Dự báo vàng vượt 5.000 USD, bạc áp sát 100 USD/ounce trong 12 tháng tới

Giá vàng hôm nay 12/10/2026: Vàng miếng, vàng nhẫn đồng loạt đi ngang

Câu trả lời không bắt đầu từ làn sóng hồi hương vàng hôm nay, mà từ những đêm chiến tranh, khi các ngân hàng trung ương phải đưa tài sản cuối cùng của đất nước lên xe tải, tàu hỏa và tàu biển. Từ nhu cầu sống còn ấy, một bản đồ kho vàng quốc tế đã hình thành - rồi được củng cố bởi bản vị vàng, Bretton Woods và sức mạnh của các trung tâm tài chính.

50 tấn vàng rời Oslo trước quân phát xít Đức

Rạng sáng 9/4/1940, Na Uy bắt đầu đưa khoảng 50 tấn vàng dự trữ rời Oslo khi tàu chiến Đức tiến vào vịnh. Minh họa dựng theo tư liệu của Norges Bank.

Rạng sáng 9/4/1940, khi tin tàu chiến phát xít Đức đang tiến vào vịnh Oslo truyền đến thủ đô Na Uy, những cuộc gọi khẩn cấp được thực hiện. Người ta cần xe tải, cần nhân viên và cần đưa khoảng 50 tấn vàng của quốc gia ra khỏi thành phố trước khi quân Đức tới. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Na Uy Nicolai Rygg đã chuẩn bị cho khoảnh khắc này từ hai năm trước: vàng được kiểm kê, cân và đóng gói để có thể chuyển đi ngay khi chiến tranh ập đến.

Theo hồ sơ của Norges Bank, đoàn xe rời Oslo đúng lúc quân Đức áp sát. Vàng được chở bằng xe tải tới Lillehammer, tiếp tục đi tàu hỏa tới Åndalsnes. Từ đó, hành trình tách thành nhiều nhánh: một phần lên tàu tuần dương Anh, một phần đi qua Molde, một phần khác phải chuyển xuống thuyền địa phương rồi sang những tàu đánh cá sau khi bị máy bay tấn công. Cuối cùng, số vàng đến London và sau đó được đưa tiếp sang Canada, Mỹ. Dĩ nhiên đây không phải một chuyến vận tải thông thường, đó là cuộc sơ tán phần dự trữ có thể giúp một chính phủ lưu vong tiếp tục mua hàng, thanh toán và tồn tại.

Câu chuyện Na Uy “đưa vàng chạy trốn” cho thấy lớp nghĩa đầu tiên, cũng là lớp nghĩa nguyên thủy nhất, của việc cất vàng ở nước ngoài: đưa tài sản quốc gia ra khỏi tầm tay của quân xâm lược. Trong thời bình, một hầm vàng dưới trụ sở ngân hàng trung ương có vẻ là nơi an toàn tuyệt đối. Nhưng trong chiến tranh, chính địa chỉ ấy lại có thể trở thành mục tiêu đầu tiên bị tấn công. Vàng không cháy như tiền giấy và không phụ thuộc vào lời hứa trả nợ của bất kỳ chính phủ nào, nhưng nó vẫn có thể bị chiếm nếu nằm đúng nơi đoàn quân đối phương tiến đến.

Na Uy không phải trường hợp cá biệt. Tháng 9/1939, sau khi Đức tấn công Ba Lan, ngân hàng trung ương nước này phải sơ tán khoảng 80 tấn vàng. Những thùng vàng rời Warsaw, đi qua Romania, vượt Biển Đen và Địa Trung Hải, rồi tiếp tục được phân tán ra ngoài châu Âu. Hành trình kéo dài qua nhiều biên giới, giữa những tuyến đường có thể bị cắt đứt bất cứ lúc nào. Giá trị của số vàng không chỉ nằm ở số tiền có thể đổi được. Nó là một phần chủ quyền còn mang theo được khi lãnh thổ đã bị chiếm đóng.

Ottawa vì thế đã trở thành một trong những nơi trú ẩn lớn nhất của vàng châu Âu trong Thế chiến thứ hai. Báo cáo lịch sử của Ngân hàng Trung ương Canada cho biết từ năm 1938 đến 1945, các ngân hàng trung ương nước ngoài đã gửi tổng cộng 2.586 tấn vàng vào các hầm tại Ottawa. Danh sách có Bỉ, Hà Lan, Pháp, Na Uy và Ba Lan. Riêng Ngân hàng Trung ương Anh đưa hơn 2.100 tấn sang Canada trong giai đoạn đầu của chiến tranh. London thậm chí còn chuẩn bị phương án dựng một “ngân hàng trung ương bóng” (dự phòng, hoạt động song song trong bóng tối, sẵn sàng thay thế) tại Ottawa nếu nước Anh bị xâm lược.

