Có quyền sở hữu, chưa chắc có quyền tiếp cận

Giá vàng hôm nay 27/10/2026: Vàng nhẫn đồng loạt giảm, vàng thế giới tăng trở lại

Động thái này diễn ra khi Hồng Kông đang đẩy mạnh nhập khẩu vàng, mở rộng hệ thống kho lưu trữ và phát triển thị trường giao dịch vàng quốc tế. Vì sao một trung tâm tài chính nổi tiếng lại muốn đầu tư vào công nghiệp tinh luyện vàng? Phía sau những nhà máy ấy là một bài toán kinh tế lớn hơn nhiều so với việc biến vàng nguyên liệu thành vàng thỏi.

Cái bắt tay giữa nhà tinh luyện vàng Thụy Sĩ và nhà sản xuất thép Hồng Kông

Đồ họa minh họa sự hợp tác giữa Valcambi (Thụy Sĩ) và Shiu Wing Steel (Hồng Kông, Trung Quốc) trong kế hoạch xây dựng cơ sở tinh luyện và lưu trữ kim loại quý tại Tuen Mun. Valcambi đóng góp công nghệ tinh luyện, kinh nghiệm kiểm định và mạng lưới khách hàng quốc tế; Shiu Wing Steel có lợi thế về cơ sở công nghiệp, kinh nghiệm vận hành và am hiểu thị trường địa phương.

Ngày 8/10/2026, hãng tin Reuters đưa một thông tin đáng chú ý: Valcambi, một trong những doanh nghiệp tinh luyện vàng bạc và bạch kim hàng đầu Thụy Sĩ cũng như thế giới, cùng Shiu Wing Steel, nhà sản xuất thép duy nhất tại Hồng Kông, công bố kế hoạch hợp tác xây dựng cơ sở tinh luyện và lưu trữ kim loại quý tại đặc khu này.

Theo thông cáo của Valcambi, hai doanh nghiệp đã ký thư bày tỏ ý định hợp tác vào ngày 7/10, hướng tới thành lập một doanh nghiệp mới có trụ sở tại Hồng Kông. Dự án dự kiến đặt tại cơ sở hiện hữu của Shiu Wing Steel ở Tuen Mun, phía tây bắc Hồng Kông.

Thư bày tỏ ý định mới là bước khởi đầu của quá trình hợp tác, hai doanh nghiệp chưa công bố tổng vốn đầu tư, công suất thiết kế của nhà máy mới hay thời điểm chính thức đưa cơ sở này vào hoạt động.

Tuy nhiên, việc một nhà tinh luyện vàng có lịch sử hơn 60 năm tại Thụy Sĩ lựa chọn hợp tác với một doanh nghiệp công nghiệp lâu đời của Hồng Kông không phải là điều ngẫu nhiên.

Valcambi được thành lập năm 1961 tại Balerna, miền nam Thụy Sĩ, ban đầu mang tên Valori & Cambi. Đây là vùng đất nằm gần biên giới Italy, thuộc khu vực có truyền thống lâu đời về tinh luyện, chế tác và kinh doanh kim loại quý.

Trong nhiều thập niên, Valcambi có mối liên hệ về sở hữu với ngân hàng Credit Suisse. Sau những lần chuyển nhượng, doanh nghiệp bước vào giai đoạn phát triển mới với cơ cấu cổ đông gắn với thị trường châu Á. Sau những lần thay đổi chủ sở hữu, Valcambi hiện thuộc Global Gold Refineries Ltd, một pháp nhân đăng ký tại Thụy Sĩ. Theo thông tin công bố trên trang chính thức của Valcambi, Global Gold Refineries Ltd có cơ cấu sở hữu gồm REL Singapore PTE Ltd nắm 95% và Rajesh Exports Limited, doanh nghiệp niêm yết tại Ấn Độ, nắm 5%.

Như vậy, Valcambi mang thương hiệu và truyền thống công nghệ tinh luyện của Thụy Sĩ, nhưng cơ cấu sở hữu hiện nay có mối liên hệ đáng chú ý với các doanh nghiệp châu Á. Đây cũng là một ví dụ cho thấy ngành công nghiệp vàng thế giới từ lâu đã có tính quốc tế rất cao.

Điều khiến Valcambi trở thành đối tác đáng chú ý không chỉ là lịch sử doanh nghiệp. Tại cơ sở ở Thụy Sĩ, Valcambi có năng lực tinh luyện tổng hợp khoảng 2.000 tấn kim loại quý mỗi năm, bao gồm vàng, bạc và các kim loại thuộc nhóm bạch kim. Doanh nghiệp cũng sản xuất vàng thỏi đúc, vàng miếng dập, đồng tiền, huy chương, nguyên liệu bán thành phẩm và các hợp kim chuyên dụng. Khách hàng của Valcambi bao gồm các doanh nghiệp khai khoáng, ngân hàng quốc tế, nhà sản xuất đồng hồ cao cấp, chính phủ và ngân hàng trung ương.

