Thứ ba 28/03/2017 13:19

OPEC đang bị dồn vào chân tường?

07:00 | 15/02/2017

|
Mặc dù đang hoàn thành cam kết cắt giảm sản lượng ở mức cao nhất từ trước đến nay, nhưng những nỗ lực của Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và tác động của việc cắt giảm sản xuất vẫn có thể nhanh chóng bị phủ nhận bởi các nhà sản xuất dầu khí đá phiến của Mỹ. Nói cách khác, OPEC đang bị dồn vào chân tường và phải đối mặt với quyết định khó khăn: Tiếp tục cắt giảm hơn nữa trong thời gian lâu hơn nữa.

Hồi tháng 11 năm ngoái, OPEC tuyên bố sẽ giảm sản lượng khai thác dầu mỏ của cả khối khoảng 1,2 triệu thùng/ngày trong 6 tháng, bắt đầu từ ngày 1-1-2017. OPEC cũng thông báo rằng, một số nước ngoài OPEC, đáng chú ý nhất là Nga, sẽ hợp tác với việc cắt giảm khai thác, đẩy tổng số lượng cắt giảm mục tiêu lên 1,8 triệu thùng/ngày.

Một số nhà phân trích khi đó đã nhận định, có hai yếu tố có thể khiến cho việc cắt giảm của OPEC không hiệu quả. Yếu tố đầu tiên chỉ đơn giản là các thành viên OPEC sẽ gian lận, như họ đã từng làm trong lịch sử. Một số thành viên OPEC có thể khai thác thừa hạn ngạch của họ, chẳng hạn như Iraq - nước hay “kêu ca” về việc họ phải gia tăng khai thác để có thêm nguồn thu phục vụ cho cuộc chiến chống lại Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

opec dang bi don vao chan tuong
Đồ thị về mối tương quan giữa số lượng giàn khoan và sản lượng dầu của Mỹ từ năm 2000 đến tháng 1-2017

Tuy nhiên, các số liệu của các tổ chức ngoài OPEC như Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã cho thấy, mức độ hoàn thành cam kết cắt giảm sản lượng của OPEC trong tháng đầu tiên thực hiện thỏa thuận giữa tổ chức này với 11 quốc gia ngoài OPEC là 90% - cao nhất từ trước đến nay. Một khảo sát mới đây của Reuters cũng xác định rằng, tỷ lệ tuân thủ của OPEC với việc cắt giảm trong tháng 1-2017 cũng khá cao, lên đến 82%. Công ty chuyên theo dõi tình hình xuất khẩu dầu mỏ của OPEC Petro Logistics đã ước tính rằng, các chuyến hàng dầu thô từ các nước OPEC đã giảm 900.000 thùng/ngày trong tháng 1 vừa qua. Vì vậy, ngay cả khi một số thành viên có gian lận, thì việc cắt giảm của cả nhóm OPEC là có thật, là đáng kể và có ý nghĩa.

Nhưng yếu tố thứ hai lại ngoài tầm kiểm soát của OPEC, bởi đó là các nhà sản xuất dầu đá phiến của Mỹ. Họ chắc chắn sẽ tận dụng lúc giá dầu tăng để đẩy mạnh sản xuất và do đó, khiến cho các nỗ lực của OPEC như “muối bỏ bể”.

Ở đỉnh cao của sự bùng nổ dầu khí đá phiến, mỗi năm, các nhà sản xuất Mỹ đã bổ sung thêm hơn 1 triệu thùng dầu/ngày. Với tốc độ tăng trưởng đó, việc cắt giảm sản lượng có thể được bù đắp trong một vài năm. Thoạt nhìn vào mối quan hệ giữa số lượng giàn khoan dầu và sản lượng dầu thì thấy một sự thay đổi nhanh chóng như vậy không dễ xảy ra.

Giữa khoảng năm 2000-2008, số lượng giàn khoan dầu của Mỹ đã tăng gấp đôi từ khoảng 200 lên 400 giàn, nhưng sản lượng dầu thì lại không tăng tỷ lệ thuận với số giàn khoan (mặc dù đó là thời điểm trước khi công nghệ khoan đá phiến hiện đại được phổ biến). Số lượng giàn khoan giảm trong năm 2008 cùng với giá dầu và khi giá dầu tăng mạnh thì số lượng giàn khoan lại bắt đầu tăng lên - có lúc được gọi là “cơn sốt giàn khoan”. Sản lượng dầu cuối cùng đã đáp ứng tương xứng với số giàn khoan, nhưng có độ trễ hơn một năm.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào tương quan giữa số lượng giàn khoan và sản lượng dầu trong đồ thị trên, sẽ nhận thấy rằng, số lượng giàn khoan bắt đầu tăng lên một lần nữa sau khi chạm đáy vào tháng 5 năm ngoái. Trong khi đó, sản lượng dầu, vốn đã liên tục giảm từ khoảng giữa năm 2015 đã đảo chiều và bắt đầu tăng lên trong tháng 10-2016.

Sự quay vòng nhanh chóng này có thể là kết quả của các giếng đã được khoan nhưng chưa hoàn tất (DUC), vốn có thể được đưa vào sản xuất nhanh hơn các giếng mới, phải trải qua quá trình lập kế hoạch, khoan và hoàn tất. Dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy một sự gia tăng trong việc hoàn tất các giếng DUC ở 4 khu vực dầu mỏ lớn của Mỹ là Bakken, Eagle Ford, Niobrara và Vịnh Permian trong năm 2016 vừa qua. Số lượng các giếng DUC được hoàn tất trong tháng 12-2016 được ghi nhận là 4.509 giếng. Điều này giúp giải thích tại sao sản lượng dầu gần đây phản ứng nhanh chóng hơn với sự gia tăng số lượng giàn khoan, so với hồi năm 2009.

Tình hình này cho thấy, dù chưa bù đắp được 1,8 triệu thùng dầu/ngày do OPEC và một số nước ngoài OPEC cắt giảm, nhưng các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ cũng “bù” được tới 1,5 triệu thùng dầu/ngày. Và nếu giá dầu còn duy trì được ở mức trên 50USD/thùng thì tình hình có thể còn bi quan hơn. Nếu vào giữa năm, sản lượng khai thác dầu của Mỹ tăng thêm nửa triệu thùng/ngày thì OPEC có thể một lần nữa phải đối mặt với những quyết định khó khăn hơn khi phải tiếp tục cắt giảm hơn nữa trong thời gian lâu hơn nữa.

Linh Phương