Thứ ba 21/11/2017 09:55

Sông băng Nam Cực tan chảy và những hệ lụy

08:24 | 13/11/2017

|
Một nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Đại học Texas tại Austin, Mỹ tiết lộ: Những cơn gió mạnh thổi qua Nam Đại Dương (Nam Băng Dương) mang theo nước ấm, đang khiến sông băng lớn nhất ở Đông Nam Cực Totten tan chảy từ phía dưới đáy.

“Người khổng lồ đang ngủ” bị… đánh thức

Theo đó, sông băng Totten ở thềm băng ở Đông Nam Cực đang tan chảy từ dưới đáy. Điều này đồng nghĩa với việc mực nước biển toàn cầu sẽ tăng lên hơn 3,4m trong tương lai. Nhóm nghiên cứu của Đại học Texas cũng cảnh báo, dưới tác động của biến đổi khí hậu, những cơn gió sẽ ngày càng dữ dội hơn.

Trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã sử dụng hình ảnh vệ tinh và dữ liệu ứng suất gió, nhằm giải mã sự ảnh hưởng của gió lên dòng nước phía dưới sông băng Totten. Câu trả lời là: Tốc độ tan chảy của sông băng tăng lên khi có gió mạnh ở Nam Đại Dương.

song bang nam cuc tan chay va nhung he luy
Sông băng Totten tan chảy có thể khiến mực nước biển toàn cầu tăng hơn 3,4m

Những cơn gió làm ấm dòng nước dưới biển sâu. Nước ấm được đẩy lên thềm lục địa và khi tới gần bờ, nó tuần hoàn bên dưới đoạn trôi nổi của sông băng, khiến thềm lớp băng tan chảy từ bên dưới.

Tác giả chính của nghiên cứu Chad Greene, nghiên cứu sinh thuộc Viện Địa vật lý Texas nói: “Totten được giới khoa học ví với hình ảnh “người khổng lồ đang ngủ” bởi kích thước đồ sộ của nó. Song, Totten được đánh giá là kém nhạy cảm đối với những thay đổi của môi trường”. Tuy nhiên, mới đây các nhà khoa học lại đang ghi nhận những dấu hiệu chịu tác động của nó và có thể chỉ một luồng gió thổi qua cũng đủ để “người khổng lồ này tỉnh giấc.

Theo nhóm nghiên cứu, quá trình này sẽ còn diễn ra mạnh mẽ hơn vào thế kỷ tới. Thực trạng biến đổi khí hậu sẽ khiến những cơn gió mạnh hơn trên Nam Đại Dương, ảnh hưởng tiêu cực tới quá trình tan chảy của sông băng Totten, khiến băng tan nhanh hơn. Nếu toàn bộ lượng băng tại đây tan chảy vào đại dương, mực nước biển toàn cầu sẽ tăng lên hơn 3,4m.

Thực tế, đây là quá trình không đòi hỏi nhiệt độ không khí hay nước biển tăng lên. Hiện tượng nước trồi xảy ra khi gió xáo trộn lớp nước bề mặt, mở đường cho dòng nước ấm ở sâu hơn.

Những khối băng không còn “khỏe”

song bang nam cuc tan chay va nhung he luy
Hình ảnh mô tả vị trí sông băng Totten

Theo các nhà khoa học, dòng nước ấm của đại dương đã thấm vào khe nứt giữa các tảng băng, khiến chúng nóng lên từ bên dưới. Cùng với thời gian, dòng nước ấm này sẽ làm tan chảy ngày càng nhiều vùng băng xung quanh cho tới khi tạo thành khe nứt lớn.

Các thềm băng thường dày hàng trăm mét, nhưng chúng nổi trên mặt nước. Do đó, dòng nước ấm được cho là đang “gặm nhấm” từ phía dưới các thềm băng, tạo ra những khe và hang sâu 50-250m theo chiều thẳng đứng.

Lý giải về điều này, các nhà khoa học cho rằng: Dòng nước ấm chảy như dòng sông lộn ngược, thay vì chảy xuống dưới thấp, lại chảy ngược lên trên, do nước ấm nhẹ hơn nước lạnh. Những khe nước ấm này rất lớn, mặc dù ẩn bên dưới khối băng dày nhưng chúng vẫn có thể được vệ tinh phát hiện từ trên cao. Các khe này được phát hiện ở nhiều nơi ở Nam Cực, nhưng nhóm nghiên cứu cho biết khu vực Tây Nam Cực có mật độ khe nứt dày nhất.

Thực tế đã chứng minh, những khe nứt thường xuyên hình thành ở phần rìa các tảng băng, nơi có lớp băng mỏng và dễ nứt. Tuy nhiên, sự kiện sông băng Pine Island bị vỡ một mảng lớn hồi năm 2015 là do rạn nứt từ bên trong và lan ra phía ngoài tảng băng. Nhà nghiên cứu Howat thuộc Đại học Ohio cho rằng, điều này cũng đồng nghĩa với việc phần trung tâm của tảng băng bị yếu đi. Nguyên nhân chưa được xác định, song rất có thể do một đường nứt lớn xuất hiện bên dưới bởi sự ấm lên của đại dương.

Vấn đề cấp thiết là cần phải tìm hiểu chính xác sự hình thành của vết nứt trên các tảng băng, xác định vai trò của chúng trong việc ổn định thềm băng.

Việc theo dõi sự tan vỡ từ bên trong các tảng băng ít nhiều bị giới hạn khi quan sát từ không gian, cho nên nhất thiết phải tiến hành khảo sát trực tiếp để việc thu thập dữ liệu và quan sát được chi tiết hơn, theo giới nghiên cứu.

Fernando Paolo, một nhà địa vật lý tại Phòng thí nghiệm động cơ phản lực của NASA ở California chia sẻ: “Những ghi nhận thông qua vệ tinh trong suốt 14 năm qua được sử dụng trong nghiên cứu vẫn là chưa đủ để suy luận mối liên hệ giữa sự trỗi dậy của gió và thềm băng tan”.

Minh Quân