Tài liệu của phía Canada dùng một cách diễn đạt đáng chú ý: đối với những nước bị chiếm đóng, số vàng đã đưa tới nơi an toàn là “bảo đảm cuối cùng cho sự sống còn của quốc gia”. Một chính phủ có thể mất thủ đô, mất hệ thống thuế và mất quyền kiểm soát ngân hàng trong nước, nhưng nếu còn dự trữ vàng ở một nước đồng minh, họ vẫn còn tài sản được quốc tế thừa nhận để trả cho vũ khí, lương thực, vận tải và hoạt động ngoại giao.

Đó cũng là lý do không nên nhìn việc gửi vàng ra nước ngoài bằng lăng kính đơn giản rằng một nước “không tin két sắt của mình”. Trong nhiều trường hợp, lựa chọn thực tế là giữa một hầm vàng trong nước có nguy cơ rơi vào tay đối phương và một hầm vàng ở xa nhưng nằm trong lãnh thổ đồng minh, thì hầm vàng nào an toàn hơn. Đưa vàng đi không phải từ bỏ chủ quyền; ngược lại, đó có thể là cách giữ lại phần vật chất cuối cùng của chủ quyền lãnh thổ.

Không chỉ để tránh chiến tranh, vàng còn nằm ở trung tâm giao dịch

Trong cùng một hệ thống lưu ký, vàng có thể đổi chủ bằng bút toán trong khi các thỏi vàng vẫn nằm nguyên trong hầm. Tranh minh họa.

Nếu chiến tranh giải thích vì sao vàng phải chạy khỏi quê nhà, lịch sử tiền tệ còn giải thích vì sao sau chiến tranh nhiều thỏi vàng vẫn ở lại nước ngoài. Từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, trong hệ thống bản vị vàng, đồng tiền của nhiều nước được gắn với một lượng vàng nhất định. Ngân hàng trung ương phải có khả năng đổi tiền giấy ra vàng và dùng vàng để thanh toán phần thâm hụt với bên ngoài. Khi ấy, vàng không chỉ là của cải cất trong kho, nó là phương tiện quyết toán giữa các quốc gia.

Hãy hình dung hai ngân hàng trung ương cùng có tài khoản vàng tại London. Nước A phải trả cho nước B. Cách tốn kém nhất là mở hầm, đưa các thỏi vàng lên xe, hộ tống ra cảng, mua bảo hiểm, chở qua biển rồi lại chuyển vào một hầm khác. Cách đơn giản hơn là yêu cầu nơi giữ hộ đổi tên chủ sở hữu trên sổ: một số thỏi trước thuộc nước A nay thuộc nước B. Vàng vẫn nằm nguyên trên giá, nhưng khoản thanh toán đã hoàn tất.

Cơ chế ấy được gọi là “earmarking” - dành riêng, ghi dấu hoặc xác lập những thỏi vàng cụ thể cho một chủ sở hữu. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho biết dịch vụ lưu ký vàng cho các định chế nước ngoài của họ bắt đầu từ năm 1916, khi Thế chiến thứ nhất khiến việc đưa vàng qua Đại Tây Dương ngày càng nguy hiểm. Trước khi hầm vàng tại số 33 Liberty Street mở cửa năm 1924, vàng đã được gửi trong những kho gần đó. Lợi ích lớn nhất không chỉ là an ninh: các ngân hàng trung ương có thể thanh toán với nhau mà không cần giao nhận vàng vật chất.

Nói theo ngôn ngữ ngày nay, hầm vàng vừa là nhà kho, vừa là một phần của hạ tầng thanh toán. Chủ sở hữu vẫn nắm những thỏi vàng cụ thể, có số hiệu, trọng lượng và độ tinh khiết được ghi nhận. Nhưng quyền sở hữu có thể chuyển trên sổ sách nhanh hơn rất nhiều so với việc chuyển khối kim loại nặng hàng tấn. Trong thời chiến, lợi thế ấy càng lớn: nếu các tuyến hàng hải bị tàu chiến, tàu ngầm phong tỏa đe dọa, một bút toán trong hầm an toàn hơn cả một đoàn tàu.

