Thứ hai 24/07/2017 23:50
Tàu ngầm lớp Kilo

“Sát thủ vô hình” trong lòng đại dương

20:14 | 21/05/2017

|
Tàu ngầm tấn công phi hạt nhân lớp Kilo của Nga được Hải quân Mỹ đặt cho biệt danh là “Hố đen đại dương” bởi khả năng hoạt động cực êm, khiến đối phương rất khó phát hiện.  

Bí ẩn “Hố đen đại dương”

Tàu ngầm lớp Kilo là tên định danh của NATO, chỉ một loại tàu ngầm quân sự chạy bằng diesel - điện cỡ lớn được chế tạo tại Nga. Tên gọi chính thức của Nga đặt cho lớp tàu ngầm này là Project 636 (Đề án 636), trong khi phiên bản gốc được gọi ở Nga là Dự án 877 Paltus (Turbot). Nga hiện đã phát triển một phiên bản tối tân hơn và gọi đó là Dự án 636 Varshavyanka, còn phương Tây gọi là Kilo cải tiến.

Ban đầu, tàu ngầm Kilo được chế tạo để phục vụ trong hải quân Liên Xô và các nước Hiệp ước Warsaw, thay thế cho tàu ngầm lớp Whiskey và Foxtrot. Kilo là lớp tàu ngầm tấn công chạy bằng động cơ diesel - điện, có nhiệm vụ tác chiến chống hạm và chống ngầm. Tàu có độ sâu hoạt động khoảng 240m và lặn sâu tối đa 300m. Lớp tàu ngầm này vận hành rất tốt trong vùng biển nông, có khả năng di chuyển ở gần khu vực đáy biển hơn các loại tàu ngầm tấn công khác.

Sở dĩ tàu Kilo được mệnh danh là “Hố đen đại dương”, bởi khả năng ẩn mình gần như hoàn hảo của nó. Ngoài ra, nó cũng được đánh giá là một trong những loại tàu ngầm chạy bằng diesel - điện êm nhất trên thế giới.

Viện Thiết kế Rubin đã ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại để giảm độ ồn cho lớp Kilo, giúp nó có khả năng “tàng hình” trước các thiết bị định vị thủy âm (sonar) hiện đại. Vỏ tàu được thiết kế theo hình giọt nước để làm giảm sức cản khi di chuyển trong lòng biển. Trong khi đó, 2 cánh tàu Kilo có thể gập lại hoặc mở ra, cho phép nó hoạt động ở sát đáy biển.

sat thu vo hinh trong long dai duong
“Hố đen đại dương” Nga khiến đối phương phải khiếp sợ

Phần vỏ tàu và cánh ngầm được phủ lớp ngói chống dội âm, có tác dụng hấp thu sóng âm sonar, làm giảm thiểu và méo đi những tín hiệu dội lại. Lớp ngói này cũng làm giảm đi những tiếng ồn gây ra bởi tàu ngầm, do đó làm giảm đi khoảng cách bị phát hiện bởi sonar chủ động cũng như thụ động của đối phương. Bên cạnh đó, động cơ của tàu được đặt cách ly trên bệ đỡ cao su và không chạm vào thân tàu, có tác dụng làm giảm rung động và triệt tiêu tiếng ồn.

Thiết bị cảm biến trên tàu gồm tổ hợp sonar MGK-400EM có khả năng hoạt động ở chế độ chủ động hoặc thụ động và một loạt cảm biến thủy âm thụ động trên vỏ tàu. Bên cạnh đó là sonar nhận dạng mục tiêu và cảnh báo mìn MG-519EM Arfa. Trong chế độ hành trình bình thường, tàu sử dụng radar MRK-50 Albatros để định vị và nhận dạng các tàu thuyền xung quanh. Ngoài ra, hệ thống cung cấp khí trên tàu có thể cung cấp oxy trong vòng 260 tiếng liên tục, giúp tàu có thể lặn liên tục trong 2 tuần liền mà không cần nổi lên.

Mạnh như tàu ngầm Kilo

Kilo là lớp tàu được trang bị đầy đủ các hệ thống vũ khí để đảm nhận các nhiệm vụ tấn công mặt nước, đối ngầm, đối đất và phòng không. Vũ khí chính của nó là các loại thủy lôi và ngư lôi chống ngầm, tên lửa hành trình chống hạm và đối đất, cùng với hệ thống tên lửa phòng không tầm thấp.

Cụ thể, tàu ngầm Kilo có lượng giãn nước 3.000-3.950 tấn, với chiều dài 74m, rộng 9,9m, thủy thủ đoàn gồm 52 người, lặn được ở độ sâu tối đa 300m, độ sâu trung bình là 240m. Tàu được trang bị động cơ diesel 6.800 mã lực và 2 động cơ điện công suất 1.000kW, chạy êm vào loại bậc nhất thế giới. Tàu đạt tốc độ tối đa 12 hải lý/h khi di chuyển trên mặt nước và 25 hải lý/h khi lặn, phạm vi hoạt động 6.000-7.500 hải lý, thời gian hoạt động độc lập 45 ngày đêm. Nhờ đó, tàu ngầm Kilo rất thích hợp cho các nhiệm vụ trinh sát và tuần tra.

Tàu ngầm Kilo có thể thực hiện việc tiêu diệt tàu ngầm đối phương, tàu chiến mặt nước. Thậm chí, nó có thể vô hiệu hóa hay đánh chìm tàu sân bay nhờ sở hữu nhiều loại vũ khí tối tân như hệ thống tên lửa hành trình Klub-S do Cục Thiết kế Novator của Nga nghiên cứu phát triển.

