Trong tháng 10, giá vàng thế giới giảm 6,9%. Hình minh họa.

Vàng và bạc lao dốc: Điều gì thực sự xảy ra?

Ngày 30/10/2026, giá vàng giảm 3,5%, lần đầu xuống dưới 4.000 USD/ounce kể từ tháng 10/2025. Tính chung tháng 10, vàng giảm 6,9%, xuống 3.898,90 USD/ounce, trong khi bạc mất 18,6%, còn 49,28 USD/ounce.

Đến ngày 9/11/2026, giá vàng giao ngay phục hồi lên 4.094,43 USD/ounce, còn bạc tăng lên 52,51 USD/ounce.

Hai nhà phân tích Andrew Maguire và Ivan (Wall Street Bulls) cho rằng đợt bán tháo có thể là kết quả của sự can thiệp từ các cơ quan chính thức nhằm loại bỏ những vị thế đầu cơ trước khi thị trường vàng và bạc chuyển sang cơ chế thanh toán bằng kim loại vật chất vào quý I/2027. Họ cũng dự báo vàng có thể được định giá lại lên 10.000-20.000 USD/ounce.

Tuy nhiên, đây mới là nhận định của các nhà phân tích, chưa phải sự thật được xác nhận. Cần phân biệt những diễn biến có bằng chứng với các giả thuyết chưa được kiểm chứng.

Những nguyên nhân có thể giải thích đợt bán tháo

Một trong những nguyên nhân có cơ sở là việc các sàn giao dịch tăng yêu cầu ký quỹ đối với hợp đồng tương lai. Khi mức ký quỹ tăng, nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy phải bổ sung tiền hoặc bán bớt vị thế, tạo thêm áp lực giảm giá.

Ông Maguire cũng cho rằng việc số lượng hợp đồng tương lai đang lưu hành giảm cho thấy các tổ chức đang chuyển sang nắm giữ kim loại vật chất. Tuy nhiên, dữ liệu này tự nó chưa đủ chứng minh xu hướng đó.

Ông còn nghi ngờ Quỹ Bình ổn Hối đoái (ESF) của Bộ Tài chính Mỹ đã can thiệp vào thị trường, nhưng hiện chưa có hồ sơ giao dịch công khai xác nhận giả thuyết này.

Như vậy, các yếu tố kỹ thuật như tăng ký quỹ và thanh lý vị thế có cơ sở dữ liệu rõ ràng hơn so với giả thuyết về sự can thiệp có chủ đích.

Hong Kong đang xây dựng một hệ sinh thái giao dịch vàng vật chất mới

Một phần trong dự báo về sự thay đổi thị trường năm 2027 có cơ sở thực tế. Hong Kong đã bắt đầu vận hành thử hệ thống thanh toán và bù trừ vàng trung tâm từ ngày 7/7/2026, đồng thời công bố kế hoạch chính thức đưa hệ thống vào hoạt động trong quý I/2027.

Hệ thống kết nối với cơ chế thanh toán tổng tức thời của Hong Kong, cho phép việc chuyển giao vàng và thanh toán tiền diễn ra đồng thời. Các loại vàng đủ điều kiện bao gồm thỏi khoảng 400 ounce đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Sở Giao dịch và Thanh toán bù trừ Hong Kong (HKEX) cũng dự kiến công bố hợp đồng tương lai vàng thanh toán bằng vàng vật chất, định giá bằng nhân dân tệ.

Ngày 2/11/2026, Sàn Giao dịch Vàng Hong Kong và Ngân hàng Quốc tế China CITIC thông báo thử nghiệm thanh toán giao dịch vàng bằng tiền gửi ngân hàng được mã hóa, hướng tới triển khai thương mại trong năm 2027.

Tuy nhiên, chưa có bằng chứng xác nhận một thị trường vàng và bạc toàn cầu, định giá bằng USD và thanh toán hoàn toàn bằng kim loại vật chất, sẽ ra mắt trong quý I/2027 như nhận định của Maguire.

Điểm đáng chú ý là hệ thống Hong Kong sử dụng nhân dân tệ, cho thấy xu hướng cạnh tranh giữa các đồng tiền trong hoạt động giao dịch và thanh toán vàng, thay vì đơn thuần thay thế hệ thống USD.

Thanh toán bằng vàng vật chất có thể thay đổi thị trường như thế nào?

Trên thị trường hiện nay, hợp đồng tương lai, tài khoản vàng chưa phân bổ và các giao dịch hoán đổi có thể tạo ra nhiều quyền đòi hỏi đối với cùng một lượng vàng lưu trữ.

Khi một sàn giao dịch yêu cầu giao nhận vàng thực tế, lượng kim loại bảo đảm cho các hợp đồng sẽ trở nên minh bạch hơn. Điều này có thể tạo ra chênh lệch giá giữa vàng vật chất được phân bổ cụ thể và các sản phẩm vàng giao dịch trên giấy.

Vàng không bị cầm cố hoặc ràng buộc bởi nghĩa vụ tài chính khác cũng có thể trở thành tài sản bảo đảm có giá trị cao hơn, trong khi các sản phẩm tài chính tổng hợp tiềm ẩn rủi ro đối tác.

Tuy nhiên, thanh toán vật chất không loại bỏ hoàn toàn giao dịch phái sinh, đầu cơ hay hoạt động bù trừ. Một hệ thống mới cũng cần đủ thanh khoản và sự tham gia rộng rãi của thị trường quốc tế mới có thể trở thành chuẩn định giá.