London có lợi thế đặc biệt. Thành phố này là trung tâm thương mại, bảo hiểm, vận tải biển và ngân hàng của đế quốc Anh, đồng thời là nơi thị trường vàng quốc tế phát triển sâu. Ngân hàng Trung ương Anh đã giữ vàng cho các ngân hàng trung ương khác trong nhiều thế hệ. Một thỏi vàng đặt tại London dễ bán, dễ cho vay, dễ dùng làm tài sản bảo đảm và dễ đổi lấy ngoại tệ hơn một thỏi tương tự nằm trong hầm ở một thị trường nhỏ.

Cho đến hiện nay, Ngân hàng Trung ương Anh vẫn lưu ký vàng theo cơ chế “allocated”: khách hàng có quyền sở hữu pháp lý đối với các thỏi cụ thể, chứ không chỉ có một giấy đòi ngân hàng trả một lượng vàng tương đương. Khi giao dịch, các bên có thể chuyển quyền sở hữu bằng bút toán. Trong một bài viết công bố tháng 9/2026 vừa qua, ngân hàng này cho biết lượng vàng lưu ký bình quân trong mười năm qua vào khoảng 400.000 thỏi, tương đương gần 60% lượng vàng nằm trong các hầm tại London; phần lớn được giữ cho các ngân hàng trung ương khác.

New York phát triển vai trò tương tự, nhất là khi Mỹ nổi lên thành chủ nợ lớn sau hai cuộc thế chiến. Hầm của Fed New York nằm sâu dưới nền đá Manhattan, có các ngăn riêng cho từng chủ tài khoản. Theo số liệu công bố cho năm 2024, nơi đây giữ khoảng 507.000 thỏi, tương đương 6.331 tấn. Fed New York nhấn mạnh không thỏi nào trong số đó thuộc sở hữu của chính họ; ngân hàng chỉ là người giữ hộ cho chính phủ, ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế.

Sự phân biệt rõ ràng ấy rất quan trọng. Vàng ở nước ngoài không mặc nhiên trở thành vàng của nước giữ kho. Về pháp lý, chủ sở hữu vẫn là quốc gia gửi vàng. Hầm ở London hay New York cung cấp dịch vụ lưu ký, giống như một cảng trung chuyển tài chính có an ninh rất mạnh. Câu hỏi “vàng của mình sao lại ở két người khác?” vì vậy có một đáp án khá thực dụng: vì két đó nằm đúng nơi các giao dịch diễn ra.

Ấn Độ năm 1991 là một ví dụ cho giá trị của việc vàng có thể được huy động tại trung tâm tài chính quốc tế. Khi dự trữ ngoại hối cạn kiệt và đất nước đối mặt khủng hoảng cán cân thanh toán, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đưa 46,91 tấn vàng ra nước ngoài để cầm cố với Ngân hàng Trung ương Anh và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, huy động khoảng 400 triệu USD. Một tuyên bố tại Quốc hội Ấn Độ khi đó xác nhận 48 tấn được gửi sang Anh để giữ an toàn và làm bảo đảm cho khoản vay. Vụ việc gây tổn thương lớn về biểu tượng, nhưng cũng cho thấy vàng chỉ phát huy vai trò dự trữ cuối cùng khi có thể nhanh chóng biến thành ngoại tệ để trả cho nhập khẩu và nợ đến hạn.

Từ những trường hợp ấy, có thể tóm lại năm lý do khiến một quốc gia gửi vàng ra ngoài: tránh chiến tranh hoặc biến động trong nước; đặt vàng gần thị trường mua bán; thanh toán với ngân hàng trung ương khác bằng chuyển sổ; đổi nhanh lấy ngoại tệ khi khẩn cấp; và phân tán rủi ro thay vì dồn toàn bộ tài sản vào một địa điểm. Không phải lý do nào cũng đúng với mọi nước, nhưng chúng cùng tạo nên mạng lưới kho vàng xuyên biên giới.

Bretton Woods vẽ lại bản đồ hầm vàng

Tháng 7/1944, khi chiến tranh còn chưa kết thúc, đại biểu 44 nước họp tại Bretton Woods, bang New Hampshire của Mỹ, để thiết kế trật tự tiền tệ hậu chiến. Hệ thống mới đặt đồng USD vào vị trí trung tâm. Các đồng tiền khác neo vào USD, còn Mỹ cam kết đổi lượng USD do cơ quan tiền tệ nước ngoài nắm giữ thành vàng với giá 35 USD một ounce. Vàng không còn lưu thông hằng ngày như dưới bản vị vàng cổ điển, nhưng vẫn nằm ở tầng móng của hệ thống.

