Petroyuan, eo biển Hormuz và vị thế của vàng trong thương mại dầu mỏ

Giá vàng hôm nay 16/3: Trong nước đi ngang, thế giới giảm tuần thứ 2 liên tiếp

Từ những thương nhân tụ họp tại Lombard Street thế kỷ XVII đến sự ra đời của Hiệp hội Thị trường Kim loại quý Luân Đôn (London Bullion Market Association - LBMA), thành phố này đã trở thành một trong những trụ cột định hình hoạt động giao dịch vàng bạc và niềm tin tài chính.

Một góc khu trung tâm tài chính Canary Wharf tại London. (Nguồn: Bloomberg)

Trung tâm của hệ sinh thái này là LBMA - tổ chức điều phối thị trường vàng và bạc phi tập trung (OTC) lớn nhất thế giới.

“London vẫn là trung tâm của thị trường vàng OTC toàn cầu, nơi phần lớn giao dịch vàng vật chất diễn ra” - Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council - WGC) đánh giá.

Trải qua nhiều thế kỷ, London không chỉ là nơi kim loại quý được mua bán, mà còn là không gian nơi các chuẩn mực về chất lượng, lưu ký và thanh toán được thiết lập rồi lan tỏa ra toàn bộ hệ thống tài chính quốc tế.

Nếu vàng gắn chặt với vai trò dự trữ và niềm tin tiền tệ, thì bạc tại London lại phản ánh rõ hơn tính chất “kim loại kép” - vừa là tài sản quý, vừa là nguyên liệu công nghiệp có ảnh hưởng lớn tới chuỗi cung ứng.

Lịch sử của thị trường vàng London có thể lần ngược về thế kỷ XVII, khi các thương nhân và ngân hàng bắt đầu tụ hội giao dịch quanh khu vực Lombard Street - trái tim tài chính của Đế quốc Anh thời bấy giờ. Khi London trở thành trung tâm của mạng lưới thương mại toàn cầu, những dòng vàng từ Nam Phi, Australia và Bắc Mỹ cũng dần hội tụ về thành phố này.

Từ một điểm giao dịch của các thương nhân, London dần chuyển hóa thành trung tâm định hình chuẩn mực tài chính cho kim loại quý.

Bước sang đầu thế kỷ XX, London đã định hình vị thế là trung tâm vàng lớn nhất thế giới. Năm 1919, năm ngân hàng lớn chuyên kinh doanh vàng thỏi gồm N. M. Rothschild & Sons, Mocatta & Goldsmid, Pixley & Abell, Samuel Montagu & Co. và Sharps Wilkins bắt đầu tổ chức cuộc họp định giá vàng hằng ngày - cơ chế được gọi là London Gold Fixing.

Trong nhiều thập niên, cơ chế này đóng vai trò như “la bàn giá” cho thị trường vàng quốc tế.

Không chỉ với vàng, London cũng duy trì vai trò quan trọng trong việc hình thành giá tham chiếu đối với bạc. Trong bối cảnh bạc vừa là tài sản lưu giữ giá trị, vừa là nguyên liệu công nghiệp, thị trường bạc London phản ánh đồng thời cả tâm lý tài chính lẫn nhịp vận động của nền kinh tế thực.

Một bước ngoặt lớn xảy ra năm 1968, khi London Gold Pool - cơ chế phối hợp của các ngân hàng trung ương phương Tây nhằm giữ giá vàng ổn định - sụp đổ trước áp lực nhu cầu toàn cầu.

Chỉ vài năm sau, năm 1971, Tổng thống Mỹ Richard Nixon chấm dứt việc chuyển đổi USD sang vàng, mở ra kỷ nguyên của thị trường vàng tự do.

Trong bối cảnh đó, thị trường London được tái tổ chức dưới tên gọi LBMA vào năm 1987, với vai trò điều phối hoạt động giao dịch giữa các ngân hàng kinh doanh vàng thỏi (gọi tắt là ngân hàng bullion), nhà tinh luyện và các tổ chức tài chính. Từ đó đến nay, LBMA trở thành một trong những định chế quan trọng nhất trong việc thiết lập chuẩn mực toàn cầu cho kim loại quý.

Vàng thỏi tại hầm chứa của Ngân hàng Trung ương Anh. (Nguồn: Bank of England)

Khác với nhiều sàn giao dịch hàng hóa, LBMA không vận hành như một thị trường tập trung. Đây là thị trường phi tập trung (OTC), nơi các giao dịch diễn ra trực tiếp giữa các tổ chức tài chính lớn.

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của LBMA là thiết lập chuẩn vàng thỏi “Good Delivery” - tiêu chuẩn quốc tế cho vàng vật chất. Một thỏi vàng theo chuẩn này thường nặng khoảng 400 ounce (khoảng 12,4 kg) với độ tinh khiết tối thiểu 99,5%.

