Thứ hai 18/12/2017 08:28

Doanh nghiệp dầu khí Nga: Thành công nhờ chính sách

20:30 | 21/10/2017

|
Sản lượng dầu mỏ của Nga bị chi phối bởi 11 công ty tích hợp theo chiều dọc, với tổng tỷ trọng gần 90%.

Tập đoàn Dầu mỏ Rosneft - có đa số cổ phần thuộc sở hữu của Nhà nước Nga là lớn nhất trong số 11 công ty này. Sản lượng của Rosneft đã tăng đáng kể trong những năm gần đây thông qua việc mua lại các công ty khác cùng lĩnh vực, chẳng hạn như Bashneft, TNK-BP… Ngoài ra, hoạt động trong lĩnh vực dầu mỏ của Nga còn có gần 200 công ty nhỏ hơn khác.

Xét về khí đốt, Nga là quốc gia có trữ lượng khí đốt lớn nhất thế giới, với 1.688 nghìn tỉ ft3 (theo số liệu tháng 1-2015 của Oil and Gas Journal). Lâu nay, Tập đoàn Gazprom của Nga đã “vang danh toàn cầu” qua các câu chuyện về “quyền lực” khí đốt ở châu Âu, cũng như một loạt dự án đường ống dẫn khí đình đám như Nord Stream, South Stream, Turkish Stream… nên nhiều người vẫn nhầm tưởng ở Nga, Gazprom được được độc quyền khai thác khí đốt.

doanh nghiep dau khi nga thanh cong nho chinh sach
Giàn khoan tại một giếng dầu ở khu mỏ Prirazlomnoye của Rosneft

Nhưng thực tế, theo Bộ Năng lượng Nga, có khoảng 230 công ty Nga đang tham gia khai thác khí đốt. Tuy nhiên, vị trí “thống trị” của Gazprom là không thể phủ nhận. Vào năm 2015, Gazprom chiếm khoảng 2/3 sản lượng khí của Nga. Các công ty dầu mỏ khác của Nga, chẳng hạn như Rosneft và Lukoil chiếm khoảng 18%, Novatek chiếm khoảng 8% và khoảng 10% còn lại thuộc về các nhà sản xuất khí đốt khác.

Năm 2015, 2016 vừa qua là 2 năm khó khăn chồng chất khó khăn của nền kinh tế Nga, khi mà nước này vừa bị phương Tây siết chặt trừng phạt kinh tế, vừa chịu nhiều thiệt hại nặng nề do giá dầu suy giảm. Đến năm 2017, Nga lại phải đối mặt thêm với một vấn đề mới, đó là làm thế nào để vừa thực hiện cắt giảm sản lượng dầu mỏ theo đúng cam kết với Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và các đối tác là 300.000 thùng/ngày, vừa đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty Nga không bị quá ảnh hưởng.

Phải nói rằng, Rosneft thời gian qua đã có sự nỗ lực cực lớn vì vừa phải “gánh” trách nhiệm cắt giảm sản lượng nhiều nhất trong số các công ty Nga, vừa phải chịu rất nhiều áp lực do lệnh trừng phạt của Mỹ và phương Tây. Do thuộc sở hữu phần lớn của Nhà nước Nga, Rosneft, cũng như Gazprom, đều nằm trong danh sách các công ty Nga bị Mỹ và phương Tây trừng phạt. Mỹ đã cấm các công ty Mỹ cung cấp thiết bị khoan dầu khí và trao đổi các công nghệ, đặc biệt là công nghệ khai thác dầu khí từ đá phiến với Gazprom, Rosneft. Sự tiếp cận với nguồn vốn từ các ngân hàng phương Tây cũng bị cản trở. Tuy nhiên, lợi nhuận quý II/2017 của Rosneft vẫn đạt 68 tỉ ruble (1,13 tỉ USD), vượt dự báo 63 tỉ ruble của giới phân tích. Doanh thu đạt tổng cộng 1,4 nghìn tỉ ruble, cao hơn so với dự báo 1,3 nghìn tỉ ruble trước đó của Reuters.

Nga hiện đang duy trì vị trí là nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất sang Trung Quốc từ tháng 1-2017 đến nay, tiếp sau là Angola, Arập Xêút.

