Thứ tư 22/11/2017 12:46
Cá mập hai đầu tăng số lượng

Hiểm họa nào cho đại dương?

15:04 | 27/08/2017

|
Cá mập hai đầu tưởng chừng chỉ có trong các bộ phim viễn tưởng. Nhưng trang National Geographic dẫn thông tin từ giới nghiên cứu cho thấy, ngày càng xuất hiện nhiều hơn những con cá mập hai đầu ở các đại dương khắp thế giới.   

Cách đây vài năm, ở bờ biển Florida, các ngư dân kéo vào bờ một con cá mập đầu bò mà trong khoang bụng dưới của nó chứa một bào thai hai đầu. Năm 2008, một ngư dân ở Ấn Độ Dương cũng tìm thấy một phôi cá mập xanh hai đầu trong một con cá dạt vào bờ. Theo một nghiên cứu năm 2011 của Giáo sư Felipe Galván - Magaña và các cộng sự ở Viện Bách khoa Quốc gia Mexico, thống kê cho thấy, cá mập xanh có nhiều thai nhi hai đầu nhất, bởi chúng mang thai rất nhiều con con - tới 50 con một lần.

hiem hoa nao cho dai duong
Ngày càng xuất hiện nhiều cá mập hai đầu ở khắp các đại dương trên thế giới

Giáo sư Galván-Magaña cũng từng tận mắt chứng kiến những con cá mập có hình dạng bất thường khác, như một cặp cá mập song sinh dính liền bị bắt ở vịnh thuộc California và tây bắc Mexico năm 2011 và trường hợp một con cá mập chỉ có một mắt trên vùng đầu tại Mexico. Theo giáo sư, con cá mập này chỉ có một mắt do chứng bẩm sinh “cyclopia”, xảy ra ở một số loài động vật, trong đó có cả con người.

Mới đây nhất, trên tạp chí sinh học về các loài cá - Journal of Fish Biology, các nhà nghiên cứu Tây Ban Nha lại tìm thấy phôi thai có hai đầu của một con cá mập đuôi voi ở Đại Tây Dương.

Ngoài ra, trong khi nuôi cá mập con để phục vụ thí nghiệm y học, nhóm này đã phát hiện thấy một phôi thai bất thường khi nhìn xuyên một quả trứng cá mập. Trưởng nhóm nghiên cứu Valentín Sans-Coma cho rằng, hiện chưa rõ những sinh vật đột biến 2 đầu này có còn sống sót hay không, bởi nó thường được tìm thấy trong các bào thai, không rõ có tồn tại được lâu trong môi trường không.

Nhà nghiên cứu Sans-Coma và các đồng nghiệp cũng cho rằng, rối loạn di truyền rất có thể là nguyên nhân thích hợp nhất cho các phôi cá mập hai đầu, dựa trên các nghiên cứu với 800 mẫu vật trong phòng thí nghiệm. Ở các trường hợp này, trứng không bị nhiễm hóa chất hay phóng xạ.

Thế nhưng, theo các nhà khoa học, dị tật ở cá mập hoang dã lại có thể đến từ rất nhiều yếu tố, bao gồm nhiễm virus, rối loạn chuyển hóa, ô nhiễm hoặc do bị đánh bắt quá mức, dẫn đến giao phối cận huyết trong quần thể cá mập, gây bất thường di truyền.

Ehemann, một nghiên cứu sinh tại Viện Bách khoa Quốc gia Mexico khẳng định, các bào thai cá mập hai đầu đang dần phổ biến, nguyên do loài này bị đánh bắt quá mức, khiến lượng gen bị giới hạn. Ehemann cũng cho biết, dị dạng cá mập là một đề tài khó nghiên cứu, bởi mẫu vật rất hiếm. “Tôi rất muốn nghiên cứu đề tài này, song nó không hề dễ như việc bạn chỉ việc quăng ra một cái lưới và dễ bắt được cá mập hai đầu”, nghiên cứu sinh này nói.

Dù chưa có giả thuyết nào hoàn toàn thuyết phục, song những tác động của con người tới đại dương rất có thể là một trong các nguyên nhân. Thực tế cho thấy, hàng nghìn tấn chất thải được đổ ra biển mỗi ngày. Các vùng biển đang bị ô nhiễm bởi dầu, chất thải bể phốt, khai thác nông nghiệp, xe hơi và các chất ô nhiễm khác đến từ con người...

Hiện đang có một “hòn đảo rác” theo đúng nghĩa đen với kích thước gấp đôi nước Pháp hình thành ở Thái Bình Dương. Một tổ chức phi lợi nhuận chuyên bảo vệ đại dương có tên là Algalita Marine Research and Education Foundation, trụ sở tại Long Beach, California (Mỹ) vừa hoàn thành dự án đánh giá tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa ở Nam Thái Bình Dương 6 tháng đầu năm 2017 và công bố những kết quả đáng lo ngại.

Theo đó, trang Popsci dẫn phát biểu của ông Charles Moore - nhà sáng lập kiêm giám đốc nghiên cứu của tổ chức trên - cho biết, ông nhận thấy các vùng biển thuộc vòng xoáy ở Nam Thái Bình Dương, một khu vực ở rất xa xôi, bắt đầu tính từ khoảng cách 3.800 hải lý về phía đông của châu Mỹ Latinh, hiện đang dày đặc rác thải nhựa. Hệ sinh thái biển đang bị đe dọa nghiêm trọng và một lần nữa, con người cần lập tức thay đổi hành vi, cách ứng xử của mình với đại dương.

Dị dạng cá mập là một đề tài khá khó nghiên cứu, bởi mẫu vật thường rất hiếm, nó không hề giống như việc chỉ cần quăng lưới là có thể bắt được cá mập vào phòng thí nghiệm.

Mai Lâm