Cấu trúc ấy làm thay đổi trọng tâm của bản đồ kho vàng. Sau chiến tranh, Mỹ nắm phần lớn vàng tiền tệ của thế giới; tài liệu của Bundesbank ước tính tỷ trọng năm 1945 vượt 70%. Các quốc gia phục hồi thương mại thường kiếm được USD từ xuất khẩu. Khi muốn chuyển một phần dự trữ USD thành vàng, cách thuận tiện nhất là nhận vàng ngay tại nơi Mỹ đang giữ nó - New York - thay vì lập tức thuê tàu đưa về nhà.

Tây Đức là trường hợp điển hình. Sau thất bại năm 1945, nước này gần như không còn dự trữ vàng. Khi tham gia hệ thống Bretton Woods và Liên minh Thanh toán châu Âu từ đầu thập niên 1950, nền kinh tế xuất khẩu tăng tốc, tạo ra thặng dư đối ngoại. Theo Bundesbank, dự trữ vàng của Đức tăng từ 0,79 triệu ounce cuối năm 1951 lên 129,69 triệu ounce cuối năm 1968 - hơn 4.000 tấn. Phần lớn lượng vàng ấy không phải được đào tại Đức rồi chở đi. Nó hình thành từ những khoản thanh toán quốc tế và được ghi có tại các trung tâm nơi giao dịch được quyết toán.

Đây là chi tiết thường bị bỏ qua trong tranh luận về hồi hương vàng. Nếu hỏi “tại sao các nước mang vàng ra nước ngoài?” đôi khi đặt ngược trình tự lịch sử. Với nhiều nước, vàng chưa từng được mang từ quê nhà sang New York hay London. Nó được mua, được nhận trong thanh toán hoặc được chuyển đổi từ USD ngay tại đó, rồi để lại trong hầm vì hầm đã an toàn, thị trường đã sẵn và việc vận chuyển về nước không đem lại lợi ích tương xứng với chi phí.

Trong hệ thống thanh toán châu Âu sau chiến tranh, các nước bù trừ phần lớn giao dịch với nhau, chỉ thanh toán số dư ròng. Những số dư ấy ngày càng được trả bằng USD hoặc vàng. Nhờ vậy, cùng một lượng kim loại có thể bảo đảm cho nhiều giao dịch mà không phải liên tục đi qua biên giới. Hệ thống tiết kiệm ngoại tệ khan hiếm, giúp thương mại phục hồi và đồng thời làm dày thêm các kho vàng tại vài đầu mối lớn.

Paris, Zurich và Ottawa cũng có vai trò, nhưng London và New York nổi bật nhờ ba yếu tố cùng lúc: sức mạnh chính trị của nước chủ nhà, độ an toàn vật chất của kho và khả năng biến vàng thành tiền ngay lập tức. Vàng đặt tại một trung tâm lớn có thể được bán cho nhiều đối tác hơn, vay dựa trên nó dễ hơn và nhận ngoại tệ nhanh hơn. Một hầm kiên cố ở trong nước giải quyết tốt bài toán giữ của; một hầm ở trung tâm tài chính giải quyết thêm bài toán sử dụng của.

Bundesbank từng giải thích rất thẳng thắn triết lý phân bổ kho vàng của mình. Một phần vàng phải ở Frankfurt để củng cố niềm tin trong nước; phần còn lại ở New York và London để có thể nhanh chóng đổi lấy ngoại tệ tại các trung tâm giao dịch. Hai mục tiêu - niềm tin và khả năng thanh khoản - không luôn chỉ về cùng một địa điểm. Bản đồ kho vàng vì thế là kết quả của một sự cân bằng, chứ không phải câu trả lời tuyệt đối rằng trong nước luôn tốt hơn hay nước ngoài luôn tốt hơn.

Ngay cả khi Tổng thống Richard Nixon chấm dứt khả năng chuyển đổi USD thành vàng năm 1971 và Bretton Woods tan rã, mạng lưới lưu ký đã hình thành không biến mất. Những thỏi vàng vẫn nằm tại nơi chúng từng được thanh toán. Các ngân hàng trung ương đã có tài khoản, quy trình kiểm định, bảo hiểm, quan hệ pháp lý và đối tác mua bán ở đó. Di chuyển hàng nghìn tấn vàng chỉ để thay đổi địa chỉ là một chiến dịch tốn kém, phức tạp và có rủi ro riêng. Quán tính của hạ tầng tài chính thường bền hơn chế độ tiền tệ đã sinh ra nó.

