Thứ ba 25/04/2017 21:39

Không nên gọi là “lấy lại” vỉa hè

07:05 | 18/03/2017

|
Những vi phạm trật tự ở vỉa hè các đô thị diễn ra đã quá lâu, vì thế khi có những hành động quyết liệt của chính quyền xử lý những vi phạm, mang lại thông thoáng cho vỉa hè thì nhiều người đã ngạc nhiên đến mức “sốc” (!).

Mấy tuần qua, những hàng title dày đặc trên các phương tiện thông tin đại chúng nhấn mạnh đến việc “lấy lại”, “trả lại” vỉa hè. Vỉa hè của ai? Sao phải “lấy lại”? Trả lời cho câu hỏi đó có thể có nhiều, thậm chí rất nhiều cách:

- Của Nhà nước (?).

- Của mấy ông có nhà mặt tiền (!).

- Của “mấy ông phường”, thậm chí là: “Quán (trên vỉa hè) này của ông A, ông B, ông C đấy (!?). Người đi bộ là đối tượng được khẳng định quyền hưởng dụng nhưng không hề được nhắc đến.

khong nen goi la lay lai via he
Chủ quán kinh doanh (Hà Nội) để xe ở vỉa hè ký vào đơn cam kết không tái phạm

Tuy nhiên, nhìn rộng hơn, “dành cho người đi bộ” chỉ là một trong số những công năng của vỉa hè đã bao năm bị “lờ đi”. Vỉa hè và cả khoảng trời trên nó, khoảng đất dưới nó đều là không gian công cộng mà mọi người cần phải tôn trọng. Chính quyền các cấp đứng ra quản lý vỉa hè dưới sự ủy quyền của người dân và có thể đầu tư, phát triển, sử dụng nó (có điều kiện) như một công trình phúc lợi vì lợi ích chung, chứ không phải vì một vài cá nhân hay nhóm lợi ích nào đó. Nhưng lâu nay, những gì đã diễn ra trên vỉa hè và “sau vỉa hè”, đặc biệt là ở Thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh hoàn toàn khác những gì được ghi trên lý thuyết.

Dễ nhận thấy, lực lượng có nhiệm vụ giữ trật tự vỉa hè của các phường đều quen biết, thậm chí có quan hệ gần gũi với người vi phạm trên địa bàn. Họ thường “nghiêm khắc” với những người từ nơi khác đến (nhất là bà con bán hàng rong) và cũng dễ “thông cảm”với những người quen, “có quan hệ tốt”. Vẫn dai dẳng tồn tại câu hỏi: Có hay không tệ nạn bảo kê cho việc bán hàng, trông giữ xe, xây lấn trái phép trên vỉa hè...? Câu trả lời là: Có và cũng không ít - như ngày 4-3, ông Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã thẳng thắn chỉ rõ. Mỗi mét vuông vỉa hè trên mọi tuyến phố đều “có chủ”, “có giá”, “có thu”. Số “thu” này vào túi riêng của một số ít người, được rải dần và đều trong “hệ thống”. Và dù cũng đã có nhiều vụ việc được phát hiện và xử lý, nhưng tệ nạn này chưa chấm dứt. Hậu quả là vỉa hè bị biến thành nơi bán hàng, họp chợ, để xe như một chuyện “đương nhiên”. Một năm vài lần, chính quyền lại tổ chức lực lượng “ra quân” theo kế hoạch để ghi vào báo cáo cuối năm. Khi lực lượng chức năng đi khỏi, tình trạng mất trật tự, lộn xộn, nhếch nhác “lại đâu vào đó”.

Nhưng đó mới chỉ là những gì trực tiếp nhìn thấy như phần nổi của tảng băng. Những hư tổn không nhìn thấy do những nhếch nhác, rối ren trên vỉa hè còn lớn hơn nhiều. Đó là cái nhìn thiếu thiện cảm của khách du lịch quốc tế. Một trong những lý do làm cho nhiều du khách đến Việt Nam rồi “một đi không trở lại” chính là sự lộn xộn mất mỹ quan và vệ sinh, mất trật tự và an toàn trên các tuyến phố. Đó là sự mệt mỏi, thất vọng của số đông nhân dân trước một vấn nạn “nhỏ” mà giải quyết mãi không xong.

Việc kiên quyết xử lý những vi phạm đã tồn tại lâu nay chắc chắn sẽ đụng chạm tới một số ít người giàu có “nhà mặt phố”, những người vẫn đang ung dung hưởng lợi từ vi phạm. Điều này cũng đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ có những phản ứng tiêu cực, thậm chí chống đối. Nhưng nhìn tổng thể, số người vi phạm trật tự đô thị để mưu lợi riêng là rất nhỏ so với số rất lớn những người chịu ảnh hưởng tiêu cực từ họ - những người đi bộ hằng ngày phải len lách qua hàng loạt chướng ngại vật trên vỉa hè hoặc trong nhiều tình huống thậm tệ hơn là bị đẩy xuống lòng đường đối mặt với những nguy cơ mất an toàn khác.

Những hành động mạnh mẽ của chính quyền để lập lại trật tự đô thị trên vỉa hè, dù đã làm “thiệt hại” một số người vi phạm, nhưng đã mang lại lợi ích chính đáng và tạo sự thân thiện trong môi trường xã hội cho đông đảo nhân dân - điều lâu nay đã bị một số ít người khác chiếm dụng trái phép. Nếu công việc này được các cấp chính quyền làm thường xuyên, xử lý nghiêm và kịp thời cả người vi phạm và những người thiếu trách nhiệm để xảy ra vi phạm, chúng ta sẽ có một hệ thống vỉa hè ngăn nắp, trật tự, đường sẽ thông và hè sẽ thoáng. Điều quan trọng trong việc xử lý các vi phạm, lập lại trật tự trên vỉa hè đô thị, lâu nay vẫn được dư luận nhắc đến, là việc duy trì kết quả để không tái diễn cảnh “ném đá ao bèo”, tái lấn chiếm, tái lộn xộn.

Sau “cú hích” tạo chuyển biến phải là việc duy trì và mở rộng, nâng cao những kết quả tích cực đã đạt được. Đây chính là điểm mấu chốt để lấy lại lòng tin của số đông nhân dân với hệ thống bộ máy chính quyền từ cơ sở. Cùng với việc lập lại trật tự trên vỉa hè cũng cần tiến hành kiên quyết việc lập lại “trật tự nhân sự” liên quan tới những vi phạm. Trong đợt “ra quân” lần này đã thấy một số tín hiệu đáng mừng. Thành phố Hồ Chí Minh và Thủ đô Hà Nội đều nhấn mạnh trách nhiệm duy trì kết quả trật tự của người đứng đầu tại mỗi địa bàn. Các đô thị lớn khác cũng thể hiện quyết tâm mạnh mẽ không để diễn ra tình trạng tái lấn chiếm.

Lập lại trật tự vỉa hè ở các đô thị và những bước đồng bộ phải có tiếp theo trong việc giữ gìn kết quả, quy hoạch sắp xếp lại, khai thác giá trị công năng, xây dựng hình ảnh văn hóa v.v… cần có cái đầu khoa học, cái nhìn thông minh, tầm nhìn dài hạn. Và cũng cần cái tâm trong sáng cùng một “bàn tay sạch”...

Ngô Vương Anh