Thứ bảy 25/11/2017 14:29

Kênh đào Suez - tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới

07:00 | 11/02/2017

|
Kênh đào Suez có chiều dài hơn 193km, nối liền Địa Trung Hải với Biển Đỏ, được xây dựng xuyên qua eo biển Suez của Ai Cập. Đây là tuyến hàng hải huyết mạch để những con tàu từ châu Mỹ, châu Âu đến các cảng phía nam châu Á, phía đông châu Phi và lục địa Australia mà không phải đi vòng qua nam châu Phi.

Sẽ thu phí kiểu mới qua kênh đào Suez?

Theo tờ Bussiness Times, Cơ quan Quản lý kênh đào Suez (SCA) đang đề xuất phương thức thu phí mới qua kênh đào này. Theo đó, hệ thống thu phí mới nhiều khả năng sử dụng hình thức thanh toán trước. Theo người phát ngôn của Công ty Vận tải biển Maersk Line thì “SCA đã đề xuất một phương thức thanh toán phí mới và chúng tôi đang xem xét”.

Còn tờ The Wall Street Journal dẫn lời ông Mohab Mamish, Chủ tịch SCA cho hay, sẽ có hình thức thu phí mới, thanh toán trước từ 3-5 năm cho các đối tượng quá cảnh qua kênh đào này. Nếu không có gì thay đổi, hình thức thu phí mới có thể được thông qua vào đầu tuần tới và sẽ bắt đầu triển khai vào đầu năm 2017.

kenh dao suez tuyen hang hai huyet mach cua the gioi
Kênh đào Suez mang lại nguồn thu khổng lồ cho đất nước Ai Cập

Kênh đào Suez là tuyến đường vận chuyển nhanh nhất giữa châu Âu và châu Á, đồng thời là phong vũ biểu của các hoạt động thương mại quốc tế. Mỗi năm, khoảng 7,5% hàng hóa thế giới qua đường biển được chuyển qua kênh đào này.

Riêng năm 2014, gần 17.200 tàu, với 822,3 triệu tấn hàng hóa đi qua tuyến kênh này, doanh thu của kênh Suez cũng tăng 6,8% lên mức 5,45 tỉ USD, mức cao kỷ lục kể từ khi được đưa vào sử dụng vào năm 1869.

Hình thức thu phí kiểu mới qua kênh đào Suez dự kiến đưa vào hoạt động, sẽ được xem là điểm nhấn giúp Ai Cập đến gần hơn với “giấc mơ kênh đào vĩ đại” vốn được xem là niềm tự hào của người dân nước này.

Thăng trầm một con kênh đào

Năm 1869, kênh đào Suez nối liền Địa Trung Hải được khánh thành. Buổi lễ trang trọng và khá công phu có sự tham dự của Hoàng hậu Pháp Eugénie - vợ của Napoléon III.

kenh dao suez tuyen hang hai huyet mach cua the gioi
Sau Kim Tự Tháp, kênh đào Suez cũng được xem như một biểu tượng của Ai Cập

Trước đó, năm 1854, cựu lãnh sự Pháp tại Cairo Ferdinand de Lesseps đã đạt được một thỏa thuận với toàn quyền Ottoman tại Ai Cập để xây dựng một kênh đào kéo dài 100 dặm qua eo biển Suez.

Nhóm kỹ sư quốc tế đảm trách việc lên kế hoạch xây dựng kênh đào này. Đến năm 1856, Công ty Kênh đào Suez được thành lập và được cấp quyền khai thác kênh đào trong 99 năm sau khi hoàn thành công trình.

Quá trình xây dựng bắt đầu từ tháng 4-1859. Có lẽ ít ai biết rằng ban đầu, việc xây dựng kênh đào Suez được thực hiện một cách vô cùng thủ công bằng cuốc xẻng. Về sau, những công nhân người châu Âu được bổ sung cùng với tàu hút bùn và máy đào chạy bằng hơi nước.

Tranh chấp lao động và dịch tả đã làm chậm tiến độ xây dựng của kênh đào Suez. Phải đến năm 1869, tức là chậm bốn năm so với kế hoạch ban đầu - kênh đào Suez mới được hoàn thành. Ngày 17-11-1869, kênh đào Suez bắt đầu thông thương. Ferdinand de Lesseps sau này đã cố gắng xây dựng một con kênh dẫn qua eo đất Panama, nhưng không thành công.

Kênh đào Suez ở thời điểm mở cửa chỉ sâu 8m, rộng 22m dưới đáy và 60-90m trên mặt nước. Trong năm đầu hoạt động (1869), có chưa đến 500 tàu đi qua kênh này. Cho tới năm 1876, kênh đào Suez nhanh chóng phát triển thành một trong những tuyến vận tải biển lớn nhất thế giới.