Quan trọng hơn, cơ chế này không tự động khiến giá vàng tăng lên 10.000-20.000 USD/ounce. Muốn xảy ra mức định giá lại như vậy cần có thay đổi lớn trong chính sách tiền tệ hoặc nhu cầu nắm giữ vàng.

Maguire viện dẫn việc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) được cho là đã tất toán khoảng 500 tấn vàng trong các hợp đồng hoán đổi vào cuối tháng 10/2022, trước khi các quy định Basel III có hiệu lực từ ngày 1/1/2023. Theo ông, sự kiện này có liên quan đến đợt tăng giá vàng sau đó, và đợt bán tháo hiện nay có thể là sự lặp lại của kịch bản tương tự.

Một số dữ kiện có thể xác nhận: quy định Basel III đưa vàng vào khuôn khổ Tỷ lệ Nguồn vốn Ổn định Ròng (NSFR) và xem vàng như một vị thế ngoại hối. Trong tháng 1/2023, vàng tăng 6,1%, lên 1.924 USD/ounce, và tăng khoảng 15% trong cả năm.

Tuy nhiên, chưa có tài liệu chính thức từ BIS hoặc Basel xác nhận việc tất toán 500 tấn vàng cũng như mục đích của hoạt động này. Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cũng không quy nguyên nhân tăng giá vàng năm 2023 cho sự kiện trên.

Vì vậy, việc hai sự kiện xảy ra nối tiếp nhau không đủ chứng minh quan hệ nhân quả. Các quy định Basel ảnh hưởng đến yêu cầu vốn và nguồn tài trợ của ngân hàng, chứ không trực tiếp quyết định giá vàng.

Vàng có thể được định giá lại lên 10.000-20.000 USD/ounce?

Lập luận về khả năng định giá lại bắt đầu từ một chi tiết kế toán: Kho vàng của Bộ Tài chính Mỹ, khoảng 8.133 tấn, vẫn được ghi sổ theo mức giá pháp định 42,22 USD/ounce, được thiết lập từ năm 1973. Đây là giá trị kế toán, không phải giá thị trường.

Ông Maguire dẫn lại quan điểm của Luke Gromen rằng vàng từng tương đương 40-60% lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ do nước ngoài nắm giữ, từ đó hàm ý giá vàng có thể cao hơn nhiều so với hiện nay.

Ông Ivan dự báo vàng có thể đạt 10.000-20.000 USD/ounce trong vòng 5-10 năm, với tỷ lệ giá vàng/bạc ở mức 20-30:1.

Trong khi đó, nhu cầu mua vàng của ngân hàng trung ương vẫn duy trì ở mức cao. Theo WGC, tổng nhu cầu từ đầu năm đạt 675 tấn, trong đó riêng quý III đạt 321 tấn và lượng mua ròng trong tháng 9 là 61 tấn. Goldman Sachs dự báo các ngân hàng trung ương có thể mua khoảng 60 tấn mỗi tháng.

Xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của các quốc gia đang hỗ trợ nhu cầu vàng. Tuy nhiên, hoạt động mua vào ổn định không đồng nghĩa với việc giá vàng chắc chắn sẽ tăng gấp 5 lần.

Vì sao nên theo dõi vàng bằng ounce thay vì USD?

Một quan điểm đáng chú ý của hai nhà phân tích là đánh giá lượng vàng nắm giữ bằng đơn vị ounce thay vì giá trị USD.

Một ounce vàng có độ tinh khiết 99,9% vẫn giữ nguyên trọng lượng và hàm lượng kim loại, dù giá thị trường là 4.000 hay 10.000 USD. Theo cách tiếp cận này, nhà đầu tư cần quan tâm liệu mình đang tích lũy thêm kim loại quý hay đang mất đi lượng tài sản thực, thay vì chỉ nhìn vào biến động của đồng USD.

Cách đánh giá này giúp theo dõi khả năng tích lũy tài sản thực mà không cần phụ thuộc vào bất kỳ dự báo giá vàng nào.

Những dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới

Các yếu tố đã được xác nhận gồm đợt giảm sâu của vàng và bạc trong tháng 10, sự phục hồi đầu tháng 11, việc điều chỉnh mức ký quỹ trên CME, nhu cầu mua vàng của ngân hàng trung ương và kế hoạch đưa hệ thống thanh toán vàng Hong Kong vào hoạt động trong quý I/2027.

Ngược lại, giả thuyết về việc ESF can thiệp thao túng giá, BIS tất toán 500 tấn vàng, hay sự ra đời của một thị trường vàng và bạc toàn cầu thanh toán bằng USD vẫn chưa có đủ bằng chứng.

Trong thời gian tới, nhà đầu tư nên theo dõi tiến độ triển khai hệ thống vàng tại Hong Kong, các thay đổi về ký quỹ trên CME, số liệu mua vàng của ngân hàng trung ương, lợi suất thực và diễn biến đồng USD.

Những dữ liệu này sẽ cung cấp cơ sở đánh giá đáng tin cậy hơn so với các giả thuyết về bên đứng sau những đợt biến động giá vàng và bạc.

Vì sao nhân loại chọn vàng và bạc làm tiền mà không chọn kim cương?

Ai quyết định giá trị của vàng và bạc?

Tích tiểu thành đại: Càng nghèo càng phải tích lũy tài sản

Nh.Thạch

AFP