Thứ sáu 21/02/2020 13:14

Tại sao máy bay không trang bị dù cho hành khách

19:47 | 07/09/2014

|
"Năm nay, tai nạn máy bay xảy ra liên tục. Tại sao không trang bị dù, hoặc loại ghế đặc biệt trong khoang hành khách máy bay dân dụng? Máy bay được trang bị dù đã có thể giảm thiếu số người thương vong khi tai nạn xảy ra." Câu hỏi của bạn Hoài Anh gửi tới chuyên mục

Máy bay trang bị dù có khả thi

Máy bay trang bị dù cho hành khách có khả thi?

Độc giả Thu Huyền (tranthuhuyen1992@mail.com) trả lời:

"Nếu trang bị dù, mỗi khi có "nghi ngờ" sự cố, hành khách nào cũng nhao nhao đòi nhảy, gây mất trật tự... thì xác suất "chết vì thiếu hiểu biết" còn cao hơn vì tai nạn!

Hàng không là một lĩnh vực đặc thù. Do di chuyển trên không nên máy bay có những điểm rất đáng chú ý. Thông thường, máy bay dân dụng và thương mại có sức chứa về số lượng hành khách lớn nên việc trang bị dù cho họ là rất khó khăn. Các máy bay chuyên chở được thiết kế với sức chứa khoảng 139 người, trong đó, chưa tính đến số lượng của phi hành đoàn. Riêng đối với các “anh chàng to lớn” như B747, A340 hay “khủng long” A380, sức chứa của nó lên đến khoảng 550-800 hành khách…

Do vậy, khi máy bay xảy ra sự cố, việc cho hành khách nhảy dù là điều không thể thực hiện được. Bởi vì thời gian sẽ không cho phép để số lượng người “khổng lồ” trên có thể thoát ra khỏi máy bay.

Bên cạnh đó, yếu tố về vận tốc và độ cao của máy bay cũng là một vấn đề hạn chế việc trang bị an toàn hàng không. Do những đặc điểm này, hành khách sẽ không đảm bảo được an toàn khi nhảy dù. Mặt khác, việc nhảy dù đối với người chưa được đào tạo và trong những điều kiện không đảm bảo sẽ khiến họ gặp nhiều nguy hiểm và dễ dẫn đến tử vong."

Người nhà hành khách trên máy bay MH

Sự lo lắng của thân nhân các hành khách đi trên chiếc máy bay Boeing 777-200R của Hãng hàng không Malyasia Airlines bị mất tích hôm 8/3/2014.

Độc giả Tiến Thành (nguyentienthanh@mail.com) trả lời:

"Để hành khách cảm thấy thoải mái khi đi máy bay, các nhà vận chuyển luôn duy trì mức áp suất giống như trên mặt đất nếu có thể. Thông thường, áp suất trong máy bay so với bên ngoài sẽ rất cao.  Là người bình thường, không phải là "siêu nhân", cũng không phải là "điệp viên 007", liệu bạn có đủ ý chí để mở cửa máy bay (sẽ gây nên sự tụt giảm áp suất trong khoang hành khách), ôm dù nhảy ra khỏi chiếc máy bay đang lao đi với vận tốc bằng 0,8 vận tốc âm thanh rồi rơi ra khoảng không mà nhiệt độ xuống tới - 40 độ C làm cơ thể con người đông cứng ngay, ở trên độ cao thiếu dưỡng khí nghiêm trọng, rồi khả năng dù bị kẹt không mở hoặc xoắn lại, chẳng biết làm gì để xử lý, rồi chẳng ý thức được là mình sẽ bị rơi xuống đâu... thì mới hình dung ra được khả năng sinh tồn của bạn khi đó được mấy phần nghìn. Giả thiết dại dột thế này, chúng ta ở trong một chiếc máy bay đang lao xuống đất vì gặp sự cố nguy hiểm, ví thử có người đưa cho bạn một chiếc dù, liệu bạn có dám nhảy dù ra khỏi máy bay hay không?

Có thể cũng có người bảo, tôi không tin tưởng vào khoa học, không tin vào kỹ thuật, cũng chẳng trông chờ gì ở phi hành đoàn, tôi chỉ tự tin vào bản thân tôi. Đó thực tế chỉ là một kiểu tự huyễn hoặc và, để cho hành khách tự bỏ mặc sự an toàn của mình như thế là việc mà các công ty hàng không không nên và không được phép làm.

Lại còn có người nêu ra tình huống, sau khi máy bay có sự cố, nó có thể sẽ còn bay lượn vòng vèo khá lâu trước khi bị rơi. Trong thời gian đó, hành khách hoàn toàn có thể nhảy dù. Tuy nhiên, vấn đề mấu chốt lại là, máy bay phải bay lượn vòng vèo không phải để chờ chết mà là để tìm kiếm cơ hội hạ cánh an toàn, cơ hội hạ cánh an toàn lại thường là rất lớn. Việc hạ cánh thất bại chỉ diễn ra trong thời gian mấy giây mà trước đó không ai có thể tiên liệu trước.

