ương mua 289 tấn vàng trong quý II

Theo số liệu của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) được UBS dẫn lại trong tuần, các ngân hàng trung ương mua khoảng 289 tấn vàng trong quý II/2026. UBS ước tính nhu cầu cả năm của khu vực này có thể đạt khoảng 750-1.000 tấn.

Tuy nhiên, dữ liệu cần được nhìn trong bối cảnh rộng hơn. Reuters dẫn World Gold Council cho biết lượng vàng mua của các ngân hàng trung ương trong cả nửa đầu năm 2026 vẫn ở mức thấp nhất kể từ năm 2022. Trong quý II, các ETF vàng toàn cầu cũng bị rút ròng khoảng 45 tấn, khi giá vàng trải qua quý giảm mạnh nhất kể từ năm 2013.

Nhận định: 289 tấn là một con số lớn, nhưng chưa đủ để kết luận các ngân hàng trung ương đang mua vàng với tốc độ kỷ lục. Điều đáng chú ý hơn là lực mua chính thức vẫn tồn tại ngay cả ở mặt bằng giá rất cao và tiếp tục tạo một lớp cầu dài hạn cho vàng.

Dự báo tới 5.000 USD/ounce - mặt bằng giá vàng được nâng lên

Ngày 7/8, UBS công bố dự báo giá vàng có thể đạt 5.000 USD/ounce trong nửa đầu năm 2027.

Ngân hàng Thụy Sĩ cho rằng triển vọng này được hỗ trợ bởi hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương, dòng vốn ETF, nhu cầu của các nhà đầu tư tổ chức Trung Quốc và xu hướng dài hạn đa dạng hóa khỏi tài sản định giá bằng USD.

UBS đồng thời cảnh báo vàng vẫn có thể chịu áp lực ngắn hạn nếu kinh tế Mỹ mạnh lên, dầu tăng trở lại hoặc Fed duy trì chính sách tiền tệ cứng rắn hơn dự kiến.

Trước đó, Deutsche Bank vẫn duy trì vùng mục tiêu khoảng 4.600 USD/ounce vào cuối năm 2026, trong khi một số mô hình định giá đưa vùng giá hợp lý cao hơn.

Nhận định: Điều đáng chú ý không phải vàng chắc chắn sẽ đạt 5.000 USD, mà là vùng giá từng được xem là rất xa nay đã xuất hiện trong dự báo chính thức của một định chế tài chính toàn cầu lớn.

Bạc vượt 63 USD/ounce, tăng nhanh hơn vàng trong nhiều phiên

Bạc cũng trở thành một trong những tài sản nổi bật của tuần. Ngày 7/8, giá bạc giao ngay tăng khoảng 3%, lên 63,29 USD/ounce và hướng tới một tuần tăng mạnh. Trong phiên 5/8, bạc từng tăng 4,4% trong một ngày.

Ở phía cung nguyên liệu, số liệu Shanghai Metals Market cho thấy Trung Quốc nhập 219.000 tấn quặng chứa bạc trong tháng 6, tăng 15% so với tháng trước và 62,5% so với cùng kỳ. Lũy kế sáu tháng đầu năm đạt 1,165 triệu tấn, tăng 35,5%.

Peru cung cấp khoảng 57% lượng quặng chứa bạc Trung Quốc nhập khẩu. Tuy nhiên SMM cũng lưu ý một phần mức tăng đến từ các hợp đồng dài hạn ký trước đó và nhu cầu trang sức, đầu tư cuối cùng vẫn chưa thực sự mạnh.

Nhận định: Bạc đang được hỗ trợ đồng thời bởi dòng tiền tài chính và nhu cầu nguyên liệu công nghiệp, nhưng chính tính chất “hai vai” này cũng khiến giá bạc thường biến động mạnh hơn vàng ở cả hai chiều.

Platinum và palladium cùng tăng hơn 7% trong một phiên

Ngày 4/8, trong khi vàng tăng chưa tới 1% và bạc tăng 2,8%, platinum và palladium bất ngờ cùng tăng khoảng 7,1%.

Platinum lên khoảng 1.743 USD/ounce, còn palladium đạt khoảng 1.354 USD/ounce. Theo Reuters, kỳ vọng căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt giúp giảm lo ngại về hoạt động kinh tế và cải thiện kỳ vọng đối với nhu cầu công nghiệp - yếu tố đặc biệt quan trọng với hai kim loại nhóm bạch kim này.

Đến cuối tuần, platinum và palladium tiếp tục duy trì mức giá cao hơn đầu tuần và đều hướng tới mức tăng tính theo tuần.

Nhận định: Diễn biến này cho thấy cùng mang tên “kim loại quý”, platinum và palladium có thể phản ứng rất khác vàng. Khi vàng hưởng lợi từ nỗi lo kinh tế, PGM đôi khi lại hưởng lợi khi nỗi lo đó giảm xuống vì nhu cầu của chúng gắn chặt hơn với công nghiệp.

