Thứ năm 23/03/2017 11:13

Hướng nào cho nhà ở xã hội?

07:12 | 23/12/2015

|
Dù chính sách phát triển nhà ở xã hội được Chính phủ và các địa phương đặc biệt quan tâm trong thời gian qua, nhưng thực tế, việc phát triển đến nay không đạt như kỳ vọng, nguồn cung còn hạn hẹp và giá cả chưa thật sự phù hợp với khả năng chi trả của người dân.  

Theo kế hoạch phát triển nhà ở xã hội của nước ta, giai đoạn 2011 - 2015 sẽ phát triển 10 triệu m2 nhà ở xã hội, tương đương với 200.000 căn hộ. Tuy nhiên, đến nay cả nước chỉ có 38 dự án nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp với khoảng 19.680 căn và 64 dự án nhà ở xã hội cho công nhân với 20.270 căn. Như vậy, tổng số lượng nhà ở xã hội mới khoảng 40.000 căn, đạt khoảng 20% mục tiêu đề ra.

Bên cạnh đó, giá nhà ở tại các đô thị hiện vẫn còn quá cao so với thu nhập của người dân. Trong báo cáo “Nhà ở giá hợp lý ở Việt Nam - Con đường phía trước” mà Ngân hàng Thế giới (WB) công bố cách đây vài ngày cho thấy, người thu nhập dưới 10 triệu đồng/tháng khó có khả năng mua nhà. Và Việt Nam đang gặp phải sự thiếu hụt lớn về nguồn cung nhà ở giá hợp lý.

huong nao cho nha o xa hoi
Một dự án nhà ở xã hội tại TP HCM

Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM Trần Trọng Tuấn cũng nhìn nhận, ngoài nguồn cung nhà ở xã hội còn thấp, chưa tương xứng với nhu cầu của người dân thì giá một căn nhà ở xã hội hiện nay cũng chưa phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập thấp. Với việc chi trả ban đầu là 20% tổng số tiền căn hộ, còn lại sẽ được trả dần cả lãi lẫn gốc thì trung bình mỗi tháng người dân phải trả 4,5-7,5 triệu đồng để sở hữu một căn hộ. Như vậy, thu nhập của gia đình phải gấp đôi hoặc gấp ba mức chi trả trên mới đủ điều kiện để mua nhà. Trong khi phần lớn người dân không có được mức thu nhập này.

TS Huỳnh Thế Du, Giám đốc Đào tạo Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright chỉ rõ nghịch lý giữa giá nhà ở và thu nhập dẫn đến tình trạng người thu nhập thấp không thể có nhà. Bằng chứng là với định nghĩa nhà ở chính thức ở nước ta hiện nay là nhà có giá 9,7 triệu đồng/m2 và diện tích nhà là 100m2 thì người thu nhập 5-14 triệu đồng/tháng khó có thể sở hữu được. Bởi thông thường nếu dành 30% thu nhập để tích góp mua nhà thì chỉ có khoảng 10-20% dân số đô thị với mức thu nhập từ 32 triệu đồng/tháng trở lên mới có thể mua được căn hộ 100m2.

Từ đó, đặt ra vấn đề phát triển nhà ở xã hội phù hợp hơn với khả năng chi trả của đại đa số người dân. Về vấn đề này, ông Nguyễn Hồng Hải, Kiến trúc sư trưởng Becamex Bình Dương cho rằng, giá cả là yếu tố quan trọng gắn chặt với định hướng phát triển nhà ở xã hội. Sở dĩ việc phát triển nhà ở xã hội chậm trong thời gian qua một phần do nhà ở xã hội được phát triển bởi những người giàu, lấy tư duy của những người giàu để áp đặt cho những người có thu nhập thấp. Như quy định bắt buộc về diện tích tối thiểu, phòng ngủ, phòng khách, bếp, nhà vệ sinh riêng, ban công, các dịch vụ tiện ích đi kèm… Trong khi đó nhu cầu cấp bách của những người thu nhập thấp là có được chỗ ở ổn định với điều kiện sống tương đối.

Chính vì hiểu được điều đó mà Becamex Bình Dương mới xin phép và được chấp thuận phát triển loại hình nhà ở xã hội diện tích chỉ 30m2 nhưng giá thành thấp 90-200 triệu đồng/căn hộ. Mô hình này được đánh giá thành công vì đáp ứng yêu cầu và được sự đón nhận của người dân.

Theo ông Nguyễn Hồng Hải: “Đến nay nhiều người cũng không đồng tình việc phát triển nhà ở diện tích nhỏ như vậy. Tuy nhiên, với người dân sở hữu nhà thì 99% hài lòng và xem đây là nơi an cư. Vì thực tế, trước khi sở hữu những căn hộ này, đa phần người công nhân phải sống trong những căn phòng cho thuê rất tạm bợ, điều kiện tệ hơn rất nhiều, đặc biệt là không đảm bảo về trật tự, an ninh, an toàn”.

