Những giai đoạn giá kim loại quý biến động chậm hoặc điều chỉnh trong ngắn hạn có thể chỉ là thời kỳ tích lũy trước một chu kỳ tăng lớn hơn.

Điều gì đang xảy ra với các tài sản trú ẩn của thế giới?

Trong bài bình luận “Vì sao vàng ‘lỡ nhịp’ trong hỗn loạn Trung Đông?” đăng ngày 04/03/2026, hãng tin Reuters đặt câu hỏi mà nhiều nhà đầu tư đang băn khoăn: tại sao vàng lại không tăng mạnh như kỳ vọng trong một cuộc khủng hoảng địa chính trị lớn?

Reuters nhận định: “Vàng lần này không thể hiện đúng vai trò trú ẩn quen thuộc trong hỗn loạn Trung Đông”.

Theo hãng tin này, trong những ngày đầu của xung đột, giá dầu thế giới tăng vọt do lo ngại nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, trong khi thị trường vàng lại biến động thất thường. Nguyên nhân chính là sự kết hợp của ba yếu tố: đồng USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và kỳ vọng lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao.

Hiện tượng này thực ra không phải lần đầu xuất hiện. Và như bài viết “Vì sao xung đột dữ dội tại Trung Đông lại khiến giá vàng, bạc giảm?” đăng trên chuyên mục Kim loại quý/PetroTimes ngày 4/3/2025 từng nhận định, trong giai đoạn đầu của khủng hoảng, dòng tiền thường tìm đến USD trước khi tìm đến vàng.

Điều đó khiến thị trường kim loại quý có vẻ như đang tạm “đứng ngoài cuộc”. Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là “khoảng lặng” trước khi bước vào một chu kỳ lớn hơn.

Trong hệ thống tài chính hiện đại, tài sản trú ẩn không chỉ có vàng.

Theo nhiều nhà phân tích, trong các cú sốc địa chính trị, đồng USD thường là nơi trú ẩn đầu tiên của dòng vốn toàn cầu. Lý do là thị trường tài chính Mỹ có quy mô và thanh khoản lớn nhất thế giới, trong khi trái phiếu chính phủ Mỹ vẫn được xem là một trong những tài sản an toàn nhất.

Trong những tuần gần đây, khi căng thẳng tại Trung Đông gia tăng, dòng tiền đã chảy mạnh vào USD và trái phiếu kho bạc Mỹ. Điều này khiến chỉ số Dollar Index tăng, trong khi lợi suất trái phiếu Mỹ cũng đi lên.

Bài phân tích thị trường “USD, trái phiếu hay vàng - đâu là nơi trú ẩn an toàn nhất?” đăng trên Reuters ngày 05/03/2026 nhận định: “USD vẫn là tài sản trú ẩn tối thượng của hệ thống tài chính toàn cầu".

Đối với vàng, đây là một yếu tố bất lợi.

Vàng không mang lại lãi suất. Khi lợi suất trái phiếu tăng, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng cũng tăng theo. Vì vậy, trong ngắn hạn, USD mạnh và lợi suất cao thường gây áp lực lên giá vàng và bạc.

Chính cơ chế này khiến thị trường kim loại quý phản ứng chậm hơn so với kỳ vọng của nhiều nhà đầu tư khi khủng hoảng Trung Đông bùng phát.

Nhìn lại lịch sử, nhiều cuộc khủng hoảng lớn cho thấy vàng thường không tăng ngay ở giai đoạn đầu.

Trong giai đoạn đầu của một cú sốc tài chính hoặc địa chính trị, thị trường thường trải qua ba bước.

Thứ nhất, dòng tiền chạy vào USD và trái phiếu Mỹ do nhu cầu thanh khoản và sự an toàn.

Thứ hai, giá năng lượng tăng, kéo theo áp lực lạm phát đối với nền kinh tế toàn cầu.

Và chỉ ở bước thứ ba, khi thị trường bắt đầu lo ngại về giá trị của tiền tệ và sự ổn định của hệ thống tài chính, kim loại quý mới bước vào chu kỳ tăng mạnh.

Chính vì vậy, nhiều nhà phân tích cho rằng những biến động hiện nay có thể chỉ là giai đoạn đầu của một chu kỳ lớn hơn.

Dầu mỏ, Petrodollar và chu kỳ kim loại quý

Người dân vui khi sở hữu sản phẩm bạc “Ngân mã chiêu tài” của Tập đoàn Phú Quý.