Hai lớp cầu cùng nâng đỡ thị trường vàng: dòng tiền ETF phản ứng nhanh với lãi suất, tỷ giá và kỳ vọng giá, trong khi các ngân hàng trung ương tích lũy vàng như một tài sản dự trữ dài hạn. Khi hai dòng tiền cùng hướng về vàng, sức hỗ trợ đối với mặt bằng giá trở nên đáng chú ý hơn. Ảnh minh họa bằng AI

SPDR Gold Trust quay lại mua ròng 10,5 tấn vàng

Sau giai đoạn dòng vốn ETF suy yếu, SPDR Gold Trust - quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới - đã quay xe mua ròng khoảng 10,5 tấn vàng trong tuần qua, nâng lượng nắm giữ lên mức gần 870 tấn. Riêng phiên cuối tuần, quỹ tiếp tục gom thêm khoảng 2,8 tấn.

Động thái gom hàng này diễn ra ngay khi giá vàng thế giới bứt phá mạnh mẽ khỏi vùng đi ngang để lập các đỉnh cao mới, đảo ngược hoàn toàn cục diện của quý II khi các quỹ ETF vàng toàn cầu bị rút ròng tới 45 tấn.

Nhận định: Nếu các ngân hàng trung ương đại diện cho lớp cầu chiến lược, mang tính dài hạn và phi đôla hóa, thì các quỹ ETF lại là nơi dòng tiền "nóng" phản ứng nhanh nhạy với biến động lãi suất, tỷ giá và kỳ vọng giá ngắn hạn. Việc cả hai lớp cầu lớn này cùng đồng thuận xuất hiện tại một thời điểm là tín hiệu đặc biệt đáng chú ý, báo hiệu một chu kỳ tăng trưởng bền vững và mạnh mẽ hơn của kim loại quý, thay vì chỉ là những sóng tăng kỹ thuật nhất thời.

Tuần tới, CPI Mỹ có thể tiếp quản vai trò của báo cáo việc làm

Sau cú sốc việc làm ngày 7/8, thị trường kim loại quý bước vào tuần mới với sự chú ý chuyển sang các dữ liệu lạm phát của Mỹ, đặc biệt là CPI và PPI.

Lý do nằm ở mối quan hệ trực tiếp giữa lạm phát, lợi suất và chính sách Fed. Nếu lạm phát giảm nhanh hơn dự kiến, kỳ vọng tăng lãi suất có thể tiếp tục hạ xuống, tạo thêm hỗ trợ cho vàng và bạc. Ngược lại, số liệu giá cả nóng lên có thể làm lợi suất trái phiếu phục hồi và kích hoạt hoạt động chốt lời sau tuần tăng mạnh.

Nhận định: Sau một tuần vàng tăng hơn 7%, câu hỏi quan trọng không còn là liệu tâm lý thị trường đã thay đổi hay chưa, mà là các dữ liệu tiếp theo có đủ sức xác nhận sự thay đổi ấy hay không.

TRONG NƯỚC

Thanh tra Chính phủ chỉ ra vi phạm tại SJC, PNJ, DOJI, Mi Hồng

Ngày 8/8, Thanh tra Chính phủ công bố kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và một số vấn đề có liên quan tại các cơ quan quản lý cùng một số doanh nghiệp lớn trên thị trường.

Theo kết luận được công bố, cả nước có khoảng 14.612 doanh nghiệp liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng, trong đó có 38 đơn vị kinh doanh vàng miếng và khoảng 6.960 doanh nghiệp đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra nêu cụ thể những tồn tại, vi phạm tại một số doanh nghiệp lớn. Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) có vi phạm liên quan đến công tác kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng và kê khai thuế giá trị gia tăng. Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty CP Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI được xác định có việc kê khai không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng.

Đối với Công ty TNHH Vàng Mi Hồng, Thanh tra Chính phủ chỉ ra các tồn tại, vi phạm liên quan đến chế độ báo cáo hoạt động kinh doanh vàng miếng, hoạt động thương mại điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống rửa tiền và nghĩa vụ thuế.

Ngoài các vấn đề tại doanh nghiệp, kết luận thanh tra còn chỉ ra những bất cập rộng hơn trong quản lý thị trường, từ cấp phép, chính sách thuế, cơ sở dữ liệu đến nguồn cung vàng nguyên liệu. Tổng số tiền liên quan đến các nội dung kê khai không đúng được Thanh tra Chính phủ nêu tạm tính khoảng 93,733 tỷ đồng.

Nhận định: Những cái tên SJC, PNJ, DOJI và Mi Hồng đáng chú ý bởi đây đều là các doanh nghiệp quen thuộc với người mua vàng trong nước. Tuy nhiên, các tồn tại và vi phạm được Thanh tra Chính phủ xác định ở từng doanh nghiệp có tính chất khác nhau. Nhìn rộng hơn, kết luận thanh tra không chỉ đặt vấn đề về trách nhiệm của từng doanh nghiệp mà còn cho thấy những khoảng trống trong cơ chế quản lý một thị trường có tới hơn 14.000 doanh nghiệp tham gia.