Một điểm quan trọng khác là Valcambi nằm trong danh sách những nhà tinh luyện được Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA) công nhận theo tiêu chuẩn Good Delivery đối với vàng và bạc.

Trong khi đó, Shiu Wing Steel được doanh nhân Pong Ding Yuen sáng lập năm 1956. Theo lịch sử doanh nghiệp, hoạt động ban đầu của Shiu Wing liên quan đến tháo dỡ tàu biển và tận dụng thép phế liệu, trước khi phát triển sang cán thép xây dựng. Trải qua nhiều thập niên, Shiu Wing Steel trở thành một trong những thương hiệu gắn với quá trình hiện đại hóa cơ sở hạ tầng Hồng Kông. Thép của doanh nghiệp đã được sử dụng trong nhiều công trình lớn, trong đó có hệ thống đường sắt đô thị MTR, các đường hầm xuyên cảng, sân bay quốc tế Hồng Kông, cầu Thanh Mã và nhà ga đường sắt cao tốc Tây Cửu Long. Từ năm 1998, Shiu Wing vận hành nhà máy cán thép tại Tuen Mun. Đây cũng là địa điểm được hai bên lựa chọn cho kế hoạch phát triển cơ sở tinh luyện và lưu trữ kim loại quý.

Vậy tại sao một doanh nghiệp thép lại tham gia lĩnh vực tinh luyện vàng? Câu trả lời trước hết nằm ở khả năng bổ sung thế mạnh giữa hai bên. Valcambi có công nghệ, kinh nghiệm tinh luyện kim loại quý, hệ thống quản trị chất lượng, quan hệ khách hàng và uy tín quốc tế. Shiu Wing Steel có cơ sở công nghiệp tại Hồng Kông, kinh nghiệm vận hành sản xuất, hiểu biết về môi trường kinh doanh địa phương và thị trường Trung Quốc.

Điểm chung giữa luyện thép và tinh luyện vàng là yêu cầu tổ chức sản xuất công nghiệp và kiểm soát chất lượng. Tuy nhiên, dây chuyền cán thép không thể chuyển đổi đơn giản thành dây chuyền tinh luyện vàng. Lợi thế của Shiu Wing trước hết nằm ở cơ sở công nghiệp sẵn có, kinh nghiệm vận hành và khả năng triển khai dự án tại địa phương; công nghệ tinh luyện chuyên biệt cần đến Valcambi.

Bởi vậy, sự kết hợp giữa Valcambi và Shiu Wing Steel có thể hiểu là mô hình hợp tác giữa một bên sở hữu bí quyết chuyên ngành và một bên có nền tảng công nghiệp, địa điểm cùng năng lực tổ chức sản xuất tại thị trường sở tại.

Ông Dario Pong, Giám đốc điều hành Shiu Wing Steel, nhìn nhận thỏa thuận này mở ra một chương mới trong quá trình đa dạng hóa hoạt động công nghiệp của doanh nghiệp. Trong khi đó, ông Simone Knobloch, Tổng giám đốc Valcambi, cho rằng châu Á là thị trường quan trọng của ngành kim loại quý và sẽ tiếp tục đóng vai trò ngày càng lớn trong tương lai.

Đối với Shiu Wing Steel, đây là cơ hội mở rộng sang ngành công nghiệp có giá trị sản phẩm cao. Đối với Valcambi, dự án có thể giúp doanh nghiệp tiến gần hơn đến khách hàng châu Á - Thái Bình Dương, thay vì chỉ phục vụ họ từ cơ sở tinh luyện tại Thụy Sĩ.

Nhưng để hiểu đầy đủ hơn cuộc hợp tác này, phải trả lời một câu hỏi căn bản: Tại sao vàng cần được tinh luyện?

Tinh luyện vàng: Không đơn giản là nấu chảy rồi đúc thành thỏi

Trong đời sống thường ngày, nhiều người hình dung vàng khai thác từ mỏ sẽ được nấu chảy, đổ vào khuôn để tạo thành vàng thỏi. Trên thực tế, quá trình đưa vàng từ lòng đất tới thị trường quốc tế phức tạp hơn nhiều.

Vàng tồn tại trong tự nhiên dưới nhiều dạng. Có nơi vàng xuất hiện dưới dạng hạt hoặc vảy, có nơi phân tán trong quặng đá, có nơi là sản phẩm phụ của hoạt động khai thác đồng, chì, kẽm và những kim loại khác.

Sau khi khai thác, tuyển và xử lý quặng, một số cơ sở luyện kim tạo ra sản phẩm thường được gọi là doré, tức hợp kim thô chứa vàng, bạc và những kim loại khác.

Theo mô tả điển hình của LBMA, vàng doré có thể chứa khoảng 85 - 90% vàng; đây không phải tỷ lệ bắt buộc, bởi hàm lượng thực tế biến động đáng kể theo nguồn quặng và quy trình sản xuất.

