Thứ tư 26/07/2017 03:51

Deepwater Horizon - thảm họa tràn dầu lớn nhất lịch sử

07:05 | 06/03/2017

|
Sự cố nổ giàn khoan Deepwater Horizon của hãng dầu khí nổi tiếng BP (Anh) xảy ra ngày 20-4-2010 khiến 11 người thiệt mạng, 17 người khác bị thương. Vị trí giàn khoan khoảng 64km về phía tây nam bờ biển Louisiana, Mỹ. Mới đây nhất, Chính phủ Mỹ xác nhận đây là sự cố môi trường lớn nhất trong lịch sử nước này.

Thảm họa môi trường khủng khiếp

9h45’ tối ngày 20-4-2010, đã trở thành ngày đen tối trong lịch sử môi trường của nước Mỹ, khi giàn khoan Deepwater Horizon, nằm cách bờ biển Louisiana khoảng 64km về phía tây nam, trong khu vực mỏ dầu khí Macondo Prospect bất ngờ phát nổ. Giàn khoan bốc cháy và bị chìm.

Sự cố đã khiến 11 người thiệt mạng và làm 17 người khác bị thương. Có 98 người may mắn sống sót trong vụ việc. Tệ hại hơn, giàn khoan bốc cháy và chìm, gây ra tràn dầu ở một vùng rộng lớn trong khu vực vịnh Mexico, gây ảnh hưởng nặng nề đến môi trường sống, ngành ngư nghiệp và hệ sinh thái biển.

deepwater horizon tham hoa tran dau lon nhat lich su
Vụ nổ giàn khoan Deepwater Horizon khiến 11 người thiệt mạng và gây ra thảm họa tràn dầu tồi tệ trên vịnh Mexico

Thời điểm đó, chuyên gia tư vấn năng lượng của Nhà Trắng là Carol Browner cho biết trong một chương trình của kênh NBC: “Lượng dầu đổ vào vịnh Mexico lớn chưa từng thấy so với bất kỳ lần nào trước đó”, ước tính lượng dầu thô bị rò rỉ lên tới 750.000 lít mỗi ngày. Dầu lan ra xa gần 200km tới vùng cửa sông Mississippi, đe dọa hệ sinh thái ngập mặn Louisiana, dọc vịnh Mexico.

Ở thời điểm hơn 1 tháng sau khi xảy ra vụ việc, truyền thông Mỹ và nhiều nước trên thế giới công bố hình ảnh những con cua, rùa và chim vật lộn trong làn nước ô nhiễm khi dầu rò rỉ và lan tới những vùng đầm lầy thuộc bang Louisiana. Người ta phát hiện hàng loạt xác cá mập, cá heo dạt vào bờ. Bãi biển phía nam New Orleans thậm chí đã phải đóng cửa vì dầu tràn. Dầu còn tràn sang cả phần đất liền thuộc bang Alabama và Mississippi.

Ngày 4-8-2010, tức là gần 4 tháng sau khi sự cố xảy ra, Cục Hải dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA) công bố một báo cáo về tình trạng tràn dầu trên vịnh Mexico. Theo đó, báo cáo khẳng định, có khoảng 4,9 triệu thùng dầu đã tràn ra vịnh từ ngày 20-4 tới ngày 3-8 năm đó, song khẳng định 50% lượng dầu này đã bốc hơi, cháy, phân hủy bởi vi khuẩn hoặc bị vớt. Thế nhưng, AFP lại dẫn lời một nhóm chuyên gia thuộc Đại học Georgia của Mỹ lại đưa ra những kết luận trái ngược. Charles Hopkinson, thành viên nhóm này cho biết: “Chúng tôi nhận thấy khoảng 70-79% lượng dầu trong vịnh Mexico vẫn còn. Một trong những nhận định sai lầm là dầu trở nên vô hại sau khi tan, bị phân hủy trong nước. Nhưng trên thực tế, dầu chẳng biến đi đâu cả, nó lẩn trốn dưới các tầng nước sâu và phải mất nhiều năm nữa mới phân hủy”.

Một nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học Florida của Mỹ cũng tiến hành một cuộc khảo sát ở vịnh Mexico thời điểm trên và cho nhận định tương tự. Theo đó, dầu có thể hủy diệt các sinh vật phù du - nguồn sống của động vật biển, chưa kể dầu làm giảm đáng kể nồng độ ôxy trong nước khiến động vật không thể thở nổi.

Khoản bồi thường khổng lồ

Ngay khi sự cố xảy ra, truyền thông cho hay, BP cũng như Chính phủ Mỹ nỗ lực tìm mọi biện pháp để khắc phục sự cố dầu tràn và ô nhiễm môi trường biển. BP đã điều động tới hiện trường các robot để cưa ống dẫn dầu bị vỡ từ giếng khoan bị rò rỉ. Theo tính toán, việc cưa ống sẽ giúp người ta bịt phần còn lại để ngăn chặn phần lớn lượng dầu thoát ra khỏi giếng. Sự việc sau đó đã gặp phải trục trặc khi chiếc cưa khổng lồ bị mắc kẹt.