Nguồn cung vàng nguyên liệu và sàn giao dịch vàng trở lại bàn nghị sự

Một nội dung đáng chú ý trong kết luận của Thanh tra Chính phủ là vấn đề nguồn cung.

Trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Nhà nước không cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp. Thanh tra Chính phủ cho rằng việc chưa chủ động nhập khẩu vàng, chưa tổ chức sản xuất vàng miếng phù hợp với nhu cầu thị trường là một trong những nguyên nhân góp phần tạo ra mất cân đối cung - cầu và chênh lệch giá.

Cơ quan thanh tra kiến nghị nghiên cứu, thực hiện việc cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu, tổ chức sản xuất vàng miếng phù hợp và xây dựng lộ trình thành lập Sàn giao dịch vàng.

Nhận định: Đây có thể là phần có ảnh hưởng lâu dài nhất của kết luận thanh tra. Nếu nguồn cung, sản xuất vàng miếng và cơ chế giao dịch được thay đổi, cấu trúc thị trường có thể thay đổi nhiều hơn bất kỳ một đợt tăng hay giảm giá ngắn hạn nào.

Chuyển thông tin 7 cá nhân bán hơn 2.000 tỷ đồng vàng nguyên liệu sang Bộ Công an

Thanh tra Chính phủ cho biết đã chuyển thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật sang Bộ Công an để xem xét, xử lý theo thẩm quyền đối với hoạt động của 7 cá nhân.

Theo thông tin được công bố, những cá nhân này đã bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với tổng giá trị giao dịch khoảng 2.084 tỷ đồng.

Nhận định: Con số hơn 2.000 tỷ đồng cho thấy vấn đề truy xuất nguồn gốc vàng nguyên liệu không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật. Khi quy mô giao dịch đủ lớn, đây trở thành vấn đề trực tiếp của quản lý thị trường, thuế, phòng chống rửa tiền và tính minh bạch của toàn bộ chuỗi cung ứng vàng.

Kết luận của Thanh tra Chính phủ cho thấy, thị trường vàng Việt Nam có khoảng 14.612 doanh nghiệp liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng, trong đó 38 đơn vị kinh doanh vàng miếng và khoảng 6.960 doanh nghiệp đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Kết luận cũng kiến nghị xây dựng lộ trình hướng tới thành lập Sàn giao dịch vàng. Ảnh minh họa bằng AI

Giá vàng trong nước thu hẹp mạnh khoảng cách với giá thế giới

Đến cuối tuần, khi vàng thế giới vượt 4.300 USD/ounce, giá vàng miếng và vàng nhẫn tại Việt Nam cũng tăng trở lại. Giá bán vàng miếng tại một số doanh nghiệp lên quanh 144 triệu đồng/lượng.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không chỉ là mức giá tuyệt đối mà là khoảng cách giữa vàng trong nước và thế giới. Có thời điểm trong tuần, chênh lệch quy đổi của vàng miếng xuống dưới 5 triệu đồng/lượng, thấp hơn rất nhiều so với khoảng cách hai chữ số từng xuất hiện trước đó.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh thị trường vàng trong nước đang trải qua nhiều thay đổi về nhu cầu, nguồn cung và kỳ vọng chính sách.

Nhận định: Một thị trường vàng không thể chỉ được đánh giá bằng câu hỏi “hôm nay tăng hay giảm”. Việc chênh lệch nội - ngoại co lại có thể quan trọng hơn nhiều, bởi đây chính là một trong những thước đo cho mức độ tách biệt giữa thị trường trong nước và thế giới.

TỪ DÒNG TIỀN ĐẾN CẤU TRÚC THỊ TRƯỜNG

Tuần từ ngày 3-9/8 cho thấy hai câu chuyện diễn ra song song.

Trên thế giới, dòng tiền đang quay trở lại kim loại quý sau một giai đoạn bị hút sang trái phiếu, USD và cổ phiếu công nghệ. Vàng phản ứng với việc làm và lãi suất; bạc được hỗ trợ thêm bởi nhu cầu công nghiệp; platinum và palladium cho thấy một nhịp phục hồi riêng. Các ngân hàng trung ương vẫn tiếp tục tích lũy vàng, trong khi Trung Quốc không chỉ mua thêm kim loại này mà còn từng bước xây dựng hạ tầng để gia tăng vai trò của châu Á trong thị trường vàng toàn cầu.

Ở Việt Nam, vấn đề lớn nhất của tuần lại không nằm ở bảng giá. Kết luận của Thanh tra Chính phủ đặt ra những câu hỏi căn bản hơn về nguồn cung, xuất xứ vàng nguyên liệu, cơ sở dữ liệu, thuế, cơ chế quản lý và khả năng hình thành một sàn giao dịch vàng trong tương lai.

Một bên là dòng tiền đang dịch chuyển. Một bên là cấu trúc thị trường có thể chuẩn bị dịch chuyển. Và có lẽ đó mới là điều đáng chú ý nhất của thị trường kim loại quý trong tuần qua.

Thế Vinh