Giả sử một doanh nghiệp khai khoáng có một thỏi doré nặng 100kg, chứa 85kg vàng, 12kg bạc và 3kg kim loại, tạp chất khác. Doanh nghiệp không thể coi thỏi hợp kim đó là 100kg vàng nguyên chất. Muốn bán theo giá trị kim loại thực tế, phải xác định chính xác hàm lượng từng thành phần. Đó là một trong những nhiệm vụ đầu tiên của nhà tinh luyện.

Quá trình tinh luyện thường bắt đầu bằng kiểm tra, lấy mẫu, phân tích hàm lượng và xác định thành phần kim loại. Sau đó, cơ sở tinh luyện áp dụng các phương pháp thích hợp để tách tạp chất, thu hồi những kim loại có giá trị và nâng độ tinh khiết của vàng.

Tùy đặc tính nguyên liệu, công nghệ có thể bao gồm các quá trình luyện kim, xử lý hóa học và tinh luyện điện phân.

Một cơ sở hiện đại phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán: thu hồi vàng với tỷ lệ cao, hạn chế thất thoát, bảo đảm độ tinh khiết, xử lý chất thải và kiểm soát an toàn.

Vàng là kim loại có giá trị rất lớn, vì vậy ngay cả lượng hao hụt nhỏ cũng có thể tạo ra tổn thất kinh tế đáng kể. Trong công nghiệp tinh luyện vàng, những sai lệch rất nhỏ về khối lượng hoặc hàm lượng cũng có thể tương ứng với giá trị kinh tế lớn. Vì vậy, năng lực của nhà tinh luyện không chỉ thể hiện ở độ tinh khiết của sản phẩm cuối cùng, mà còn ở khả năng kiểm soát, thu hồi và hạch toán chính xác lượng kim loại quý trong toàn bộ quy trình.

Một nhà tinh luyện tốt không chỉ cần khả năng tạo ra vàng tinh khiết mà còn phải đo lường, kiểm soát và hạch toán chính xác từng lượng kim loại đi vào, đi ra khỏi dây chuyền.

Từ vàng nguyên liệu, nhà máy có thể sản xuất vàng đạt hàm lượng 99,5%, 99,9%, 99,99% hoặc những mức độ tinh khiết khác theo yêu cầu của khách hàng và tiêu chuẩn sản phẩm.

Nhưng có một điều cần phân biệt: vàng tinh khiết không đồng nghĩa với vàng tự động được chấp nhận trên mọi thị trường quốc tế. Một thỏi vàng có hàm lượng 99,99% vẫn cần được xác định rõ nhà sản xuất, trọng lượng, tiêu chuẩn sản phẩm, nguồn gốc và những điều kiện liên quan đến giao dịch.

Đối với hệ thống giao dịch vàng chuyên nghiệp, người mua cần tin tưởng không chỉ vào con số hàm lượng vàng mà còn vào toàn bộ quá trình xác minh chất lượng và quản trị rủi ro.

Đây là lý do công nghệ tinh luyện gắn liền với một tài sản vô hình đặc biệt: uy tín của nhà tinh luyện.

Vì sao thương hiệu của nhà tinh luyện vàng lại quan trọng?

Có một điểm thú vị trong thương mại vàng quốc tế: Hai thỏi vàng có khối lượng và hàm lượng tương đương chưa chắc có điều kiện giao dịch giống nhau. Một thỏi vàng do cơ sở ít tên tuổi sản xuất có thể phải qua kiểm định bổ sung trước khi được một tổ chức tài chính chấp nhận. Ngược lại, vàng đáp ứng tiêu chuẩn của những nhà tinh luyện được thị trường công nhận thường thuận lợi hơn trong khâu kiểm định, giao nhận và lưu kho.

Để hiểu điều này, cần tìm hiểu tiêu chuẩn Good Delivery của LBMA. LBMA là tổ chức giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và quản lý các tiêu chuẩn của thị trường vàng, bạc London. Theo quy định Good Delivery, vàng thỏi dùng trong hệ thống giao nhận tiêu chuẩn của thị trường London thường có trọng lượng khoảng 400 ounce troy, tương đương 12,4kg. Khối lượng vàng nguyên chất được chấp nhận nằm trong khoảng 350 - 430 ounce troy, với độ tinh khiết tối thiểu 995 phần nghìn.

Trên thỏi vàng phải có những dấu hiệu nhận dạng cần thiết như nhãn hiệu nhà tinh luyện, số sê-ri và hàm lượng vàng. Theo quy định Good Delivery, vàng thỏi sản xuất từ tháng 1/2019 còn phải thể hiện tháng và năm sản xuất.

Một thỏi vàng đạt tiêu chuẩn không chỉ đơn thuần là khối kim loại đã được đúc đúng kích thước. Nó là sản phẩm của một hệ thống kiểm định, sản xuất, nhận dạng và tuân thủ những yêu cầu được thị trường chấp nhận.

Cũng cần lưu ý, vàng thỏi 1kg có hàm lượng 999,9 phần nghìn là sản phẩm phổ biến tại nhiều thị trường châu Á, nhưng không phải loại vàng thỏi 400 ounce được giao nhận theo tiêu chuẩn London Good Delivery.

