Thứ ba 23/05/2017 12:05

Dầu lửa trong cuộc khủng hoảng Syria

11:08 | 04/10/2013

|
(PetroTimes) - Các ông trùm dầu mỏ khẳng định các khu vực dầu lửa do ông Assad kiểm soát là những mục tiêu quan trọng. Khi cuộc chiến tranh dẫn đến sự phân chia các nguồn dầu của Syria giữa Chính phủ và quân nổi dậy, cuộc tranh luận chính trị quốc tế về Syria ngày càng tăng …

"Làm cho khốc hại chẳng qua vì dầu?"

Bầu không khí chiến tranh ở Syria tiếp tục nóng bỏng khi Washington thông qua các kế hoạch can thiệp quân sự cụ thể. Các ông trùm dầu mỏ khẳng định các khu vực dầu lửa do ông Assad kiểm soát là những mục tiêu quan trọng. Khi cuộc chiến tranh dẫn đến sự phân chia các nguồn dầu của Syria giữa Chính phủ và quân nổi dậy, cuộc tranh luận chính trị quốc tế về Syria ngày càng tăng và các cường quốc lớn đã đưa ra quan điểm rõ ràng. Nga-Trung Quốc, một bên và Mỹ cùng các nước đồng minh, ở bên kia, có thể đang ủng hộ các phe phái khác nhau, nhưng lý do chủ yếu của họ đều giống nhau, đó là dầu lửa.

Trong khi các tàu chiến của hải quân Mỹ - được triển khai ở Địa Trung Hải, gần 3 cơ sở xuất khẩu dầu lửa của Syria - đang chờ lệnh tấn công, thế giới tự hỏi liệu quyết định can thiệp có diễn ra vào thời điểm thuận lợi cho Mỹ?

Phải chăng Mỹ đã và đang cố tình trì hoãn phản ứng chỉ vì Syria không phải nước có các nguồn dầu lửa lớn trên thế giới như Libya?

Hành động can thiệp nhanh chóng của quốc tế do Mỹ đứng đầu tại Libya năm 2011 nổ ra vào tháng 2/2011 và sau 8 tháng đã kết thúc. Nhưng cách giải quyết cuộc nội chiến Syria của cộng đồng quốc tế có đôi chút khác biệt. Cuộc xung đột Syria bắt đầu vào tháng 3/2011 nhưng toàn bộ 2,5 tỷ thùng dầu lửa của Syria chỉ thành công trong việc ảnh hưởng đến Washington trong thời gian gần đây, sau khi tin tức về cuộc chiến tranh hóa học nổi lên.

Syria là nước sản xuất dầu lửa tương đối lớn hơn các nước láng giềng, trừ Iraq, nhưng do quân đội Mỹ bảo vệ rất nhiều khu vực dầu lửa khác trên toàn cầu, Syria không nằm trong tốp đầu danh sách ưu tiên của Mỹ. Nhưng khi chiến tranh lan rộng đến các khu vực dầu lửa, hàng ngày Chính phủ Mỹ cảm thấy bồn chồn, đặc biệt là do ông Assad tiếp tục kiểm soát nhiều khu vực dự trữ dầu lửa lớn.

Mỹ là nước đầu tiên áp đặt các biện pháp cấm vận dầu lửa chống Syria và tiếp đến là Liên minh châu Âu (EU) nhằm cắt giảm nguồn thu nhập của Chính phủ Assad. Trước đây EU là thị trường xuất khẩu dầu lửa chủ yếu của Syria, mặc dù chỉ chiếm khoảng 1% tổng số dầu nhập khẩu của EU. Nhưng chẳng bao lâu EU đã nhanh chóng tuyên bố xóa bỏ lệnh cấm vận sau khi lực lượng nổi dậy vũ trang Syria chiếm được một số khu vực dầu lửa. Sau cái bắt tay “dầu lửa” giữa EU và phe nổi dậy, thương mại dầu lửa tiếp tục.