So với Rosneft, tuy không phải chịu áp lực cắt giảm sản lượng, hay sụt giảm giá dầu nhiều như Rosneft, nhưng Gazprom lại phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ở thị trường châu Âu, do sự xuất hiện của những đối thủ mới như khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ. Trong khi đó, những dự án đường ống dẫn khí của họ nếu không bị một số điều luật của Liên minh châu Âu gây khó dễ thì cũng vấp phải một số cản trở từ một số nước mà đường ống đi qua. Tuy nhiên, cho đến nay, Gazprom vẫn thể hiện quyết tâm cao nhất thực hiện đến cùng các dự án này.

Và để “giữ” thị trường châu Âu, Gazprom trong những năm gần đây đã thử nghiệm bán khí đốt theo hình thức đấu giá. Theo đó, khí sẽ được cung cấp cho người đấu giá cao nhất. Đó là một một bước đi đột phá của Nga so với hình thức bán hàng truyền thống là “khóa” các khách hàng vào các hợp đồng dài hạn liên quan đến giá dầu. Bên cạnh đó, Nga cũng đang tích cực xây dựng năng lực xuất khẩu LNG của riêng mình, với việc xúc tiến một số dự án LNG trên bán đảo Yamal.

Một trong những minh chứng rõ ràng nhất về sự thành công của Gazprom là trong bảng xếp hạng Top 250 công ty năng lượng hàng đầu thế giới của Platts mới đây, Gazprom đã nhảy từ vị trí thứ 3 của năm ngoái lên vị trí thứ nhất, chấm dứt 12 năm “thống trị” của ExxonMobil (Mỹ).

Sự nỗ lực tự thân của Rosneft, Gazprom là một phần làm nên những thành quả trên của Rosneft, Gazprom, nhưng có lẽ yếu tố mang tính quyết định hơn cả vẫn là các chính sách linh hoạt, sáng tạo, kiên quyết của Nhà nước Nga đối với ngành dầu khí nói riêng và kinh tế nói chung để vượt qua khủng hoảng. Có thể kể đến như chính sách Hướng Đông, tăng cường quan hệ với các nước nhập khẩu dầu khí lớn ở châu Á như Trung Quốc, để thúc đẩy xuất khẩu dầu khí sang khu vực này; hay các nỗ lực kiến thiết thỏa thuận cắt giảm sản lượng với OPEC và các đối tác để đẩy giá dầu lên…

Ngân sách Nga đáp ứng tốt với giá dầu 40USD/thùng

doanh nghiep dau khi nga thanh cong nho chinh sach
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nga Anton Siluanov

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nga Anton Siluanov, ngân sách Nga đã được chuẩn bị để sẵn sàng đáp ứng với giá dầu 40USD/thùng.

“Để giảm thiểu những biến động giá cả trên các thị trường nước ngoài, chúng tôi đã chuẩn bị ngân sách được xây dựng theo kịch bản giá dầu 40USD/thùng. Tôi nghĩ đó là một mức giá hợp lý và thận trọng, đã được tính toán trong 3 năm tới” - ông Siluanov nói trong một cuộc phỏng vấn trên kênh truyền hình CNBC mới đây.

Cũng theo người đứng đầu ngành tài chính Nga, ở mức giá dầu 40USD/thùng, ngân sách Nga đã được cân bằng và tỷ lệ phần trăm của các khoản thu nhập từ dầu khí trong ngân sách Nga đã giảm từ 60% xuống còn 40%.

Từ đầu năm đến nay, giá dầu Brent dao động trong biên độ khá lớn, có lúc giảm xuống dưới 45USD/thùng, có lúc lại vượt qua mức 59USD/thùng. Nhưng một số nhà phân tích vẫn dự đoán giá dầu có thể giảm. Trong một bản báo cáo được công bố cuối tuần qua, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo, nguồn dự trữ thế giới tăng và sản lượng dầu mỏ gia tăng từ các nước ngoài Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), nhu cầu tăng trưởng chậm chạp có thể sẽ ảnh hưởng đến giá dầu.

Trong khi đó, theo khảo sát của Reuters, nguồn cung dầu của OPEC đã tăng từ mức đã điều chỉnh 33,53 triệu thùng/ngày của tháng 8-2017 lên 33,6 triệu thùng/ngày vào tháng 9-2017, trong đó Iraq và Libya dẫn đầu trong việc gia tăng sản lượng này.

Trái lại, trong bản báo cáo hằng tháng, OPEC chỉ ra rằng, quá trình tái cân bằng thị trường đang tiếp diễn và dự báo nhu cầu dầu mỏ toàn cầu sẽ tăng khoảng 30.000 thùng/ngày trong năm 2018.

Linh Phương