Căn cứ những số liệu đã ghi lại được, khả năng như thế cũng không cao, chỉ vào khoảng 3%. Suy luận theo kiểu của Gia Cát Lượng thì, không thể dùng những xác suất nhỏ phát sinh trong quá khứ để chỉ đạo tương lai, giống như bạn không thể đem những dãy số trúng thưởng đã được bạn học thuộc làu của tấm vé xổ số ngày hôm nay để dùng cho ngày mai. Huống hồ, cho dù đã chuẩn bị nhảy dù ra khỏi máy bay trong tình huống "không gieo quẻ mà đã biết trước việc", tùy tiện nhảy dù thì đó chắc chắn không phải là một sự lựa chọn sáng suốt."

Máy bay sẽ trở nên rối loạn khi tai nạn xảy ra

Độc giả Anh Dũng (anhdung95@gmail.com) trả lời:

"Theo bảng khí quyển tiêu chuẩn ở độ cao 10 km, nhiệt độ là 223,15K tương đương -49,850C, áp suất khí quyển là 26491,08 Pa, mật độ không khí là 0,414 kg/m3. Nhìn vào những con số này chúng ta thấy điều gì?

Trước hết đó là nhiệt độ cực thấp, gần -500C. Bình thường khi cơ thể con người bị lộ ra ngoài nhiệt độ đóng băng trong một quãng thời gian kéo dài, nó bắt đầu rơi vào trạng thái tồn sinh và dịch thể bắt đầu đông lại.

Đặc biệt trong tình huống nhảy dù ở độ cao lớn khi tiếp xúc với gió lạnh, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách co thắt các mạch, chuyển máu về trung tâm cơ thể để hạn chế sự thất thoát nhiệt. Thậm chí nếu gió thổi ở nhiệt độ -27,20C tế bào da sẽ gần như bị đóng băng ngay lập tức.

Tổn thương do lạnh diễn ra và để cứu những cơ quan chính yếu, cơ thể hy sinh dòng máu đang chảy đến những đầu cuối và tứ chi, cắt hẳn dòng tuần hoàn máu đến các ngón tay, ngón chân, tai và mũi để duy trì máu chảy đến những cơ quan cần thiết để duy trì sự sống. Quá trình này gây tổn thương đến những cơ quan đầu cuối và tứ chi khiến chúng không thể hồi phục.

Thêm một triệu chứng nữa là giảm nhiệt bất thường cho cơ thể. Ở mức thân nhiệt còn 300C, các chức năng cơ thể bắt đầu suy sụp. Nếu ngâm mình trong môi trường nước có nhiệt độ 100C trong vòng 30 - 60 phút chúng ta sẽ bị ngất và sau 1 - 2 giờ sẽ bị chết vì lạnh. Nếu ngâm mình trong dòng nước 00C thì sẽ bị ngất sau 15 phút và sẽ chết sau 15 - 60 phút.

Khi thân nhiệt giảm xuống dưới 370C, cơ thể bắt đầu run lên. Ở mức 32,70C, con người bắt đầu bị mất trí nhớ, nhiều trường hợp còn cởi bỏ tất cả quần áo vì ảo giác cho rằng mình bị thiêu cháy vì lạnh cóng.Mức độ nguy hiểm là khi thân nhiệt từ 27,70C tới 29,40C với sự mất ý thức và cuối cùng, chúng ta sẽ tử vong nếu nhiệt độ tụt xuống dưới 23,30C.

Vấn đề tiếp theo là thiếu dưỡng khí, ở mức áp suất khí quyển không khí chứa 21% oxy. Chúng ta sẽ chết vì thiếu oxy huyết nếu lượng oxy trong không khí giảm xuống dưới 11%. Do có mật độ không khí rất thấp và tác động của các bức xạ gây ion hóa, nên ở các lớp không khí trên cao, oxy không chỉ tồn tại ở dạng O2 mà còn ở các dạng khác như: oxy nguyên tử O, oxy phân tử ở trạng thái kích thích O2* và ozon O3. Cơ thể con người chỉ có thể hấp thụ O2 mà không thể hấp thụ các thành phần khác. Với độ cao 10 km việc hô hấp mà không đeo bình dưỡng khí là không thể thực hiện được.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng, con người sẽ chết khi áp suất không khí giảm xuống dưới 57% áp suất khí quyển - tương đương ở độ cao 4.572 mét. Những người leo núi có thể leo lên cao hơn vì họ dần dần thích nghi cơ thể với sự thay đổi giảm oxy. Tuy nhiên, không người nào sống sót lâu mà thiếu bình dưỡng khí trên độ cao 7.925 mét. Với áp suất bên ngoài nhỏ như vậy máu trong cơ thể sẽ sôi lên bởi nhiệt độ sôi giảm đi khi áp suất giảm. Như vậy áp suất ở 10 km là 26.491,08 Pa so với áp suất khí quyển là 101.325 Pa, chỉ tương đương 26% là một giá trị không thể duy trì sự sống.