Năm 1875, Anh trở thành cổ đông lớn nhất của Công ty Kênh đào Suez sau khi mua hết lượng cổ phiếu của tân toàn quyền Ottoman tại Ai Cập. 7 năm sau, vào năm 1882, Anh xâm lược Ai Cập, bắt đầu một giai đoạn chiếm đóng kéo dài trên đất nước này. Hiệp ước Anh - Ai Cập năm 1936 đã giúp Ai Cập gần như độc lập, nhưng Anh vẫn bảo lưu quyền bảo hộ con kênh.

Kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Ai Cập đã buộc quân đội Anh phải di tản khỏi khu vực kênh đào Suez. Tháng 7-1956, Tổng thống Ai Cập Gamal Abdel Nasser đã quốc hữu hóa kênh đào Suez với hy vọng lệ phí đường thủy của con kênh sẽ trang trải cho việc xây dựng một con đập khổng lồ trên sông Nile.

Đáp lại, Israel tiến hành xâm lược Ai Cập vào cuối tháng 10, sau đó quân đội Anh và Pháp đổ bộ vào đầu tháng 11, chiếm đóng vùng kênh đào. Dưới áp lực của Liên Hiệp Quốc, Anh và Pháp rút quân trong tháng 12 và các lực lượng Israel rời đi từ tháng 3-1957. Cũng trong tháng đó, Ai Cập nắm quyền kiểm soát kênh đào và mở cửa trở lại cho các tàu thương mại.

Mười năm sau, Ai Cập đóng cửa kênh đào Suez sau chiến tranh 6 ngày và việc Israel chiếm đóng bán đảo Sinai. Trong 8 năm sau đó, kênh đào Suez vốn ngăn cách bán đảo Sinai với phần còn lại của Ai Cập tồn tại như tiền tuyến giữa quân đội Ai Cập và Israel. Năm 1975, Tổng thống Ai Cập Anwar el-Sadat mở cửa kênh đào Suez trở lại như một cử chỉ hòa bình sau các cuộc đàm phán với Israel. Ngày nay, trung bình mỗi ngày có hàng chục con tàu đi qua kênh đào Suez, chở theo hơn 300 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Giấc mơ Ai Cập

Nhận thức được tầm quan trong của kênh đào Suez, tháng 8-2014, Ai Cập quyết định xây dựng kênh đào Suez mới với vốn đầu tư 9 tỉ USD bên cạnh kênh đào Suez cũ. Đây được xem là “giấc mơ vĩ đại” tiếp theo của quốc gia kim tự tháp, đồng thời được xem là “mỏ vàng” của nền kinh tế nước này.

Dự án đào kênh Suez mới là một trong các công trình trọng điểm quốc gia được chính quyền của Tổng thống el-Sisi tập trung triển khai nhằm vực dậy nền kinh tế quốc gia sau nhiều năm bất ổn chính trị.

Ngày 18-10-2014, Chính phủ Ai Cập đã ký hợp đồng đào kênh Suez mới với 6 công ty quốc tế gồm Công ty Nạo vét đường biển quốc gia của Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE), Công ty Royal Boskalis Westminster và Công ty Van Oord của Hà Lan, Tập đoàn Jan de Nul và Tập đoàn Deme của Bỉ, và Công ty Great Lakes Dredge & Dock của Mỹ.

Kênh mới dài tổng cộng 72km, trong đó gồm 35km mới chạy song song với kênh đào Suez (cũ) và 37km đào mới, mở rộng và nạo vét lòng kênh cũ. Tuyến kênh mới, với độ sâu vào khoảng hơn 20m, sẽ cho phép tàu thuyền đi hai chiều. Theo tính toán, kênh đào mới sẽ rút ngắn thời gian di chuyển của tàu bè từ 11 giờ xuống còn 3 giờ, tăng gấp 4 lần lưu lượng vận chuyển.

Các tàu khổng lồ với tải trọng lớn cũng có thể đi qua khu vực này, khuyến khích nhiều hơn nữa các tàu thuyền sử dụng tuyến kênh Suez. Cải thiện khả năng lưu thông tàu thuyền, Cairo hy vọng tăng thêm nguồn thu cho ngân khố cạn kiệt của Ai Cập sau sự sụt giảm nghiêm trọng của ngành du lịch.

Đáng nói, Dự án kênh đào Suez mới có nguồn kinh phí chủ yếu là xã hội hoá. Theo đó, người dân Ai Cập đã ào ạt mua tổng cộng hơn 8 tỉ USD trái phiếu do ngân hàng trung ương phát hành chỉ trong vòng 8 ngày để góp vốn cho công trình. Đối với người dân xứ sở kim tự tháp, đây thực sự là niềm tự hào.

Với kênh đào Suez mới, Ai Cập kỳ vọng nâng doanh thu từ tuyến hàng hải huyết mạch này lên 13,5 tỉ USD vào năm 2023.