Để được đưa vào danh sách Good Delivery, nhà tinh luyện phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng sản phẩm, năng lực hoạt động, tình hình tài chính và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp được công nhận còn phải duy trì việc tuân thủ tiêu chuẩn, chịu sự giám sát và kiểm tra theo quy định.

Valcambi có lịch sử được công nhận trong hệ thống Good Delivery từ năm 1968. Đây là một trong những tài sản quan trọng nhất mà doanh nghiệp có thể mang đến cuộc hợp tác tại Hồng Kông.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng tư cách được công nhận của Valcambi không có nghĩa mọi sản phẩm trong tương lai của một nhà máy liên doanh mới đều tự động đạt chuẩn London Good Delivery. Cơ sở sản xuất, sản phẩm và các điều kiện liên quan vẫn phải tuân thủ những quy định áp dụng. Uy tín của Valcambi là lợi thế lớn, nhưng bản thân nhà máy mới vẫn phải chứng minh năng lực thực tế.

Vậy một trung tâm thương mại như Hồng Kông được lợi gì nếu thu hút thành công những doanh nghiệp tinh luyện có tên tuổi?

Lợi ích đầu tiên là gia tăng hoạt động công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật tại chỗ. Trước đây, một lô vàng nguyên liệu có thể được vận chuyển đến quốc gia có công nghệ tinh luyện, sau đó vàng thành phẩm mới tiếp tục được đưa đến trung tâm giao dịch hoặc thị trường tiêu thụ. Nếu có nhà tinh luyện phù hợp ngay tại Hồng Kông, một phần công việc đó có thể được thực hiện tại chỗ, giúp giảm nhu cầu vận chuyển qua nhiều địa điểm đối với những lô hàng phù hợp.

Lợi ích thứ hai là khả năng phục vụ khách hàng khu vực. Các doanh nghiệp khai khoáng, nhà sản xuất trang sức, ngân hàng và thương nhân có thêm lựa chọn về nơi kiểm định, tinh luyện và lưu trữ vàng.

Lợi ích thứ ba là hình thành nhu cầu đối với dịch vụ giám định, bảo hiểm và vận chuyển có bảo vệ chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, tiền thu từ dịch vụ tinh luyện không phải toàn bộ giá trị số vàng đi qua nhà máy.

Nếu một cơ sở tinh luyện xử lý 100 tấn vàng thuộc sở hữu của khách hàng, điều đó không có nghĩa cơ sở ấy đã tạo ra hoặc sở hữu lượng vàng trị giá tương đương 100 tấn. Doanh thu thực tế phụ thuộc vào hợp đồng gia công, dịch vụ, hoạt động kinh doanh kim loại và những khoản thu khác.

Điều làm nên sức hấp dẫn của ngành tinh luyện vàng không chỉ là giá trị của kim loại mà là khả năng phát triển chuỗi dịch vụ xoay quanh thứ kim loại ấy.

Hồng Kông đang có thêm nguồn vàng từ đâu?

Cuộc hợp tác Valcambi - Shiu Wing Steel diễn ra đúng thời điểm những dòng thương mại vàng quốc tế đang có nhiều thay đổi.

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất là lượng vàng có xuất xứ Nga nhập khẩu vào Hồng Kông tăng rất mạnh. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê và Điều tra dân số Hồng Kông được BullionVault phân tích, trong 7 tháng năm 2026, đặc khu này đã nhập khẩu khoảng 112,7 tấn vàng có xuất xứ Nga.

Con số trên vượt mức 92,1 tấn của cả năm 2025. Để so sánh, năm 2021, trước khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, lượng vàng Nga nhập khẩu vào Hồng Kông chỉ khoảng 3,3 tấn.

Như vậy, lượng vàng nhập khẩu trong 7 tháng năm 2026 đã lớn hơn khoảng 34 lần mức của cả năm 2021. Theo phân tích được Kitco đăng tải ngày 6/10, vàng Nga chiếm gần 15% tổng lượng vàng phi tiền tệ mà Hồng Kông nhập khẩu trong 7 tháng năm 2026, so với tỷ trọng khoảng 0,6% năm 2021.

Những con số đó phản ánh sự thay đổi đáng kể trong các tuyến thương mại vàng vật chất.

Trước năm 2022, các trung tâm vàng phương Tây có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động giao dịch và phân phối vàng Nga. Tuy nhiên, từ khi Nga bị áp đặt các biện pháp trừng phạt sau khi xung đột Ukraine bùng phát, khả năng tiếp cận một số thị trường lớn của vàng Nga đã thay đổi.

Ngày 7/3/2022, LBMA đình chỉ 6 nhà tinh luyện vàng, bạc của Nga khỏi danh sách Good Delivery. Các sản phẩm mới do những cơ sở này sản xuất sau thời điểm đình chỉ không còn được tiếp nhận theo quy chế Good Delivery của London. Đối với những vàng thỏi đủ điều kiện đã được sản xuất và lưu thông trước thời điểm đình chỉ, LBMA có các quy định chuyển tiếp riêng.

