Một trong những mục tiêu lớn nhất của GaaS là giúp vàng giữ được sự an toàn của tài sản vật chất, đồng thời có tốc độ giao dịch và khả năng tiếp cận của thế giới số.

Trước khi nói về công nghệ, blockchain hay vàng kỹ thuật số, cần khẳng định một điều: GaaS (Gold as a Service) không bắt đầu từ máy tính. GaaS bắt đầu từ vàng thật.

Đó có thể là một thỏi vàng chuẩn London Good Delivery nặng khoảng 400 ounce (xấp xỉ 12,4 kg), được tinh luyện bởi một nhà máy đạt chuẩn quốc tế và lưu trữ trong kho của các tổ chức như HSBC, JPMorgan, Brink's hay Loomis.

Những thỏi vàng này không giống các sản phẩm vàng bán lẻ mà người dân thường mua. Mỗi thỏi đều có một "chứng minh thư" riêng gồm: Số seri - Nhà tinh luyện - Trọng lượng - Độ tinh khiết - Ngày sản xuất.

Trong thế giới vàng chuyên nghiệp, danh tính của một thỏi vàng gần như quan trọng không kém giá trị của nó. Nếu không xác định được nguồn gốc và tiêu chuẩn, thỏi vàng đó rất khó tham gia vào hệ thống giao dịch quốc tế.

Đó là lý do tiêu chuẩn London Good Delivery của LBMA được ví như "hộ chiếu toàn cầu" của vàng.

Nhưng làm thế nào để một thỏi vàng vật chất nằm trong kho có thể trở thành quyền sở hữu xuất hiện trên điện thoại của hàng triệu người dùng? Theo kiến trúc mà WGC đề xuất, quá trình đó diễn ra qua nhiều lớp xác thực dữ liệu khác nhau.

Bước thứ nhất: Tạo dấu vân tay kỹ thuật số cho vàng

Trong mô hình truyền thống, thông tin về thỏi vàng thường được lưu giữ trong các cơ sở dữ liệu riêng biệt của từng kho lưu ký hoặc tổ chức tài chính.

GaaS muốn thay đổi điều đó.

Khi một thỏi vàng được đưa vào hệ thống, các dữ liệu quan trọng sẽ được ghi nhận và chuẩn hóa. Bao gồm: Số seri - Trọng lượng - Độ tinh khiết - Vị trí lưu trữ - Trạng thái sở hữu.

Có thể hình dung đây là quá trình tạo ra một "dấu vân tay kỹ thuật số" cho vàng.

Từ thời điểm này, hệ thống luôn biết chính xác thỏi vàng nào đang ở đâu, thuộc về ai và có đang được sử dụng để bảo chứng cho sản phẩm tài chính nào hay không.

Mục tiêu là ngăn chặn tình trạng một lượng vàng vật chất bị sử dụng để bảo chứng nhiều lần cho các nghĩa vụ khác nhau.

Bước thứ hai: Xây dựng bằng chứng dự trữ

Đây là phần quan trọng nhất của toàn bộ hệ thống.

Trong nhiều năm qua, câu hỏi lớn nhất đối với các sản phẩm vàng kỹ thuật số luôn là: "Liệu lượng vàng vật chất có thực sự tồn tại hay không?".

Đối với nhà đầu tư, một ứng dụng có thể hiển thị rằng họ đang sở hữu 10 gram vàng. Nhưng làm thế nào để biết 10 gram vàng đó thực sự được bảo chứng bằng vàng thật trong kho?

Đó là lý do khái niệm Proof of Reserves (Bằng chứng dự trữ) xuất hiện.

Theo kiến trúc được WGC đề xuất, dữ liệu từ kho lưu ký sẽ liên tục được đối chiếu với hệ thống đăng ký vàng và các cơ chế xác thực độc lập.

Nếu dữ liệu khớp nhau, hệ thống có thể chứng minh rằng lượng vàng vật chất và lượng vàng số đang lưu hành luôn tương ứng với nhau.

Nói cách khác, mỗi đơn vị vàng số đều có một "cái bóng vật chất" đứng phía sau.

Niềm tin không còn dựa hoàn toàn vào lời hứa của đơn vị phát hành. Niềm tin được xây dựng bằng dữ liệu.

GaaS không tạo ra vàng mới. Hệ thống chỉ số hóa quyền sở hữu đối với vàng vật chất đang được lưu ký trong các kho đạt chuẩn quốc tế.

Trái tim của hệ thống: Lớp trung gian GaaS

Đây là phần khiến GaaS khác biệt với phần lớn các sản phẩm vàng số hiện nay.

