Thứ ba 21/11/2017 20:46

Iran đang phá vỡ thỏa thuận của OPEC?

07:03 | 09/02/2017

|
Tăng sản lượng khai thác lên gần 4 triệu thùng dầu/ngày, thúc đẩy trở lại thị trường châu Âu… Tất cả những động thái đó đang khiến người ta nghi ngờ Iran có “âm mưu” phá vỡ thỏa thuận của Tổ chức Các nước Xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Phải lý giải như thế nào về những suy tính của Tehran?

Theo một điều khoản thỏa thuận cắt giảm sản lượng của OPEC cuối năm ngoái, nước Cộng hòa Hồi giáo Iran mặc dù được “nhân nhượng” cho phép khai thác thêm 100.000 thùng/ngày, nhưng vẫn phải giữ ở mức dưới ngưỡng 3,797 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tuy nhiên, con số này thấp hơn mục tiêu lâu dài mong muốn của Tehran là 4 triệu thùng/ngày - mức sản lượng của Iran trước khi bị Mỹ và phương Tây áp đặt trừng phạt vào năm 2012.

Mục tiêu đó bây giờ có vẻ trong tầm tay của Iran, khi mà Bộ trưởng Dầu mỏ nước này, ông Bijan Zanganeh, nói với báo chí sau một cuộc họp nội các Iran gần đây rằng, sản lượng dầu thô của nước Cộng hòa Hồi giáo đã lên tới 3,9 triệu thùng/ngày. Sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh Iran đang phục hồi các liên kết với thị trường năng lượng ở châu Á và châu Âu, đồng thời là kết quả của một nỗ lực kéo dài 1 năm qua để thúc đẩy sản xuất, kể từ khi lệnh trừng phạt ngành công nghiệp năng lượng của nước này kết thúc vào cuối tháng 1 vừa qua.

iran dang pha vo thoa thuan cua opec
Một tàu chở dầu của Iran

Những thông tin trên quả thực khiến người ta phải đặt câu hỏi rằng, liệu có phải Iran đang có kế hoạch phá vỡ các quy tắc cắt giảm của OPEC và tăng sản lượng lên mức 4 triệu thùng dầu/ngày cả năm dài? Liệu có phải bộ máy điều hành ngành năng lượng của Iran, đứng đầu là ông Zanganeh, xem thỏa thuận của OPEC như một biện pháp tạm thời mà Iran có thể sử dụng để kiếm lợi?

Iran đã tận dụng lúc các thành viên OPEC khác như Arập Xêút, Kuwait… cắt giảm sản lượng, giảm xuất khẩu để thực hiện thỏa thuận để tăng thị phần. Bằng chứng là vào đầu tháng 1 năm nay, có thông tin rằng, Iran đã bán 13 triệu thùng dầu từ các tàu chở dầu, một phần của các kho nổi hiện nay của họ - mà hiện chứa khoảng 16 triệu thùng dầu.

Trong khi đó, lại nổi lên các báo cáo về việc 2 hãng vận tải dầu thô đang trên đường đến Rotterdam, mang theo lô dầu thô đầu tiên của Iran tới cảng này trong vòng 5 năm trở lại đây. Các tàu chở dầu dự kiến sẽ cập cảng Rotterdam vào ngày 7-2 và 11-2. Việc giao hàng từ hai tàu chở dầu này sẽ khiến xuất khẩu dầu thô của Iran sang châu Âu lên hơn 600.000 thùng dầu/ngày - một dấu hiệu cho thấy Iran đang lấy lại thị phần ở châu lục này. Iran trong năm 2011 đã xuất khẩu gần 1 triệu thùng dầu mỗi ngày sang châu Âu, nhưng chỉ 1 năm sau khi bị áp đặt lệnh trừng phạt, dầu mỏ của Iran đã vắng bóng hoàn toàn trên thị trường châu Âu.

Ngoài ra, có dấu hiệu cho thấy sản lượng dầu mỏ của Iran sẽ tiếp tục tăng trong tháng 2, khi mà Tehran đã lên lịch trình cho chuyến hàng đầu tiên của họ tới Indonesia kể từ khi lệnh trừng phạt được dỡ bỏ.

Với các diễn biến trên thị trường hiện nay, khi mà các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ đang hồi sinh và lăm le “bù đắp” lượng cắt giảm của OPEC, nhiều nhà phân tích cho rằng, việc Iran giữ sản lượng khai thác ở mức hiện tại sẽ gặp vấn đề.

Mặc dù sản xuất tăng, nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu dầu thô của Iran giảm từ mức cao đã đạt được trong tháng 9-2016. Xuất khẩu dầu thô (không tính condensate) vào tháng 12-2016 đạt mức thấp trong 5 tháng, giảm từ 2,04 triệu thùng/ngày trong tháng 11 xuống còn 1,88 triệu thùng/ngày, theo Reuters.

Tin tốt cho Iran là trong các lô hàng đến châu Á - khách hàng lớn nhất của Iran cho đến nay, dự kiến sẽ tăng trong tháng 2. Nhập khẩu dầu thô của các nước châu Á đã tăng lên trong năm 2016, sau khi giảm chóng mặt kể từ năm 2012, và Thứ trưởng Bộ Dầu mỏ Iran Abbas Kazemi còn mong nó sẽ tiếp tục tăng hơn nữa. Tehran hy vọng sẽ đạt được mức xuất khẩu cao sang châu Á, khoảng 1,5 triệu thùng/ngày, cả dầu thô và condensate trong tháng 2.

Có dấu hiệu cho thấy Iran đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm khách hàng, khi mà mức độ xuất khẩu của nước này không hoàn toàn đạt mức cao nhất trong tháng 9-2016. Cũng không hoàn toàn rõ ràng rằng quốc gia vùng Vịnh này có ý định tiếp tục đẩy mạnh khai thác vượt qua ngưỡng thỏa thuận trong tháng 11 với OPEC.

Theo chuyên gia phân tích năng lượng Gregory Brew, từ quan điểm của Iran, việc nước này đạt sản lượng khai thác gần 4 triệu thùng dầu/ngày trong tháng 2 không chính xác là hành động phá vỡ thỏa thuận của OPEC. Năm 1395 theo lịch của Iran sẽ kết thúc vào ngày 20-3 tới và mục tiêu của Tehran là đạt được 4 triệu thùng dầu/ngày trước ngày đó, phần lớn là vì lý do chính trị. Nếu thỏa thuận của OPEC có khả năng giữ được trong mùa xuân này, rất có thể Iran sẽ tuân thủ các điều khoản đạt được trong tháng 11 năm ngoái và giảm sản lượng khai thác dầu thô của họ xuống dưới 3,8 triệu thùng/ngày.

Linh Phương