Điều quan trọng là việc đình chỉ một số nhà tinh luyện của Nga không đồng nghĩa toàn bộ vàng có xuất xứ Nga đều bị cấm giao dịch tại mọi quốc gia và mọi thị trường. Các biện pháp trừng phạt có phạm vi áp dụng khác nhau tùy quốc gia, đối tượng giao dịch, thời điểm sản xuất, thời điểm xuất khẩu và những điều kiện pháp lý cụ thể.

Trong bối cảnh đó, thị trường châu Á trở thành một trong những địa bàn tiếp nhận đáng chú ý đối với vàng Nga. Hồng Kông, với vị thế trung tâm thương mại quốc tế và cửa ngõ kết nối với Trung Quốc đại lục, có điều kiện tham gia vào những dòng thương mại mới.

Nhưng cần phân biệt rõ ba hoạt động: nhập khẩu vàng, tinh luyện vàng và tiêu thụ vàng.

112,7 tấn vàng Nga nhập khẩu vào Hồng Kông không có nghĩa toàn bộ số vàng đó được tiêu thụ tại thị trường nội địa. Một phần có thể được lưu trữ, mua bán hoặc tái xuất sang các thị trường khác. Đặc biệt, vàng nhập khẩu có thể đã là vàng thành phẩm, nên nhập khẩu tăng không đồng nghĩa nhu cầu tinh luyện tăng tương ứng. Cũng chưa có căn cứ để kết luận số vàng này sẽ trở thành nguyên liệu cho dự án Valcambi - Shiu Wing Steel.

Đặc biệt, một nhà tinh luyện hoạt động theo tiêu chuẩn quốc tế phải tuân thủ những quy định về nguồn cung có trách nhiệm và các nghĩa vụ pháp lý liên quan. Việc vàng đi qua một địa điểm mới hay được tinh luyện lại không mặc nhiên xóa bỏ các hạn chế về nguồn gốc hoặc trừng phạt đang áp dụng.

Tuy nhiên, ở góc độ kinh tế, lượng vàng nhập khẩu tăng mạnh cho thấy Hồng Kông đang giữ vai trò đáng kể hơn trong việc tiếp nhận và trung chuyển vàng vật chất.

Và khi những dòng vàng lớn đi qua một trung tâm thương mại, câu hỏi đặt ra là địa điểm đó sẽ chỉ thu lợi từ khâu mua bán, vận chuyển, hay có thể phát triển thêm những hoạt động giá trị gia tăng.

Đây chính là bối cảnh khiến tham vọng tinh luyện vàng của Hồng Kông trở nên đáng chú ý.

Hồng Kông muốn giữ lại nhiều giá trị hơn từ dòng vàng quốc tế

Nếu chỉ nhìn vào một nhà máy tinh luyện vàng, người ta có thể cho rằng Hồng Kông muốn mở rộng hoạt động công nghiệp. Nhưng khi đặt dự án Valcambi - Shiu Wing Steel bên cạnh những chính sách mà chính quyền đặc khu đã công bố, câu chuyện trở nên rõ ràng hơn.

Trong Thông điệp Chính sách năm 2025, chính quyền Hồng Kông đặt mục tiêu đẩy nhanh việc hình thành thị trường giao dịch vàng quốc tế. Một trong những mục tiêu cụ thể là nâng tổng sức chứa kho vàng tại Hồng Kông lên trên 2.000 tấn trong 3 năm, thông qua sự tham gia của Cơ quan Quản lý Sân bay Hồng Kông và các tổ chức tài chính. Cần lưu ý, đây là mục tiêu về sức chứa kho lưu trữ, không phải tuyên bố chính quyền Hồng Kông sẽ mua hoặc sở hữu 2.000 tấn vàng. Sự khác biệt này rất quan trọng.

Kho vàng có sức chứa 2.000 tấn là hạ tầng dịch vụ, chứ không phải lượng vàng dự trữ thuộc sở hữu của chính quyền. Chủ sở hữu vàng lưu kho có thể là ngân hàng, quỹ đầu tư hoặc doanh nghiệp.

Nhưng xây thêm kho vàng chưa đủ. Vàng được đưa vào kho phải đáp ứng những yêu cầu về chất lượng, trọng lượng, nhận dạng, bảo hiểm và hồ sơ sở hữu. Do đó, hoạt động kiểm định và tinh luyện có mối liên hệ mật thiết với hệ thống lưu trữ.

Nếu một lô vàng nguyên liệu được nhập khẩu, tinh luyện, kiểm định rồi đưa vào kho theo những tiêu chuẩn phù hợp, khách hàng có thể giảm bớt một số khâu trung gian trong chuỗi logistics.

Và nếu thị trường có đủ người mua, người bán cùng những tổ chức tài chính tham gia, vàng lưu kho còn có thể phục vụ các giao dịch được thanh toán và giao nhận theo quy định.