Thông thường, các dự án vàng số hoạt động theo mô hình khá đơn giản: Kho vàng - Nhà phát hành - Nhà đầu tư. Mỗi nhà phát hành xây dựng một hệ thống riêng. Mỗi người sử dụng một chuẩn riêng. Mỗi người tạo ra một "ốc đảo" riêng.

GaaS bổ sung thêm một lớp ở giữa: Kho vàng - GaaS - Nhà phát hành - Nhà đầu tư.

Lớp trung gian này thực hiện nhiều nhiệm vụ: Chuẩn hóa dữ liệu - kiểm tra tính hợp lệ - xác nhận quyền sở hữu - hỗ trợ đối soát - hỗ trợ tuân thủ pháp lý.

Có thể hình dung GaaS giống như hệ điều hành của thị trường vàng số. Người dùng không nhìn thấy nó. Nhưng mọi thứ đều chạy thông qua nó.

Sau khi dữ liệu được xác thực, hệ thống có thể tạo ra các đơn vị sở hữu kỹ thuật số đại diện cho vàng vật chất trong kho.

Điều quan trọng là: GaaS không tạo ra vàng. GaaS chỉ tạo ra bản ghi kỹ thuật số đại diện cho quyền sở hữu vàng.

Ví dụ: Một thỏi vàng 12,4 kg có thể được chia thành hàng nghìn hoặc hàng triệu phần nhỏ. Nhà đầu tư không cần mua cả thỏi vàng. Họ chỉ cần mua phần quyền sở hữu tương ứng với số tiền mình có.

Nhờ đó, việc đầu tư vàng trở nên linh hoạt hơn rất nhiều. Một sinh viên có thể sở hữu vài trăm nghìn đồng vàng số. Một quỹ đầu tư có thể sở hữu hàng trăm triệu USD vàng số. Cả hai cùng sử dụng chung một hạ tầng.

Kiến trúc ba lớp của GaaS

Theo mô hình được WGC đề xuất, toàn bộ hệ thống được xây dựng trên ba lớp chính.

Lớp vật lý

Đây là nơi vàng thật tồn tại. Bao gồm: các thỏi vàng; kho lưu ký; hệ thống kiểm kê; dữ liệu nhận dạng.

Lớp trung gian GaaS

Đây là trung tâm điều phối. Nhiệm vụ: chuẩn hóa dữ liệu; xác thực dữ liệu; quản lý vòng đời tài sản; kết nối các bên tham gia.

Lớp số hóa

Đây là nơi xuất hiện các sản phẩm phục vụ người dùng cuối. Ví dụ: ứng dụng ngân hàng; ví vàng số; nền tảng đầu tư; hệ thống thanh toán; các dịch vụ tài chính khác.

Chính tại lớp này, nhà đầu tư nhìn thấy số vàng của mình trên màn hình điện thoại.

Vậy điều Gaas thực sự muốn cố gắng giải quyết là gì?

Nếu nhìn từ bên ngoài, người ta rất dễ nghĩ GaaS là một dự án blockchain. Nhưng blockchain chỉ là một phần rất nhỏ của câu chuyện.

Vấn đề mà WGC đang cố gắng giải quyết không phải là công nghệ. Mà là sự phân mảnh.

Trong nhiều thập niên, thị trường vàng toàn cầu được xây dựng bởi hàng nghìn tổ chức khác nhau. Mỗi tổ chức sử dụng dữ liệu riêng, quy trình riêng, tiêu chuẩn riêng.

GaaS muốn tạo ra một bộ quy tắc chung.

Nếu thành công, điều đó có thể tạo ra tác động tương tự như tiêu chuẩn Good Delivery từng làm với vàng vật chất cách đây nhiều thập niên.

Khác biệt ở chỗ lần này, đối tượng được chuẩn hóa không phải là thỏi vàng. Mà là dữ liệu về thỏi vàng.

Nhìn ở góc độ rộng hơn, GaaS đang cố gắng giải quyết một bài toán mà ngành vàng theo đuổi nhiều năm: Làm thế nào để vàng giữ được sự an toàn của một tài sản vật chất nhưng vẫn có tốc độ và sự linh hoạt của thế giới số?

Một thỏi vàng vẫn nằm yên trong hầm chứa tại London, Zurich hay Singapore. Điều thay đổi không phải vị trí của thỏi vàng, mà là tốc độ luân chuyển của quyền sở hữu đối với nó.

Đó chính là cây cầu mà GaaS đang cố gắng xây dựng giữa thế giới vật chất và thế giới số.

Đan Thư