Khi chiếc két an toàn trở thành câu hỏi chính trị

Hà Lan tái bố trí khoảng 86 tấn vàng từ Bắc Mỹ sang London qua hai cách: mua bán tại các kho và vận chuyển vàng vật chất qua Zeist. Đồ họa theo Ngân hàng Trung ương Hà Lan.

Trong phần lớn thời hậu chiến, gửi vàng ở New York hay London được xem là chuyện kỹ thuật của quản lý dự trữ. Nhưng vài thập niên gần đây, địa chỉ của vàng quay trở lại thành câu hỏi chính trị. Khủng hoảng tài chính, căng thẳng giữa các đồng minh, trừng phạt kinh tế và việc tài sản dự trữ của một số nước bị phong tỏa đã khiến công chúng nhận ra rằng ba khái niệm thường bị trộn lẫn thực ra không giống nhau: sở hữu vàng, giữ vàng và có thể sử dụng vàng đúng lúc cần nhất.

Quốc gia A có thể là chủ sở hữu không tranh cãi của những thỏi vàng trong kho quốc gia B. Nhưng muốn kiểm định, bán, cầm cố hoặc đưa chúng đi, A vẫn phải dựa vào luật pháp, quy trình vận hành và môi trường chính trị tại B. Trong thời kỳ quan hệ ổn định, khoảng cách ấy hầu như vô hình. Khi niềm tin suy giảm, khoảng cách giữa “của mình” và “trong tay mình” bỗng trở nên rất lớn.

Đức là ví dụ dễ thấy. Từ năm 2013, Bundesbank triển khai kế hoạch đưa 674 tấn vàng từ Paris và New York về Frankfurt, đồng thời giữ một phần đáng kể ở nước ngoài. Đến năm 2017, hơn một nửa dự trữ đã nằm trong nước. Tuy vậy, Đức không rút toàn bộ vàng về nhà: London vẫn cần cho thanh khoản, New York vẫn là nơi giao dịch USD và là một điểm phân tán rủi ro. Năm 2025, khi một số chính trị gia Đức lại đặt câu hỏi về số vàng nằm tại Fed New York, Reuters dẫn Bundesbank khẳng định họ vẫn tin cậy đối tác Mỹ.

Điều đó cho thấy “hồi hương vàng” không phải một công tắc bật hoặc tắt. Một ngân hàng trung ương có thể đưa một phần vàng về để đáp ứng yêu cầu kiểm soát trong nước, nhưng vẫn để phần khác ở nước ngoài nhằm giao dịch. Họ cũng có thể chuyển vàng từ trung tâm này sang trung tâm khác thay vì đưa về quê nhà. Địa điểm tối ưu thay đổi theo mục tiêu: an toàn trước chiến tranh, thanh khoản, phân tán địa lý, khả năng tiếp cận đồng tiền dự trữ hay tín hiệu chính trị gửi tới công chúng.

Một cuộc dịch chuyển mới đang diễn ra theo logic ấy. Khảo sát năm 2026 của Hội đồng Vàng Thế giới cho biết 9% ngân hàng trung ương trả lời đã tăng lượng vàng giữ trong nước trong 12 tháng trước đó, so với 5% ở cuộc khảo sát năm trước. Bên cạnh đó, 10% cho biết đã đa dạng hóa thêm nơi cất giữ vàng ở nước ngoài, so với 2% năm trước. Tỷ lệ người trả lời nói họ lưu trữ vàng tại Ngân hàng Trung ương Anh giảm từ 64% xuống 57%; tại Fed New York giảm từ 17% xuống 14%. Đây chưa phải cuộc tháo chạy khỏi hai trung tâm cũ, nhưng là dấu hiệu bản đồ vàng đang được xem xét lại.

Trường hợp Hà Lan còn cho thấy chiều dịch chuyển không phải lúc nào cũng hướng về quê nhà. Ngày 2/9/2026, Ngân hàng Trung ương Hà Lan cho biết đã tái bố trí khoảng 86 tấn vàng từ New York và Ottawa sang London để tăng khả năng giao dịch và chuẩn bị cho khủng hoảng. Gần 59 tấn được bán tại New York rồi mua một lượng tương đương ở London. Với hơn 27 tấn còn lại, vàng vật chất được đưa từ Bắc Mỹ về kho Zeist ở Hà Lan; cùng lúc, một lượng vàng tương đương đang ở Zeist được chuyển sang London. Không phải toàn bộ 86 tấn vàng được chở thẳng từ Bắc Mỹ tới London và tổng dự trữ vàng của Hà Lan không đổi.