Trong bài “Từ dầu mỏ tới vàng bạc: Quyền lực của Petrodollar trong hệ thống tài chính toàn cầu” đăng ngày 09/03/2026, chuyên mục Kim loại quý/PetroTimes đã phân tích mối liên hệ giữa dầu mỏ, USD và kim loại quý.

Theo đó, khi giá dầu tăng mạnh do khủng hoảng năng lượng, dòng Petrodollar, tức nguồn USD thu được từ xuất khẩu dầu, thường gia tăng. Trong giai đoạn đầu, dòng tiền này có xu hướng quay trở lại thị trường tài chính Mỹ, qua đó hỗ trợ đồng USD.

Tuy nhiên, trong các chu kỳ dài hơn, khi lạm phát năng lượng lan rộng và niềm tin đối với tiền tệ bắt đầu suy giảm, vàng và bạc thường trở thành nơi trú ẩn cuối cùng của dòng vốn toàn cầu.

Lịch sử từng chứng kiến những chu kỳ như vậy.

Sau cú sốc dầu mỏ thập niên 1970, giá vàng đã bước vào một trong những đợt tăng mạnh nhất trong lịch sử. Trong các cuộc khủng hoảng địa chính trị sau đó, kim loại quý cũng thường tăng mạnh khi thị trường bước vào giai đoạn bất ổn sâu hơn.

Trong một bài phân tích về khủng hoảng năng lượng và lạm phát toàn cầu năm 2023, hãng tin Bloomberg nhận định: “Những cú sốc năng lượng cuối cùng sẽ trở thành cú sốc tiền tệ".

Nói cách khác, những biến động ban đầu của thị trường dầu mỏ thường sẽ lan sang hệ thống tiền tệ toàn cầu. Và khi điều đó xảy ra, kim loại quý thường trở thành nơi trú ẩn quan trọng của dòng vốn.

Khoảng lặng trước khi chu kỳ bắt đầu?

Các báo cáo thị trường gần đây cho thấy nhà đầu tư vẫn đang theo dõi sát diễn biến tại Trung Đông.

Theo nhiều nhà phân tích của các ngân hàng đầu tư quốc tế, giá vàng hiện vẫn được hỗ trợ bởi ba yếu tố dài hạn.

Thứ nhất là bất ổn địa chính trị gia tăng tại nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt là Trung Đông và Đông Âu.

Thứ hai là làn sóng mua vàng của các ngân hàng trung ương, xu hướng đã kéo dài nhiều năm qua khi nhiều quốc gia muốn đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.

Thứ ba là nguy cơ lạm phát năng lượng nếu nguồn cung dầu từ Trung Đông bị gián đoạn trong thời gian dài.

Nhiều tổ chức tài chính quốc tế nhận định rằng trong bối cảnh hiện nay, vàng vẫn giữ vai trò quan trọng như một tài sản phòng vệ trước rủi ro hệ thống.

Đối với bạc, triển vọng còn gắn với một yếu tố khác: nhu cầu công nghiệp. Kim loại quý này được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như năng lượng mặt trời, điện tử và công nghệ cao, khiến thị trường bạc có thêm động lực từ nền kinh tế thực.

Vì vậy, việc vàng và bạc chưa tăng mạnh ngay khi xung đột bùng phát có thể không phải là dấu hiệu của sự suy yếu.

Ngược lại, nhiều chuyên gia cho rằng thị trường kim loại quý có thể đang ở giai đoạn tích lũy của một chu kỳ mới.

Trong những giai đoạn như vậy, biến động ngắn hạn thường khiến thị trường có cảm giác vàng đang “đứng ngoài cuộc”. Nhưng nếu các yếu tố nền tảng như lạm phát năng lượng, bất ổn địa chính trị và biến động tiền tệ tiếp tục gia tăng, kim loại quý có thể sẽ bước vào một giai đoạn khác của chu kỳ.

Nói cách khác, vàng và bạc không phải đang yếu đi, mà có thể chỉ đang “chờ thời”.

Và nếu lịch sử là một chỉ dẫn đáng tin cậy, thì khi chu kỳ khủng hoảng bước sang giai đoạn sâu hơn, kim loại quý thường là những tài sản phản ứng mạnh mẽ nhất của hệ thống tài chính toàn cầu.

Thế Vinh