Thứ sáu 20/10/2017 10:12

Trước luật, quan phải như dân

07:03 | 09/06/2015

|
Lâu nay, dân phạm luật thì xử rất dễ, rất nhanh; trái lại, quan phạm luật thì thấy khó xử, lại để dây dưa kéo dài. Lại nữa, dân bị xét xử xong thì thi hành án nghiêm túc; còn quan có xử được rồi thì việc thi hành án hay không rất dễ bị lãng quên.

Năng lượng Mới số 429

Vì thế mà mất lòng tin ở người dân. Và cũng vì thế mà hiện nay, chính cán bộ của các cơ quan pháp luật đã phải lên tiếng đề nghị Quốc hội sửa đổi một số điều của Luật Tố tụng hành chính.

Trước luật, quan phải như dân

Tại buổi tọa đàm về Dự thảo Luật Tố tụng hành chính sửa đổi do Tòa án Nhân dân Tối cao tổ chức tại TP HCM ngày 11-4, đây là một trong những nội dung gây tranh luận nhiều giữa các đại biểu. Theo Viện Khoa học xét xử TAND tối cao, tỷ lệ án hành chính sơ thẩm bị hủy án, sửa án là 4-5%/năm, cao gấp 4-5 lần so với các loại án khác. Đa số quyết định, hành vi bị khiếu kiện của UBND cấp huyện và chủ tịch UBND huyện thuộc lĩnh vực quản lý đất đai, thường rất khó và phức tạp.

Lại phải nhắc đến câu chuyện ngụ ngôn “Con kiến kiện củ khoai” để nói về những vụ án tố tụng hành chính hôm nay. Dân đi kiện quan đã khó nhưng quan xử quan còn thấy nhiều chuyện khó hơn. Ông chủ tịch quận, huyện thường là phó bí thư đảng ủy của quận, huyện ấy. Nếu tòa án cấp quận, huyện đưa ông quan đầu huyện của mình ra để xét xử thì chắc chắn có phần e ngại. Bởi cùng là quan quận, huyện với nhau, vì dân kiện mà quan tòa lại là đảng viên cấp dưới đưa quan cấp trên ra xét xử thì thấy “xái” quá. Và ở đây, cái tình đồng chí, có thể còn là đồng hương và hơn nữa, có thể đã từng nhờ ơn “mưa móc” mà lấy luật pháp ra “hành” nhau thì dứt khoát phải có phần nương nhẹ.

Lại có chuyện ông chủ tịch quận, huyện lấy thế bề trên, oai phong nên không đến hầu tòa mà cử cán bộ dưới quyền đi thay, “lĩnh hội” rồi về báo cáo lại. Rồi khi tòa án đưa ra kết luận cuối cùng, phán cho người dân thắng kiện thì ông chủ tịch quận, huyện có chịu thực thi bản án đã tuyên hay không là quyền của các ông. Thế là kỷ cương, phép nước phải “chào thua lệ làng”.

Không lẽ cứ để kéo dài tình trạng ấy?

Kỳ họp này, các đại biểu Quốc hội đã phải lên tiếng đề nghị sửa đổi. Thảo luận cho ý kiến vào Dự luật Tố tụng hành chính (sửa đổi) tại tổ chiều 4-6, nhiều đại biểu Quốc hội phân tích thực trạng “dân kiện quan”, “quan xử quan” dẫn đến thực tế “dân thua kiện” hoặc “quan” không bị thi hành kỷ luật.

Đại biểu Lê Thị Nga (Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội) cho rằng, Luật Tố tụng hành chính (sửa đổi) là dự luật rất quan trọng liên quan đến xử lý vấn đề về đất đai. Sau khi có luật tố tụng hành chính, các vụ khởi kiện đất đai vẫn là gay cấn nhất, đây cũng là loại án bị hủy nhiều nhất. “Phản ứng của người dân với loại án này khá lớn. Phải xem xét lại luật này để đảm bảo sự công bằng, minh bạch trong giải quyết, đảm bảo quyền lợi cho người dân”, bà Nga nói và gọi loại án này là “dân kiện quan”.

Trước hết là phải phân định thẩm quyền tòa án nhân dân cấp huyện. Tòa án huyện lệ thuộc về kinh phí của địa phương, ông chánh án cũng có quan hệ lệ thuộc. Tòa cấp huyện xử kiện ông chủ tịch huyện là khó, dẫn đến phán quyết không công minh, khiến dân kêu ca. Vì vậy, tôi ủng hộ theo hướng của ban soạn thảo, giao việc xét xử hành chính của cấp huyện cho tòa án nhân dân cấp tỉnh - bà Nga nói.

Còn việc thi hành án, theo bà Nga, người dân kiện ra tòa hành chính thắng kiện được đã gian nan, nhưng thi hành án còn gian nan hơn. Nhiều đơn vị không chịu thi hành cũng không bị kỷ luật, khiến người dân rất vất vả, lại phải gửi đơn đến cơ quan thi hành án dân sự đôn đốc.

Có đại biểu kiến nghị nên giao thẩm quyền chéo, tức là công dân huyện này có quyền khởi kiện sang huyện khác, của tỉnh này sang tỉnh khác. Như vậy cơ quan xét xử sẽ không có áp lực và việc xét xử khách quan hơn. Đại biểu Nguyễn Sáng Vang (Tuyên Quang) còn nói rằng, hiện dân không tin vào xét xử của tòa án vì cho rằng “quan xử quan thế nào dân cũng thua”.

Rốt cuộc người dân bị xâm phạm quyền lợi, vác đơn đi kiện, kiện được rồi kết quả cũng không được gì. Ông Huỳnh Văn Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP HCM đề nghị phải có quy định (có thể là pháp lệnh) về việc thi hành án hành chính như quy định về thi hành án dân sự hoặc hình sự hiện nay.

Một bản án hành chính có hiệu lực pháp luật, cơ quan hành chính “thua kiện” không chịu thi hành án thì không ai làm được gì cả. Nếu cứ còn như thế thì đừng nói đến chuyện dân tin, dân phục các cơ quan công quyền!

Chính vì thế mà, các đại biểu Quốc hội cũng như đại diện tòa án các cấp trong cả nước vừa qua đã thống nhất ý kiến: Những vụ khiếu kiện quyết định hành chính UBND cấp huyện và hành vi hành chính của chủ tịch UBND huyện sẽ do tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết sơ thẩm.

Đưa việc xét xử lên một cấp cao hơn có thể sẽ vô tư hơn, nghiêm minh hơn, được lòng dân hơn và giảm một gánh nặng cho tòa cấp quận, huyện. Song vấn đề vẫn còn phải chờ xem hiệu lực thi hành án thế nào. Nếu tòa cấp tỉnh xử rồi mà thi hành án vẫn trì trệ nữa thì luật sửa đổi rồi cũng lại như không!

Đức Toàn

 

  • demo-banner-300x250
  • demo-banner-300x250
  • top-right-banner-chuyen-muc-pvps