Danh sách LBMA Good Delivery List được xem như “tấm hộ chiếu” để vàng lưu thông trong hệ thống tài chính quốc tế.

Với bạc, London cũng giữ vai trò thiết lập các tiêu chuẩn giao dịch tương tự. Tuy nhiên, khác với vàng - vốn chịu ảnh hưởng lớn từ dự trữ ngân hàng trung ương và dòng vốn trú ẩn - bạc còn chịu tác động mạnh từ nhu cầu công nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, năng lượng mặt trời và công nghệ cao.

Vì vậy, diễn biến của bạc tại London thường phản ánh đồng thời cả kỳ vọng kinh tế lẫn tâm lý đầu tư.

Bên cạnh các chuẩn mực giao dịch, London còn sở hữu một mạng lưới kho lưu trữ kim loại quý khổng lồ, phục vụ nhiều đối tượng: từ ngân hàng trung ương, quỹ ETF đến các ngân hàng bullion và nhà đầu tư tổ chức.

Theo các báo cáo của LBMA, khối lượng giao dịch vàng tại London thường đạt khoảng 20 - 30 triệu ounce mỗi ngày, tương đương hơn 1.000 tấn vàng tính theo giá trị giao dịch. Với mức giá hiện nay, giá trị giao dịch có thể lên tới 150 - 200 tỷ USD mỗi ngày, biến đây trở thành một trong những thị trường hàng hóa lớn nhất thế giới.

“Vàng là một tài sản đặc biệt: không phải nghĩa vụ của bất kỳ tổ chức nào và không mang rủi ro tín dụng” - Ngân hàng thanh toán Quốc tế (Bank for International Settlements - BIS) - nhận định.

Nếu vàng là thước đo của niềm tin tiền tệ, thì bạc lại cho thấy một lát cắt khác của thị trường. Bạc vừa chia sẻ vai trò kim loại quý, vừa phản ánh sức nóng của nền kinh tế sản xuất. Chính đặc tính hai mặt này khiến bạc trở thành phần không thể tách rời khi nhìn vào hệ sinh thái London.

Sổ ghi giá hằng ngày của Ngân hàng Anh trong lần ấn định giá vàng đầu tiên (12/9/1919). (Nguồn: Lưu trữ Ngân hàng Anh)

Đối với nhà đầu tư Việt Nam, theo dõi thị trường London không chỉ là tham khảo quốc tế, mà là cách để hiểu nhịp đập thực sự của thị trường kim loại quý.

Trước hết, phần lớn giá vàng quốc tế - đặc biệt là giá giao ngay (spot) - đều lấy tham chiếu từ thị trường London. Những dòng lệnh lớn từ ngân hàng bullion, quỹ đầu tư và tổ chức tài chính liên tục hình thành mặt bằng giá tại đây, rồi lan tỏa sang các trung tâm khác như New York hay châu Á.

Thứ hai, London là nơi vàng vật chất của hệ thống tài chính thế giới được lưu trữ và luân chuyển. Khi các quỹ ETF gia tăng vị thế hay ngân hàng trung ương điều chỉnh dự trữ, các dòng chảy kim loại quý thường đi qua hệ thống kho tại London trước khi lan ra toàn cầu.

Thứ ba, thị trường London phản chiếu rất nhanh những chuyển động lớn của kinh tế thế giới. Khi lãi suất thay đổi, lạm phát gia tăng hay rủi ro địa chính trị xuất hiện, phản ứng của dòng vốn thường được ghi nhận gần như ngay lập tức vào giá vàng và bạc tại đây.

Với bạc, việc theo dõi London còn giúp nhà đầu tư nhận diện sớm mối liên hệ giữa kim loại quý và chu kỳ công nghiệp - một yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng.

Nhà đầu tư có thể theo dõi dữ liệu từ LBMA, WGC cùng các hãng tin tài chính như Reuters, Bloomberg hay Financial Times để cập nhật diễn biến thị trường.

Qua nhiều thế kỷ, thị trường vàng London đã đi qua các hệ thống tiền tệ từ bản vị vàng, Bretton Woods đến kỷ nguyên tiền pháp định ngày nay. Dù cấu trúc tài chính toàn cầu liên tục thay đổi, vai trò của London vẫn gần như không đổi: trung tâm của thanh khoản vàng vật chất và nơi các chuẩn mực của thị trường kim loại quý được thiết lập.

Trong thế giới tài chính hiện đại, nơi dòng vốn di chuyển với tốc độ của ánh sáng, vàng vẫn là tài sản của niềm tin, còn bạc phản chiếu đồng thời cả nhu cầu trú ẩn lẫn sức nóng của nền kinh tế thực.

Và tại London - “trái tim” của thị trường vàng bạc - hai dòng chảy ấy vẫn được định giá từng phút, từng giờ trên thị trường tài chính.

Thiên Hương