Đó là logic kinh tế đằng sau việc phát triển đồng thời nhà tinh luyện và kho vàng. Từ góc nhìn ấy, dự án của Valcambi và Shiu Wing Steel có thể trở thành một mắt xích trong chiến lược lớn hơn của Hồng Kông.

Chính quyền đặc khu cũng không chỉ tìm kiếm một đối tác tinh luyện duy nhất. Ngày 7/10/2026, ông Christopher Hui, người đứng đầu Cục Dịch vụ Tài chính và Ngân khố Hồng Kông, đã tới vùng Ticino của Thụy Sĩ để thăm 3 doanh nghiệp tinh luyện kim loại quý nổi tiếng: MKS PAMP, Argor-Heraeus và Valcambi.

Trong chuyến làm việc, ông Hui tìm hiểu các hoạt động tinh luyện, kiểm định, lưu kho cũng như khả năng thu hút doanh nghiệp quốc tế mở rộng hoạt động tại Hồng Kông.

Theo thông cáo ngày 8/10 của chính quyền Hồng Kông, ông Hui nhấn mạnh mục tiêu phát triển hệ sinh thái vàng bao gồm giao dịch, thanh toán bù trừ, lưu trữ, tinh luyện và quản lý rủi ro. Ông cũng xem tinh luyện là một bộ phận quan trọng trong việc hình thành hệ sinh thái đó.

Diễn biến này cho thấy chính quyền Hồng Kông không chỉ trông chờ thị trường tự hình thành những cơ sở tinh luyện mới. Họ đang chủ động tiếp xúc và tìm cách thu hút các doanh nghiệp có công nghệ, kinh nghiệm cùng uy tín quốc tế.

Một điểm đáng chú ý là Hồng Kông không bắt đầu từ con số không trong lĩnh vực tinh luyện kim loại quý. Những doanh nghiệp quốc tế như Heraeus đã có hoạt động tại địa bàn này từ trước đó. Vì vậy, chiến lược hiện nay cần được hiểu là mở rộng năng lực tinh luyện và nâng cấp hệ sinh thái hiện có, chứ không phải lần đầu tiên đưa ngành tinh luyện vàng đến Hồng Kông.

Cùng với kế hoạch mở rộng kho lưu trữ, chính quyền đặc khu cũng đang xây dựng hạ tầng thanh toán bù trừ cho thị trường vàng. Ngày 7/7/2026, hệ thống thanh toán bù trừ vàng tập trung của Hồng Kông bắt đầu vận hành thử nghiệm. Theo Thông điệp Chính sách năm 2026, hệ thống dự kiến được chính thức đưa vào hoạt động trong quý I/2027.

Như vậy, những bước đi về tinh luyện, kho lưu trữ và thanh toán không phải các kế hoạch riêng biệt. Chúng được triển khai trong cùng một chiến lược phát triển thị trường.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng có hạ tầng chưa đồng nghĩa chắc chắn sẽ thu hút được khối lượng giao dịch lớn. Thành công của Hồng Kông còn phụ thuộc vào chi phí dịch vụ, độ tin cậy của hệ thống, khả năng tiếp cận nguồn vàng hợp pháp, chính sách thuế, điều kiện tài chính và lựa chọn của khách hàng quốc tế.

Một bài toán kinh tế phía sau nhà máy tinh luyện vàng

Có thể hình dung hoạt động tinh luyện vàng qua một ví dụ đơn giản.

Một doanh nghiệp khai khoáng có lô vàng doré cần tinh luyện để phục vụ khách hàng mua vàng thành phẩm. Doanh nghiệp phải lựa chọn cơ sở tinh luyện phù hợp, vận chuyển nguyên liệu, kiểm định và thanh toán chi phí dịch vụ. Nếu khách hàng cuối cùng nằm tại châu Á, nhưng nguyên liệu phải được chuyển đến một trung tâm tinh luyện xa hơn trước khi đưa trở lại châu Á, hành trình hàng hóa sẽ phát sinh thêm những chi phí nhất định. Đó có thể là chi phí vận chuyển bảo đảm an ninh, bảo hiểm, thời gian chờ đợi, tài trợ vốn trong quá trình vận chuyển và những rủi ro phát sinh.

Một nhà tinh luyện chất lượng cao đặt gần thị trường khách hàng có thể tạo ra lợi thế trong một số trường hợp.

Tuy nhiên, lợi thế ấy phải được tính toán cụ thể. Vận chuyển gần hơn không đương nhiên đồng nghĩa chi phí tổng thể thấp hơn, bởi giá năng lượng, nhân công, xử lý môi trường, thuế và quy mô sản xuất cũng ảnh hưởng đến giá thành dịch vụ.

Đối với Hồng Kông, lợi ích kinh tế tiềm năng còn nằm ở khả năng giữ lại nhiều hoạt động phục vụ dòng vàng trong cùng một địa bàn.

Đối với doanh nghiệp tinh luyện, lợi ích không chỉ phụ thuộc vào phí gia công mà còn ở hợp đồng kiểm định, sản xuất sản phẩm theo yêu cầu và các dịch vụ liên quan. Song bài toán lợi nhuận phải tính đủ chi phí công nghệ, xử lý môi trường, bảo vệ tài sản và khả năng sử dụng công suất.

