Thứ tư 27/09/2017 04:41

Trận lũ lịch sử ở Peru và những hiểm họa từ nước biển dâng

07:00 | 26/03/2017

|
Trận mưa lũ kinh hoàng kéo dài nhiều tuần qua ở Peru đang gióng lên một hồi chuông cảnh báo về tình trạng biến đổi khí hậu và nguy cơ nước biển dâng nhấn chìm cuộc sống của loài người. Đây là vấn đề không mới nhưng lại chưa bao giờ thôi nóng bỏng, nhất là với các quốc gia ven biển...

Đợt mưa lũ nghiêm trọng nhất trong 2 thập niên

Sau một đợt hạn hán kéo dài, những cơn mưa dai dẳng và bất thường đã khiến 72 người thiệt mạng, 11 người mất tích và ảnh hưởng tới 62 ngàn người. Đây được xem là đợt thiên tai lớn nhất trong 2 thập niên qua do tác động của hiện tượng khí hậu El Nino gây ra tại Peru.

Chính phủ Peru đã dự trù sẵn khoản ngân sách gần 800 triệu USD cho nhiệm vụ tái thiết hạ tầng các khu vực chịu hậu quả của mưa lũ.

Mưa lớn và bão kéo theo lũ lụt và lở đất trong 3 ngày khiến 120 nghìn ngôi nhà bị hư hại và phá hủy hơn 100 cây cầu. Giới chức Peru cho hay, họ đã dự báo sự ấm lên của nước biển Thái Bình Dương sẽ gây ra những trận mưa lớn dữ dội. Tình trạng này sẽ tiếp diễn trong 1 vài tuần. Học sinh buộc phải nghỉ học. Nước sông Huaycoloro ở thủ đô Lima dâng cao bất thường đã cuốn trôi 2 chiếc xe tải và có nguy cơ phá hủy một cây cầu.

Phát biểu với truyền thông giữa đỉnh lũ, Tổng thống Pedro Pablo Kuczynski thông báo giới chức nước này đang chuẩn bị nơi trú ẩn và cứu trợ cho những người mất nhà cửa. Ông nói: “Peru đang phải đối mặt với vấn đề biến đổi khí hậu nghiêm trọng. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1998, sự cố này kéo dài dọc bờ biển của Peru”.

tran lu lich su o peru va nhung hiem hoa tu nuoc bien dang
Lực lượng cứu hộ phải sử dụng ròng rọc và dây thừng để giải cứu người dân mắc kẹt trong nước lũ

Đến ngày 19-3 vừa qua, tình hình lũ lụt ngày càng chuyển biến xấu ở trung tâm và miền Bắc Peru. Mặc dù mưa lớn chỉ thường xuyên xảy ra ở khu vực phía Đông, nhưng tình trạng lũ lụt vẫn xảy ra ở khắp nơi và không hề có dấu hiệu thuyên giảm.

Riêng thủ đô Lima - nơi có khí hậu sa mạc và rất hiếm khi trời mưa, những trận mưa không ngớt biến các khu dân cư chìm trong biển nước và lực lượng cứu hộ phải dùng tới ròng rọc mới đưa được dân ra khỏi vùng ngập. Tình trạng khẩn cấp được ban bố ở nhiều nơi khắp cả nước Peru và chính phủ nước này buộc phải huy động cả trực thăng tham gia công tác cứu hộ. Mưa lớn mang theo bùn đất đã biến nhiều khu vực ở Peru thành những ao, sông, hồ bùn lầy lội vô cùng khủng khiếp.

El Nino và hậu quả nước biển dâng

Hãng Reuters dẫn phân tích, trận mưa lũ bất thường vừa diễn ra ở Peru là hệ quả của hiện tượng El Nino cộng hưởng với hiện tượng nhiệt độ mặt biển Thái Bình Dương nóng lên gây ra. Hãng này cũng dẫn lời nhà khoa học Dimitri Gultierrrez thuộc Ủy ban El Nino Peru dự báo, hiện tượng này sẽ còn tiếp tục diễn ra dọc bờ biển phía bắc Peru ít nhất hết tháng 4 năm nay. Ông Gutierrez còn cảnh báo, theo sau El Nino ở Peru sẽ là hiện tượng El Nino toàn cầu, có thể gây lũ lụt và hạn hán ở nhiều nơi.

Nguy cơ nước biển dâng cao thực ra không phải bây giờ mới được cảnh báo. Chỉ có điều khi kết hợp với El Nino, nó sẽ gây ra hậu quả khôn lường và tình trạng thời tiết cực đoan như vừa qua tại Peru. Là quốc gia tiếp giáp biển Thái Bình Dương ở phía Tây, các nhà chức trách Peru cần ý thức hơn bao giờ hết vấn đề này.

Trước đó, tháng 5-2016, tờ France24 dẫn nguồn tin cho hay, các nhà khoa học Australia phát hiện 5 hòn đảo ở Thái Bình Dương bị nhấn chìm do mực nước biển dâng cao và gây xói lở bờ biển.