Còn ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM lại cho rằng, cũng có nhiều doanh nghiệp triển khai thành công nhà ở xã hội phù hợp với thu nhập của người dân. Như Công ty Lê Thành có loại nhà cho thuê 49 năm giá chỉ khoảng 250-350 triệu đồng/căn, sắp tới công ty này cũng đưa ra thị trường loại hình nhà ở xã hội cho công nhân thuê với giá chỉ 1,5 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, TP HCM không thể phát triển các căn hộ như Becamex Bình Dương, vì cùng một dạng căn hộ như vậy nếu xây dựng ở TP HCM giá thành sẽ cao hơn rất nhiều so với Bình Dương (trên 300 triệu đồng/căn), bởi chi phí đất và hạ tầng ở TP HCM quá cao.

Nhiều doanh nghiệp cũng chỉ ra các điểm nghẽn khi đầu tư phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn TP HCM, ngoài lợi nhuận thấp, thu hồi vốn chậm thì cơ chế chính sách cũng là một vấn đề. Ông Lê Ngọc Tú, Giám đốc Công ty Kinh doanh nhà Bình Dân bức xúc: 3-4 năm nay công ty ông không thể phát triển được dự án nhà ở xã hội bởi vướng các quy định của chính sách. Cụ thể, công ty xây dựng lập dự án nhà ở xã hội ở quận Thủ Đức với giá khoảng 640 triệu đồng cho căn hộ 64m2 (bao gồm 200 triệu đồng tiền xây dựng và 440 triệu đồng tiền đất). Tuy nhiên, theo quy định của Nhà nước là không được tính tiền đất vào giá thành nhà ở xã hội, mà chỉ được tính giá xây dựng cộng tiền lãi cho doanh nghiệp là 10%, còn đất thì bán lại cho Nhà nước. Trong khi giá đất Nhà nước mua lại quá thấp nên doanh nghiệp không bán được. Cứ như vậy mà dự án của công ty đến nay vẫn chưa thể triển khai.

Để tăng nguồn cung và phát triển các dự án nhà ở xã hội phù hợp với khả năng chi trả của người dân, ông Trần Trọng Tuấn, Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM  cho rằng, cần sớm lập quy hoạch phát triển nhà ở xã hội và triển khai đầu tư một cách đa dạng các loại hình nhà ở xã hội với nhiều mức giá và phát triển hình thức nhà ở xã hội cho thuê. Bên cạnh đó, cần đảm bảo công khai, minh bạch trong việc tiếp cận nhà ở xã hội, tránh tình trạng những người không thuộc dạng mua nhà ở xã hội lợi dụng mua để đầu cơ còn người thu nhập thấp vẫn không hưởng được chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Các chuyên gia đều khẳng định, việc phát triển nhà ở xã hội là cực kỳ cần thiết bởi không chỉ đáp ứng nhu cầu rất lớn của người dân mà còn ổn định kinh tế, trật tự xã hội ở địa phương và là một biện pháp để điều phối dân cư. Chính vì lý do đó, phát triển nhà ở xã hội không thể chỉ trông chờ vào doanh nghiệp mà Nhà nước phải đi tiên phong bằng việc đầu tư xây dựng, đưa vào quy hoạch phát triển, có các chính sách cụ thể, thông thoáng hơn. Ngoài chính sách riêng về phát triển nhà ở xã hội thì các chính sách liên quan về nhà đất như: cấp quyền sử dụng đất, cấp giấy phép xây dựng, thủ tục hành chính cũng phải đơn giản, thông thoáng hơn, tạo điều kiện cho người dân được sở hữu nhà ở hợp pháp, không phát sinh thêm các chi phí phi chính thức làm tăng giá nhà, gây khó khăn cho việc tiếp cận nhà ở của dân.

Khẳng định trách nhiệm của Nhà nước trong phát triển nhà ở xã hội, Luật sư Trương Thị Hòa, Đoàn Luật sư TP HCM cho rằng: Đảm bảo cho người dân có chỗ ở hợp pháp, yên tâm sống là trách nhiệm của Nhà nước đã có quy định trong hiến pháp. Do đó, nhà ở xã hội không phải là sự ban ơn của Nhà nước hay doanh nghiệp cho người dân mà là căn nhà được hưởng chính sách nào đó thể hiện trách nhiệm, lương tâm với quyền công dân. Nhà ở xã hội trong một quốc gia càng nhiều thì càng cho thấy chính sách nhà ở của quốc gia đó tốt. Do đó, Nhà nước phải đi đầu trong việc phát triển rộng rãi mô hình nhà ở xã hội, tạo điều kiện cho người dân an cư lạc nghiệp.

Mai Phương

Theo Năng lượng Mới 485