Hệ thống Klub-S sử dụng được 5 loại đạn tên lửa tấn công mục tiêu trên bộ, trên biển như: Tên lửa hành trình chống tàu 3M-54E có vận tốc gấp gần 3 lần vận tốc âm thanh với tầm bắn 200km, tên lửa 3M-54E1 có tầm bắn 300km, tên lửa đối đất 3M-14E tầm bắn 275km, tên lửa chống ngầm 91RE1, 91RE2.

Ngoài việc được trang bị sát thủ diệt tàu sân bay Klub, tàu còn có môt cơ cấu phóng tên lửa phòng không cho 8 tên lửa Strela-3 (SA-N-8 Gremlin, tầm bắn tối đa 6km) hoặc 8 tên lửa Igla (SA-N-10 Gimlet, tầm bắn tối đa 5km).

Tàu ngầm Kilo 636 còn có thể bắn được ngư lôi nhanh nhất thế giới VA-111 Shkval với tốc độ dưới nước trên 370km/h. Đầu đạn của VA-111 nặng 700kg, cho phép tiêu diệt tàu ngầm, tàu chiến trên mặt nước cỡ lớn chỉ bằng một lần bắn. VA-111 cũng có thể gây tổn thất lớn, làm mất khả năng chiến đấu của các tàu sân bay đối phương.

Các tàu thuộc lớp Kilo cải tiến được trang bị 6 ống phóng ngư lôi cỡ 533mm. Cơ số vũ khí của tàu bao gồm 18 ngư lôi Type-53-65, TEST-71 và VA-111 Shkval, tổ hợp tên lửa hành trình Kalibr hoặc Klub-S. Tổ hợp Kalibr có phiên bản chống hạm, chống ngầm và đối đất, tầm bắn tối đa 2.500km cho bản nội địa và 300km cho bản xuất khẩu.

Khả năng hoạt động cực êm, hỏa lực mạnh, thực sự đã khiến tàu ngầm Kilo trở thành một huyền thoại trong con mắt nhiều người.

Tiềm năng xuất khẩu

Lớp tàu ngầm Kilo được nhiều chuyên gia quân sự phương Tây đánh giá rất cao cả về tính năng kỹ thuật, cũng như tiềm năng xuất khẩu. Nhà phân tích quốc phòng tại San Francisco, Mỹ, Kyle Mizokami nhận xét, Kilo là một tàu ngầm thành công cả trên phương diện kỹ thuật và thương mại. Khoảng 53 tàu đã được đóng mới trong vòng 30 năm qua để trang bị cho hải quân Nga và xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.

Tàu ngầm lớp Kilo nằm trong danh sách tàu ngầm được xuất khẩu nhiều nhất trên thế giới. Các quốc gia đang sở hữu hoặc đặt hàng gồm: Nga, Algeria, Trung Quốc, Ấn Độ, Iran, Ba Lan, Romania và Việt Nam.

Tháng 12-2009, Việt Nam lần đầu tiên ký hợp đồng mua của Nga 6 tàu ngầm lớp Kilo thuộc Đề án 636 Varshavyanka (NATO định danh là Kilo cải tiến) trị giá 2 tỉ USD. Ngoài đóng tàu, hợp đồng còn bao gồm chương trình huấn luyện thủy thủ Việt Nam, cung cấp các thiết bị, kỹ thuật.

Ngày 25-8-2010, tàu Kilo đầu tiên trong hợp đồng đã được khởi đóng và hạ thủy sau đó 2 năm. 5 tàu còn lại khởi đóng và hạ thủy trong vòng 4 năm sau đó. Ngày 28-5-2014, chiếc Kilo thứ 6 trong hợp đồng mang tên Bà Rịa - Vũng Tàu (HQ-187) được cắt thép đóng, hạ thủy vào ngày 28-9-2015. Sáng 20-1-2017, chiếc tàu này đã được tàu chở hàng Rolldock Storm chuyên chở về vịnh Cam Ranh.

Được biết, Việt Nam đặt tên 6 tàu ngầm lớp Kilo theo tên các thành phố lớn là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Khánh Hòa, Đà Nẵng và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Trước đó, hồi năm 1986, Algeria đã ký hợp đồng mua 2 tàu ngầm lớp Kilo (Đề án 877E) của Nga với số hiệu 012 và 013. Chiếc 012 được hạ thủy vào năm 1986 và chuyển giao vào tháng 10-1987, chiếc 013 được hạ thủy năm 1987 và chuyển giao tháng 1-1988. Cả hai chiếc đều đã được nâng cấp vào năm 1993 và hiện vẫn đang hoạt động tốt.

Năm 2006, Nga cũng đã đồng ý bán cho Algeria 2 tàu ngầm lớp Kilo (Đề án 636), với hợp đồng trị giá gần 200 triệu USD Mỹ. Hợp đồng là một phần trong chương trình hợp tác quân sự giữa Nga và Angieri với tổng giá trị khoảng 7 tỉ USD. Sau đó, 2 chiếc tàu đã được chuyển giao vào năm 2009 và 2010.

Ba Lan từng mua 1 tàu ngầm Project 877EM, số hiệu 291 vào năm 1986. Rumani mua 1 tàu ngầm lớp Kilo (Đề án 877E) và được chuyển giao vào tháng 12-1986.

Tại khu vực Đông Nam Á, lndonesia đã đặt mua hai chiếc Project 636 vào năm 2007 và được cho là có ý định mua thêm.

Minh Quân