Chi tiết ấy nối hiện tại với lịch sử. Ngày trước, các ngân hàng trung ương học cách thanh toán bằng cách đổi tên chủ sở hữu trên sổ thay vì chuyển từng thỏi vàng. Ngày nay, họ có thể tái bố trí dự trữ bằng các giao dịch mua bán tại nhiều hầm khác nhau. Cái dịch chuyển trước hết là quyền sở hữu và khả năng sử dụng; kim loại vật chất chỉ di chuyển khi thật sự cần.

Vì vậy, bản đồ kho vàng cũ không được vẽ chỉ bằng những bức tường dày hay cánh cửa nặng hàng trăm tấn. Nó được vẽ bằng đường biển thời chiến, bằng đồng minh chính trị, bằng các khoản thặng dư thương mại, bằng đồng USD của Bretton Woods và bằng mạng lưới giao dịch đã tích tụ qua nhiều thế hệ. London, New York và Ottawa giữ vàng của nước khác bởi từng là nơi an toàn nhất, thuận tiện nhất hoặc cả hai trong những thời khắc quyết định.

Nhưng lịch sử cũng để lại một nghịch lý. Vàng được gửi ra ngoài để tránh rơi vào tay kẻ thù, song việc gửi ra ngoài lại tạo ra một sự phụ thuộc mới vào người giữ kho. Vàng được đặt tại trung tâm tài chính để dễ sử dụng, song khi quan hệ chính trị thay đổi, chính khoảng cách địa lý và pháp lý có thể làm nó khó sử dụng hơn. Một giải pháp an toàn của thế kỷ XX vì thế trở thành câu hỏi chiến lược của thế kỷ XXI.

Muốn hiểu làn sóng gọi vàng trở về, cần bắt đầu từ đây: các quốc gia không bỗng nhiên phát hiện vàng của mình ở nước ngoài. Họ chủ động đặt nó ở đó qua chiến tranh, thương mại và các trật tự tiền tệ cũ. Điều mới không phải vị trí của những thỏi vàng, mà là cách các chính phủ đánh giá rủi ro của vị trí ấy. Và khi rủi ro được tính lại, những đoàn xe chở vàng lại lên đường - lần này không nhất thiết để chạy khỏi chiến tranh, mà để phòng ngừa một thế giới trong đó quyền sở hữu chưa chắc đồng nghĩa với quyền tiếp cận.

(Còn nữa)

Các nguồn dưới đây dùng để kiểm chứng dữ kiện; bản thảo đã dẫn nguồn trực tiếp trong nội dung theo lối báo chí.

1. Norges Bank, “Gulltransporten” - hành trình sơ tán 50 tấn vàng năm 1940.

2. Narodowy Bank Polski, Bankoteka số 4/2014 - cuộc sơ tán vàng Ba Lan năm 1939.

3. Bank of Canada, “Due Diligence: A Report on the Bank of Canada’s Handling of Foreign Gold during World War II”.

4. Bank of Canada, báo cáo cuối cùng về các giao dịch vàng thời chiến.

5. Federal Reserve Bank of New York, lịch sử dịch vụ lưu ký vàng và thanh toán quốc tế.

6. Federal Reserve Bank of New York, “Gold Vault”.

7. Bank of England, dịch vụ ngân hàng cho khách hàng ngân hàng trung ương.

8. Federal Reserve History, “Creation of the Bretton Woods System”.

9. Deutsche Bundesbank, “The development of the Bundesbank’s gold reserves”.

10. Deutsche Bundesbank, kế hoạch phân bổ lại kho vàng công bố năm 2013.

11. Quốc hội Ấn Độ, tuyên bố ngày 18/7/1991 về việc cầm cố vàng.

12. Reuters, 30/5/2025, tranh luận tại Đức về lượng vàng lưu ký ở New York.

13. Financial Times, 16/6/2026, xu hướng các ngân hàng trung ương thay đổi địa điểm lưu trữ vàng.

14. Associated Press, 2/9/2026, Hà Lan chuyển 86 tấn vàng sang London.

15. World Gold Council, 15/9/2026, “Why are central banks moving their gold reserves?”.

16. De Nederlandsche Bank, thông cáo ngày 2/9/2026 về việc tái bố trí 86 tấn vàng.

Thế Vinh