Thứ tư 20/09/2017 00:14

Số phận những bể chứa metan khổng lồ ở Bắc Băng Dương

13:57 | 02/08/2017

|
Theo giới nghiên cứu, nếu Bắc Cực tiếp tục ấm lên nhanh gấp đôi so với phần còn lại của thế giới thì rất có thể một số lượng lớn những bể chứa metan khổng lồ bị đóng băng ở Bắc Băng Dương sẽ phát nổ.

Nhiều khả năng đây sẽ là một trong những hiện tượng tự nhiên hiếm hoi mà chúng ta có thể được nhìn thấy trong thời gian thực, đồng nghĩa với việc chúng ta có thể nhìn thấy các miệng hố lớn sụp xuống đáy biển và một lượng lớn khí metan sẽ giải phóng vào khí quyển.

Một trong số những nhà nghiên cứu đến từ Đại học Bắc Cực (Na Uy), ông Pavel Serov nói: “Hằng năm, khi chúng tôi quay trở lại khu vực của những bể chứa này, tôi lại càng lo lắng xem một trong số bể đó đã trở thành miệng hố hay chưa”.

so phan nhung be chua metan khong lo o bac bang duong
Mô tả hoạt động của metan trong các bể chứa

Ông Serov cho biết thêm: “Chúng tôi tin rằng, chỉ còn một bước nữa trước khi các miệng hố được hình thành. Bể chứa đầy hydrat, về mặt kỹ thuật, chúng tôi gọi đó là những miệng hố hydrat. Đó là dấu tích của hydrat và metan từ kỷ băng hà gần nhất. Hiện vẫn chưa sụp xuống một phần là do vị trí đặc biệt của các bể chứa”.

Trên thực tế, hàng chục ngàn năm trước, trái đất đã xảy ra các vụ phun trào khí gas, khi các lớp băng biến mất một cách nhanh chóng. Cụ thể, lịch sử trái đất cách đây 23.000 năm cho thấy, những sông băng khổng lồ nằm phía trên lớp đá trầm tích ở biển Barents đã giúp giữ những mỏ khí gas ở yên trong lòng đất. Hàng nghìn năm sau đó, lớp băng dày 2km đã giữ một lượng lớn metan hydrat - một hỗn hợp nước và khí gas bị đóng băng.

Thế nhưng trong khoảng thời gian 17.000 năm trước, khi khí hậu trái đất bắt đầu ấm dần lên, băng tan một cách nhanh chóng trên bề mặt đã cho phép metan thoát khỏi lớp bảo vệ băng giá này. Chúng nhanh chóng tạo thành những bể chứa metan khổng lồ ở đáy biển, có thể kéo dài đến 1km.

Tại Siberia ở thời điểm hiện tại, người ta có thể tận mắt chiêm ngưỡng hiện tượng tương tự, với 7.000 bong bóng khí gas đang “sôi sùng sục” dưới chân những người dân địa phương, đe dọa làm sụp một khu vực rộng lớn mà không hề báo trước.

so phan nhung be chua metan khong lo o bac bang duong
Một miệng hố khổng lồ còn sót lại sau vụ nổ khí metan. (Ảnh: Siberian Times)

Các thông tin cũng cho hay, vào cuối kỷ băng hà, cách đây khoảng 12.000 năm, do sự ấm lên của nước biển, lớp bảo vệ băng giá giúp giữ những bể chứa metan chỉ còn dày khoảng 30m. Sự kết hợp của áp lực từ bên dưới và một lớp bảo vệ mỏng ở phía trên cuối cùng đã tạo ra những vụ nổ bể chứa, giải phóng một lượng lớn khí metan vào đại dương và bầu khí quyển xung quanh. Những gì còn lại sau sự kiện đó chính là những miệng hố khổng lồ ở đáy biển, nơi từng chứa khí metan. Và giờ đây, các nhà khoa học nghĩ rằng, quá trình này có thể sẽ lặp lại một lần nữa.

Hiện tại, các bể chứa metan nằm ngay gần phía bắc của một miệng hố thời tiền sử ở Bắc Băng Dương, sâu hơn 20m bên dưới bề mặt. Nhóm nghiên cứu của Serov và các cộng sự cho rằng, không phải điều gì khác mà chính những khoảng cách tương đối nhỏ đã trì hoãn các bể chứa metan sụp đổ, nhưng không phải vì thế mà khí metan ngừng thoát ra.

“Hydrat ổn định ở nhiệt độ thấp và dưới áp suất cao. Vì vậy, áp lực của 390m nước ở trên hiện đang giúp các bể chứa ổn định”, ông Serov nói. “Nhưng khí metan thì vẫn đang thoát ra. Đây là một trong những địa điểm mà bể chứa metan hoạt động mạnh nhất mà chúng ta đã theo dõi ở Bắc Cực”.

Nếu các bể chứa metan ở Bắc Băng Dương phát nổ, đây rất có thể sẽ trở thành một trong những hiện tượng tự nhiên hiếm hoi mà con người có thể nhìn thấy trong thời gian thực.

Những quan sát này của giới nghiên cứu chỉ càng làm chắc chắn thêm về khả năng các bể chứa metan phát nổ, bởi khí metan có khả năng giữ nhiệt cao gấp 36 lần so với CO2. Hiện tại, điều chưa được chắc chắn là lượng khí gas mà các bể chứa lưu trữ là bao nhiêu, đồng thời cũng khó đoán định được việc các bể chứa sẽ phát nổ vào lúc nào, cùng lúc hay không.

Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định, nếu nhiệt độ trái đất tiếp tục tăng do biến đổi khí hậu và Bắc Cực vẫn tiếp tục ấm lên nhanh gấp đôi so với các phần còn lại của thế giới, thì khả năng các bể chứa metan ở Bắc Băng Dương phát nổ chỉ còn là điều sớm muộn mà thôi.

Mai Lâm