Thứ hai 19/11/2018 05:34

Tại sao một số loài chim lại bay theo đàn hình chữ V?

14:29 | 10/09/2014

|
"Tại sao khi di chuyển các đàn chim lại bay theo hình chữ V hay hình mũi tên? Kiểu bay này có tác dụng gì và có từ khi nào?" - Câu hỏi của bạn Đắc Toàn gửi tới chuyên mục

Đàn chim luôn bay theo đội hình chữ V

Các đàn chim luôn di chuyển theo đội hình chữ V

Độc giả Huyền Anh (lehuyenanh@gmail.com) trả lời:

"Từ lâu người ta đã dự đoán rằng các con chim bay theo đội hình chữ V là để không lạc nhau và bớt tốn năng lực nhưng đến nay mới có thể kiểm chứng qua thực nghiệm.

Trong một bài trên tạp chí khoa học Nature số ra ngày 15 tháng 1, 2014, các nhà nghiên cứu cho biết kết quả tìm được qua sự theo dõi một nhóm cò đen đầu hói, mỗi con có gắn một dụng cụ GPS nhỏ để xác định vị trí và động tác vỗ cánh.

Theo lời một chuyên gia thì chỉ riêng việc thu thập được những dữ kiện như thế cũng đã là một công trình và thành tích đáng kể.

Những con chim như là loài cò ‘ibises’ áp dụng luật khí động học khi bay. Lợi dụng luồng không khí chuyển động đi lên từ con chim dẫn đầu, con sau bay theo ở phía bên cạnh và hưởng được một phần sức nâng giúp bớt phải dùng nhiều sức lực. Cứ như vậy nối tiếp nhau chúng sẽ tạo thành một đội hình chữ V.

Nghiên cứu các dữ kiện chi tiết, người ta nhận ra loài chim biết cách tìm vị trí tối ưu để hưởng sức nâng, và vỗ cánh đồng bộ để giảm bớt năng lượng cần thiết. Bằng thiên khiếu bẩm sinh ấy, chúng đồng thời cũng tránh được tác động của những không khí đi xuống do luồng bay của đồng đội phía trước."

Nghiên cứu của các nhà khoa học về đội hình bay chữ V của loài chim

Độc giả Bảo Sơn (nguyenbaoson@mail.com) trả lời:

"-   Bay theo đội hình làm cho đàn ngỗng có thể bay xa thêm 71% so với khi mỗi con bay một mình. Khi vỗ cánh, sức gió tạo ra từ một con ngỗng sẽ nâng đỡ con bay sau nó.

-   Khi con ngỗng bay dẫn đầu mệt, nó sẽ chuyển xuống cuối đội hình để một con khác thay vào vị trí của mình.

-   Những con ngỗng bay sau kêu vang để cổ vũ những con bay phía trước.

-   Khi một con ngỗng lạc khỏi đội hình bay, ngay lập tức nó cảm nhận được sức cản của không khí và nhanh chóng quay trở lại đội hình bay.

-   Cuối cùng, khi một con ngỗng trong đàn bị bệnh hay bị thương và rời khỏi đội hình, sẽ có hai con khác cùng hạ cánh để hỗ trợ và bảo vệ nó. Chúng sẽ ở lại cho đến khi con ngỗng bị thương khỏe lại hoặc chết đi.

Thật là những con chim thông minh!  Chúng đã biết phối hợp với nhau để tạo nên những hiệu quả không ngờ so với một chú chim cô độc."

Tác động của không khí tới con chim đang bay

Lực đẩy của không khí ảnh hưởng đến tốc độ của những chú chim

Độc giả Phú Vinh (phuvinh1978@mail.com) trả lời:

"Người ta còn gọi kiểu bay này là "nhạn trận". Do tập tính này của loài nhạn nên người ta đánh giá nhạn là loài chim có tính kỷ luật cao.

Vậy chim nhạn bay sát nhau thành hàng là do bản năng tôn trọng kỷ luật của chúng hay còn có nguyên nhân nào khác?

Khi bay, con chim dẫn đầu vỗ cánh làm cho không khí hai bên cánh bay lên, luồng khí này truyền ra phía sau. Đàn chim nhạn bay theo luồng khí đó xếp thành hình chữ V. Mục đích là giúp cho chú chim bay sau lợi dụng được luồng khí được tạo ra từ con bay trước. Trừ con dẫn đầu, các con chim khác đều lợi dụng luồng khí nâng từ con bay trước để tiết kiệm sức. Vì vậy dẫn đầu đàn nhạn luôn là con chim trống to khoẻ còn các con mái, chim non và các con ếu bay theo sau. Khi con dẫn đầu mệt thì ngay lập tức sẽ có một con to khoẻ khác thay thế.

Đàn chim nhạn bay sát nhau thành hàng chính là chúng đã vận dụng một cách tuyệt diệu nguyên lý khí động học."

Con người cũng học theo loài chim

Con người cũng học theo loài chim

Độc giả Quỳnh Hoa (quynhhoa90@gmail.com) trả lời:

"Để tiết kiệm năng lượng, các chú chim bay sau phải tận dụng được không khí chuyển động tạo ra bởi các chú chim bay phía trước một cách tốt nhất. Theo một nghiên cứu năm 2001, những chú bồ nông trắng khi bay theo đội hình chữ V có nhịp tim thấp và nhịp vỗ cánh thấp hơn khi chúng bay một mình tới 14%. Theo một nghiên cứu khác có từ những năm 1970 thì nếu bay theo đội hình chữ V với 25 thành viên, những chú chim trong đội hình này sẽ bay nhanh hơn những chú chim đi một mình tới 71%. Tuy vậy, điều này đồng nghĩa với việc chú chim bay đầu phải là chú chim khỏe nhất và các chú chim yếu hơn có thể bay theo phía sau.

Bay theo đội hình chữ V cũng rất tốt để liên lạc với nhau bởi các chú chim đằng sau dễ dàng nhìn thấy các chú chim phía trước. Điều này rất quan trọng để chúng không bị lạc đàn mỗi khi chú chim bay đầu ra tín hiệu dừng lại để nghỉ, tìm thức ăn hoặc đổi hướng bay. Tuy vậy, cho tới giờ các nhà khoa học vẫn chưa làm rõ được tại sao đội hình chữ V lại được chọn và tại sao hầu hết các loài chim đều bay theo đội hình này nhưng vẫn có một vài loài chim khác không bay theo đội hình này."

Độc giả có câu trả lời khác cho bạn Đắc Toàn xin mời đăng vào phần "Phản hồi bài viết" hoặc gửi email tới hòm thư chuyên mục.

Nếu các bạn có những băn khoăn, thắc mắc về những vấn đề nào đó đang diễn ra xung quanh chúng ta, hãy gửi câu hỏi tới hòm mail của chuyên mục "Những câu hỏi kỳ thú":nhungcauhoithuvi@petrotimes.vn

Loading...
Share on Google+