Chưa hết, BP cũng tiến hành đưa cánh tay bằng máy điều khiển từ xa bơm bùn vào giếng dầu bị rò rỉ dưới đáy vịnh Mexico, nhằm ngăn dầu thoát ra. Nhưng theo các nhà khoa học, các hoạt động của BP chẳng khác nào “muối bỏ bể”, bởi dầu đã xuống tới độ sâu vài chục mét so với bề mặt nước ở vịnh Mexico. Về phần mình, lãnh đạo BP phủ nhận điều này. Họ lập luận rằng, khối lượng riêng của dầu mỏ chỉ bằng 1/2 so với nước, nên không thể chìm xuống biển được.

Ngay cả Tổng giám đốc điều hành BP thời điểm đó là Tony Hayward cũng không dám chắc về khả năng thành công của biện pháp này. Ông nói, mọi người không nên kỳ vọng quá nhiều, vì việc bơm bùn vào giếng dầu chỉ được thực hiện ở các giếng trên mặt đất, chứ chưa bao giờ được thực hiện ở độ sâu lên tới 1.500m - nơi áp suất là cực kỳ lớn.

Cho tới tận ngày 4-4-2016, Thẩm phán Tòa án Liên bang thành phố New Orleans, Mỹ mới thông qua mức án phạt lên tới 20,8 tỉ USD mà “đại gia dầu khí Anh” BP phải trả nhằm bồi thường thiệt hại sự cố tràn dầu của hãng này tại vịnh Mexico năm 2010. Thẩm phán Barbier nêu rõ, BP sẽ phải hoàn tất mức án phạt này trong vòng 16 năm. Được biết, số tiền này chiểu theo Đạo luật Vùng biển sạch và dùng để chi trả cho công tác khôi phục hệ sinh thái, bồi thường thiệt hại kinh tế cho 5 bang của Mỹ ở vùng vịnh Mexico bị ảnh hưởng bởi sự cố gồm: Texas, Louisianna, Mississippi, Alabama và Florida.

Từ thực tế đến phim trường

Hơn 6 năm sau khi sự cố tràn dầu xảy ra, đạo diễn Peter Berg quyết định tái hiện lại sự cố không thể nào quên trong lịch sử môi trường của cả nhân loại nói chung, nước Mỹ nói riêng. Bộ phim không chỉ tái hiện lại thảm họa môi trường mà còn khắc họa hình ảnh những công nhân giàn khoan dũng cảm, vượt mọi khó khăn, thử thách để giành giật sự sống vào thời khắc xảy ra sự cố.

Bộ phim được đặt tên theo đúng sự cố thực tại: “Deepwater Horizon: Thảm họa giàn khoan”. Trong phim, diễn viên Mark Wahlberg vào vai nam chính - kỹ sư trưởng Mike Williams, một người đàn ông luôn tận tâm với gia đình, có nhiệm vụ vô cùng quan trọng là giám sát hệ thống máy tính và điện tử trên giàn khoan vào đúng ngày 20-4-2010. Mark Wahlberg chia sẻ, anh rất hứng thú với câu chuyện có thực hấp dẫn và là khoảnh khắc có ý nghĩa cần được kể cho công chúng.

Đáng chú ý, người công nhân Mike Williams ngoài đời thực được mời làm cố vấn nội dung cho phim. Anh chia sẻ rất ấn tượng, cảm động trước việc đạo diễn Peter Berg và đoàn làm phim đã cố gắng tái hiện một thảm họa môi trường, miêu tả sự việc một cách chân thực, sống động, đồng thời gửi một thông điệp nhân văn tới xã hội: Câu chuyện về lòng dũng cảm, ý chí của con người khi đương đầu với khó khăn, thử thách.

Với “Deepwater Horizon: Thảm họa giàn khoan”, đạo diễn Peter Berg đã dẫn dắt khán giả tới thế giới của những người công nhân làm việc giữa biển khơi, xây dựng hình ảnh “Hell’s Well” (Giếng địa ngục) - là giếng dầu sâu nhất thế giới và dữ dội, nguy hiểm như một con quái vật thực thụ. Ở thế giới ấy, những người công nhân giàn khoan bỗng chốc trở nên nhỏ bé, họ phải vật lộn với tử thần để giành lấy sự sống tưởng chừng giản đơn.

Để thực hiện bộ phim, đoàn làm phim đã dựng lại một giàn khoan lớn bằng 85% nguyên mẫu tại bãi xe của công viên giải trí bỏ hoang ở bang Lousiana.

Mặc dù nhận được những bình luận trái chiều trong giới chuyên môn cũng như khán giả, song khó có thể phủ nhận điều mà bộ phim làm được chính là khắc họa hình ảnh những người công nhân giàn khoan dũng cảm, giúp người xem thấy được giá trị của sự hy sinh vì đồng loại trong cơn hoạn nạn, sức mạnh sinh tồn của con người trong những hoàn cảnh khắc nghiệt. “Deepwater Horizon” vì vậy cũng được đánh giá là một tác phẩm điện ảnh thể loại hành động nhưng đậm chất nhân văn bi tráng.

Trần Quân