Đặc biệt, trong thương mại kim loại quý, một phần giá trị kinh tế nằm ở khả năng tạo dựng niềm tin giữa các bên tham gia. Người mua có thể chưa từng đến nhà máy tinh luyện. Ngân hàng cũng có thể không trực tiếp kiểm tra từng thỏi vàng mà khách hàng đem giao dịch. Họ dựa vào tiêu chuẩn sản phẩm, hệ thống giám định, hồ sơ lưu ký và những tổ chức có trách nhiệm xác minh chất lượng.

Đó là lý do việc thu hút một doanh nghiệp như Valcambi có thể tạo ra lợi ích lớn hơn phần doanh thu trực tiếp từ gia công vàng.

Nếu cơ sở mới hoạt động thành công, Hồng Kông có thể tăng khả năng cung cấp các sản phẩm và dịch vụ mà khách hàng quốc tế tin tưởng sử dụng.

Dù vậy, nhà máy tinh luyện vàng không phải hoạt động kinh doanh dễ dàng.

Trước hết là vốn đầu tư. Một cơ sở hiện đại cần dây chuyền công nghệ chuyên dụng, hệ thống kiểm định chính xác, thiết bị kiểm soát môi trường, kho bảo quản an toàn và các biện pháp bảo vệ tài sản.

Thứ hai là nguồn nguyên liệu. Nhà máy chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có đủ nguồn cung hợp pháp, ổn định và đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, hồ sơ nguồn gốc.

Thứ ba là khách hàng. Một cơ sở có công suất lớn nhưng không đủ hợp đồng tinh luyện sẽ phải gánh chi phí cố định đáng kể.

Thứ tư là khả năng cạnh tranh với những trung tâm tinh luyện đã có lịch sử lâu đời, nhất là Thụy Sĩ.

Vì thế, sự xuất hiện của Valcambi có thể mở ra cơ hội nhưng chưa phải bảo đảm cho thành công thương mại của dự án. Hiệu quả thực tế chỉ có thể được đánh giá khi các bên công bố vốn đầu tư, công suất, tiến độ xây dựng, cơ cấu khách hàng và kết quả hoạt động.

Truy xuất nguồn gốc: Vấn đề không thể bỏ qua

Sự gia tăng lượng vàng Nga nhập khẩu vào Hồng Kông khiến một vấn đề khác trở nên đáng chú ý: yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với vàng trong thương mại quốc tế.

Khác với nhiều hàng hóa công nghiệp, vàng có đặc tính dễ nấu chảy, tái chế và đưa trở lại thị trường dưới hình thức sản phẩm mới.

Một chiếc nhẫn cũ, một thỏi vàng nguyên liệu hoặc vàng thu hồi từ linh kiện điện tử đều có thể trải qua quá trình xử lý để trở thành vàng tinh luyện. Điều đó tạo ra tính linh hoạt cho ngành kinh doanh vàng, nhưng cũng đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt về hồ sơ và kiểm soát nguồn cung.

Về mặt vật lý, sau khi nấu chảy và tinh luyện, không thể chỉ dựa vào hình dáng của một thỏi vàng thành phẩm để xác định đầy đủ hành trình thương mại trước đó.

Do vậy, hệ thống truy xuất nguồn gốc phải dựa vào hồ sơ giao dịch, thông tin khách hàng, tài liệu vận chuyển, kiểm soát nhà cung cấp và những cơ chế giám sát phù hợp.

LBMA đã xây dựng các yêu cầu về nguồn cung có trách nhiệm đối với những nhà tinh luyện trong hệ thống Good Delivery. Các yêu cầu này bao gồm kiểm tra rủi ro liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố, xung đột, vi phạm nhân quyền và việc tuân thủ những quy định có liên quan.

Đối với các nhà tinh luyện lớn, vấn đề không chỉ là có mua được vàng nguyên liệu với mức giá hấp dẫn hay không. Họ còn phải xác định liệu nguồn vàng đó có đáp ứng yêu cầu của thị trường mà sản phẩm cuối cùng dự kiến được giao dịch hay không.

Đây là một thách thức mà Hồng Kông phải tính đến nếu muốn thu hút các cơ sở tinh luyện có tên tuổi quốc tế trong khi đồng thời trở thành điểm đến của những dòng vàng xuất phát từ các thị trường đang chịu biện pháp trừng phạt.

Một cơ sở tinh luyện mới, dù đặt tại Hồng Kông hay bất kỳ địa điểm nào khác, không thể đơn thuần thay đổi hình dạng hoặc nhãn hiệu sản phẩm để làm mất hiệu lực những nghĩa vụ pháp lý áp dụng đối với nguồn vàng.

Chính vì vậy, công nghệ tinh luyện càng phát triển thì yêu cầu về kiểm soát nguồn gốc, quản trị dữ liệu và tuân thủ pháp luật càng trở nên quan trọng.