Rõ ràng với một môi trường như vậy nếu tiến hành nhảy dù con người cũng khó có thể sống sót."

Trang phục cần thiết khi thực hiện nhảy dù

Trang phục cần thiết khi thực hiện nhảy dù của lính dù ở độ cao trên 10.000m

Độc giả Hoàng Lan (hoanglannguyen@gmail.com) trả lời:

"Trước khi một chiếc máy bay dân dụng bắt đầu vận chuyển hành khách, nó phải trải qua một quá trình thử nghiệm rất dài, hơn một nghìn chuyến bay thử để phát hiện và loại bỏ mọi khiếm khuyết. Xác suất an toàn đường không phải cao gấp 10 lần xác suất an toàn đường bộ.

Những chiếc máy bay cường kích hoặc tiêm kích cũng có độ an toàn cao, nhưng chúng được chế tạo cho việc tham gia tác chiến, trong một chế độ công tác nhất định, và trong trường hợp thua trận, cần phải tạo điều kiện cho phi công rời khỏi máy bay và tiếp đất bằng ghế đệm đặc biệt. 

Để có thể sống sót các phi công cần phải được trang bị bộ quần áo chuyên dụng. Được gọi là quần áo cao không. Đây là bộ áo liền quần, nguyên tắc cũng bó như quần kháng áp và hoạt động như nhau, thường được sử dụng khi ở độ cao từ 10 km. 

Coi như vì an toàn chúng ta chấp nhận tốn kém để trang bị cho hành khách những bộ quần áo cao không này thì lại tiếp tục nảy sinh vấn đề kỹ thuật với máy bay.

Trong khoảng thời gian rất ngắn khi máy bay gặp sự cố, các phi công quân sự quyết định nhảy dù bằng cách ấn vào chiếc nút hay giật tay điều khiển. Toàn bộ cơ thể phi công sẽ bó chặt vào ghế, nắp cửa buồng lái được bật ra. Chiếc ghế này dưới tác động của khí nén hoặc thuốc nổ đặt phía dưới sẽ trượt trên ray phóng và phóng phi công ra ngoài, sau đó dù mới được bung ra ở một khoảng cách an toàn.

Ta thấy không thể để quần áo cao không cho hành khách ở nơi nào đó, khi có sự cố thì mặc vào, mở cửa và nhảy dù được. Thứ nhất là không kịp thời gian, thứ hai là với tốc độ cao thì luồng gió đi qua cửa có sức cản cực lớn, sẽ đẩy lùi bất cứ ai có ý định đi ra phía cửa trừ khi cửa được bố trí phía sau mà hiện nay các máy bay dân dụng đều chưa được thiết kế cửa phía đuôi.

Kể cả có thiết kế cửa đuôi và hành khách mặc sẵn quần áo cao không thì cũng không đủ thời gian để vừa mở cửa, vừa tiến hành nhảy dù cho một số lượng lớn đông người trong tình huống khẩn cấp và máy bay không hoạt động bình thường.

Do vậy chỉ có phương án là yêu cầu hành khách mặc sẵn quần áo cao không, trang bị ghế phóng với dù được gắn vào, mặc dù rất tốn kém và gây khó chịu cho hành khách.

Tuy nhiên cũng không thể bật tung toàn bộ nóc máy bay như nắp buồng lái của phi công quân sự được bởi đây là bài toán quá khó cho những người thiết kế máy bay. Đấy là chưa kể việc nhảy dù ở độ cao 10 km trong tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải được huấn luyện kỹ càng và không phải ai cũng làm được. Nội dung này hiện tại cũng chỉ mới dành cho lực lượng lính dù một số nước với sức khỏe và kỹ năng tốt.

Mỗi chiếc ghế phải phù hợp với trọng lượng của một vị khách cụ thể thì mới mở được hệ thống thoát hiểm. Rồi những thao tác tiếp theo phải được thực hiện một cách thành thạo- đó là cả một quá trình diễn biến tâm lý hết sức phức tạp, ngay cả phi công chiến đấu cũng phải luyện tập rất công phu."

Video: Thử nghiệm ghế phóng của phi công

Độc giả có câu trả lời khác cho bạn Hoài Anh xin mời đăng vào phần "Phản hồi bài viết" hoặc gửi email tới hòm thư chuyên mục.

Nếu các bạn có những băn khoăn, thắc mắc về những vấn đề nào đó đang diễn ra xung quanh chúng ta, hãy gửi câu hỏi tới hòm mail của chuyên mục "Những câu hỏi kỳ thú":nhungcauhoithuvi@petrotimes.vn