Theo kết quả nghiên cứu, 5 hòn đảo là: Kakatina, Kale, Rapita, Rehana và Zollies thuộc quần đảo Solomon đã biến mất cùng các thảm thực vật với diện tích tổng cộng khoảng 5ha. Rất may, đây là những hòn đảo hoang không có cư dân sinh sống mà chỉ là nơi ghé qua của những ngư dân.

Cũng theo các nhà khoa học, mực nước biển dâng và sóng lớn gây xói lở cũng là nguyên nhân khiến 6 đảo san hô khác ở Solomon đang bị xói mòn nghiêm trọng. Nhưng chỉ trong 3 năm từ năm 2011-2014, đã có ít nhất 10 ngôi nhà bị cuốn trôi ra biển.

Nghiên cứu của các nhà khoa học Australia cảnh báo, chỉ trong 2 thập niên nữa, tình trạng nước biển dâng do biến đổi khí hậu nếu tiếp tục diễn ra sẽ làm 11 hòn đảo ở phía Bắc quần đảo Solomon biến mất, xóa sổ hoàn toàn 2 ngôi làng tồn tại từ năm 1935.

tran lu lich su o peru va nhung hiem hoa tu nuoc bien dang

Theo nhà khoa học Albert thuộc Đại học Queensland, quần đảo Solomon đang được coi là điểm nóng của tình trạng nước biển dâng cao hơn trung bình gấp 3 lần. Hiện các nhà khoa học đang theo dõi 33 hòn đảo khác ở Thái Bình Dương.

Nghiên cứu vừa nêu là lời cảnh báo đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế, chính phủ các nước cần có những hành động, phản ứng và giải pháp môi trường khẩn cấp để đối phó cũng như thích nghi với sự thay đổi trước hiểm họa này trước khi quá muộn.

Không còn thời gian để chần chừ

Có thể nói, không một quốc gia nào đứng ngoài nguy cơ bị đe dọa do lũ lụt và triều cường, song trong đó, các nước có nhiều đảo, quần đảo, các quốc gia ven biển sẽ là những nơi dễ bị “tổn thương” nhất. Thật đáng sợ khi nghĩ tới việc nhiều quốc đảo với hàng triệu cư dân, nhiều nền văn hóa, văn minh lâu đời bị nhấn chìm.

Các nghiên cứu mới đây nhất cho thấy, khoảng 150 triệu người có thể bị ảnh hưởng nếu nước biển dâng 30-70cm vào cuối thế kỷ XXI này. Hiện tượng nước biển dâng sẽ làm ngập lụt các vùng đất trũng ven biển, bao gồm cả một số thành phố vào loại lớn nhất thế giới như bang Florida của Mỹ hay thủ đô Tokyo của Nhật Bản...

Các nhà khoa học đã chỉ ra rằng, nhằm đối phó với hiện tượng nóng lên của trái đất, con người cần tập trung cắt giảm khí hiệu ứng nhà kính. Tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhiều giải pháp đã được nghiên cứu, triển khai như tăng cường, gia cố các hệ thống đê kè, trồng rừng ngập mặn, xây dựng hệ thống bơm giảm ngập, chuẩn bị các bản đồ xác định những điểm dễ bị tổn thương, di chuyển các cơ sở nuôi trồng thủy sản và cơ sở hạ tầng ven biển.

Nhìn chung, tùy theo mức độ phát triển kinh tế và tình hình thực tế mà các nước có những lựa chọn giải pháp cụ thể để thích ứng với nước biển dâng do tác động của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, tựu trung lại, các lựa chọn thích ứng được chia thành 3 nhóm chính là:

Thứ nhất, các biện pháp bảo vệ bao gồm: bảo vệ “cứng” và bảo vệ “mềm”, trong đó các giải pháp bảo vệ cứng chú trọng đến các can thiệp vật lý, giải pháp kỹ thuật công trình xây dựng cơ sở hạ tầng như xây dựng tường biển, tôn cao các tuyến đê, kè, xây đập ngăn mặn… Một số biện pháp bảo vệ mềm như tăng cường trồng rừng phòng hộ ven biển, bổ sung đất cho các bãi biển, cải tạo các cồn cát ven biển, trồng rừng ngập mặn…

Thứ hai, các biện pháp thích nghi: Các biện pháp này nhấn mạnh đến việc đầu tư cải tạo cơ sở hạ tầng, chuyển đổi tập quán canh tác, điều chỉnh các chính sách quản lý nhằm tăng cường khả năng thích nghi, sống chung với lũ trước những tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Cuối cùng là biện pháp di dời: Biện pháp được tính tới khi mực nước biển dâng lên mà không có điều kiện cơ sở vật chất để ứng phó là di dời, rút lui vào sâu trong lục địa. Phương án này bao gồm việc tái định cư, di dời nhà cửa, cơ sở hạ tầng ra khỏi vùng có nguy cơ bị đe dọa ngập nước.

Trần Quân