Với Valcambi, uy tín tích lũy qua nhiều thập niên cũng đồng nghĩa doanh nghiệp phải duy trì những yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và nguồn cung có trách nhiệm.

Điều đó giải thích tại sao trong thông cáo về kế hoạch hợp tác với Shiu Wing Steel, hai doanh nghiệp đặc biệt nhấn mạnh các tiêu chí truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm, kiểm soát quy trình, trách nhiệm trong chuỗi cung ứng và bảo vệ môi trường.

Đây không chỉ là những cam kết mang tính hình thức. Chúng liên quan trực tiếp tới khả năng tham gia các thị trường vàng quốc tế.

Với lợi thế kết nối thị trường Trung Quốc đại lục và mạng lưới thương mại quốc tế, Hồng Kông đang tìm cách chuyển hóa vị thế trung tâm tài chính thành lợi thế trong chuỗi giá trị kim loại quý toàn cầu. Đồ họa: AI.

Từ một nhà máy đến tham vọng lớn của Hồng Kông

Cuộc hợp tác Valcambi - Shiu Wing Steel còn ở giai đoạn đầu, nhưng có thể xem là một tín hiệu của quá trình chuyển đổi mà Hồng Kông đang theo đuổi.

Trong nhiều thập niên, Hồng Kông được biết đến là một trong những trung tâm tài chính và thương mại quốc tế quan trọng của châu Á. Vị thế ấy chủ yếu dựa trên hệ thống tài chính, pháp lý, ngân hàng, chứng khoán, thương mại và khả năng kết nối với thị trường Trung Quốc đại lục.

Đối với vàng, những lợi thế truyền thống đó vẫn rất quan trọng, nhưng chính quyền đặc khu đang muốn bổ sung thêm năng lực phục vụ vàng vật chất.

Một trung tâm giao dịch có thể tổ chức hoạt động mua bán mà không nhất thiết trực tiếp tinh luyện toàn bộ lượng vàng giao dịch. Một trung tâm tinh luyện cũng không nhất thiết trở thành nơi hình thành giá vàng quốc tế. Tuy nhiên, khi hoạt động tinh luyện, lưu trữ, giao nhận và thanh toán phát triển đồng bộ, địa điểm đó có thêm điều kiện để thu hút các doanh nghiệp và tổ chức tài chính tham gia thị trường. Đó là điều Hồng Kông đang hướng tới.

Trong chiến lược này, những dòng vàng quốc tế tăng mạnh tạo ra nhu cầu tiềm năng; các doanh nghiệp như Valcambi mang tới công nghệ và kinh nghiệm; những đối tác địa phương như Shiu Wing Steel bổ sung cơ sở công nghiệp; còn chính quyền tìm cách tạo dựng hạ tầng và môi trường chính sách.

Các mắt xích ấy có thể bổ trợ cho nhau nếu được kết nối hiệu quả. Nhưng sẽ là quá sớm để kết luận Hồng Kông có thể thay thế Thụy Sĩ trong lĩnh vực tinh luyện vàng, hoặc thay thế London trong vai trò trung tâm giao dịch vàng quốc tế.

Thụy Sĩ đã xây dựng nền công nghiệp tinh luyện và uy tín thương mại qua nhiều thế hệ. London sở hữu mạng lưới giao dịch, tiêu chuẩn, thanh toán và hệ thống các định chế tài chính quốc tế có lịch sử lâu dài. Những lợi thế đó không thể hình thành chỉ bằng việc xây dựng một vài nhà máy hay mở rộng kho lưu trữ.

Điều có thể quan sát hiện nay là Hồng Kông đang chủ động phát triển những năng lực cần thiết để tăng vai trò của mình trong chuỗi giá trị vàng. Và chính tại đây, câu chuyện tinh luyện vàng mang một ý nghĩa lớn hơn.

Trong ngành công nghiệp vàng thế giới, nơi có tài nguyên chưa chắc đã là nơi thu được nhiều lợi ích nhất từ tài nguyên ấy. Vàng có thể được khai thác ở một quốc gia, tinh luyện tại một quốc gia khác, lưu trữ ở một trung tâm tài chính và giao dịch trên một thị trường cách xa nơi khai thác hàng nghìn kilômét.

Hồng Kông hiểu điều đó. Từ một trung tâm thương mại và tài chính quốc tế, đặc khu này đang tìm cách bổ sung những mắt xích quan trọng của ngành công nghiệp vàng: tinh luyện, kiểm định, lưu trữ và thanh toán.

Cuộc hợp tác giữa Valcambi và Shiu Wing Steel mới chỉ ở bước khởi đầu. Thành công của dự án còn phụ thuộc vào vốn đầu tư, công nghệ, nguồn nguyên liệu và khả năng thu hút khách hàng.

Nhưng tham vọng của Hồng Kông đã khá rõ: Không chỉ muốn vàng đi qua khu vực của mình, họ còn muốn giữ lại nhiều giá trị kinh tế hơn từ những dòng vàng ấy.

Đan Thư