Trong thời gian ngắn các khoản tiền thu được nhờ xuất khẩu dầu lửa đã được chuyển đến phe nổi dậy và giúp họ mạnh hơn. Việc trao đổi thương mại này cho thấy ít nhất dầu lửa của phe nổi dậy đang được các nước đồng minh của Mỹ kiểm soát và Mỹ chỉ còn lo ngại các khu vực dầu lửa do Chính phủ Syria kiểm soát. Nhưng các cuộc tấn công vũ khí hóa học đã giúp giải quyết mối lo ngại đó, bởi Mỹ coi đây là cơ hội có một không hai để phát động một chiến dịch can thiệp quân sự nhằm lật đổ Chính quyền Assad và sau đó, các công ty Mỹ sẽ giành quyền kiểm soát các khu vực dầu lửa. Một băng video mới đây được phát tán trên Internet cho biết Syria mới phát hiện được các khu vực dự trữ khí đốt và dầu lửa lớn nhất thế giới ở ngoài khơi bờ biển nước này, từ đó càng đổ thêm dầu vào lửa.

Trên Tạp chí Á-Âu số ra thượng tuần tháng 9 tiết lộ , Mỹ sẽ can thiệp quân sự để dễ dàng thâm nhập các nguồn dự trữ dầu lửa khổng lồ của Syria. Việc can thiệp diễn ra ở thời điểm thuận lợi cho Mỹ khi nền kinh tế toàn cầu buộc nhiều nước rơi vào tình trạng phá sản. Các cuộc Chiến tranh vùng Vịnh, Afghanistan, Iraq, Libya và hiện nay là Syria đã xảy ra vì lý do tương tự và tất cả có một điểm chung là do Mỹ gây nên đều có yếu tố dầu lửa.

Trong khi Mỹ đang tìm cách sử dụng sức mạnh quân sự để đưa phe đối lập lên nắm quyền và lặp lại kịch bản Iraq, Nga và Trung Quốc cũng đang hỗ trợ Assad nhằm duy trì mối quan hệ chính trị và kinh tế của họ.

Đến nay Trung Quốc vẫn chỉ ủng hộ ông Assad về tinh thần, trong khi Nga tăng cường ủng hộ quân đội Assad các loại vũ khí mặc dù tuyên bố cam kết thực hiện vô điều kiện Công ước Geneva. Bằng cách làm đó, Moskva và Bắc Kinh hy vọng sẽ được Chính quyền Assad tặng thưởng các hợp đồng dầu khí béo bở cho tập đoàn Gazprom và Sinopec để thăm dò và khai thác các khu vực dự trữ dầu lửa. Về chiến lược, dầu lửa của Syria được đưa lên bản đồ thế giới, một thực tế đã giúp thương mại của nước này tăng mạnh trong quá khứ gần đây, nhưng hiện nay dầu lửa đang trở thành một trở ngại và đe dọa sự tồn vong của chế độ.

Sự gần gũi với châu Âu của Syria qua Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa nước này vào lộ trình thương mại giữa các nước ở Trung Đông và châu Âu. Mạng lưới đường ống dẫn dầu ở trong nước khá phát triển và thường được sử dụng để vận chuyển khí đốt và dầu lửa quốc tế. Những nước láng giềng Thổ Nhĩ Kỳ của Syria có hai đường ống dẫn dầu lớn chạy đến châu Âu có thể bị phá hủy trong một cuộc tấn công quân sự. Syria cũng tấn công tuyến đường ống dẫn dầu Suez - Địa Trung Hải mỗi ngày vận chuyển gần 800.000 thùng dầu. Các cuộc tấn công quân sự có thể phá hủy các đường ống dẫn dầu, từ đó có thể gây nên tình trạng thiếu hụt nguồn cung cấp dầu lửa nghiêm trọng cho các quốc gia phương Tây. Nhưng trái lại, hành động can thiệp quân sự sẽ giúp Mỹ kiểm soát lớn hơn các tuyến đường ống dẫn dầu và các tuyến đường thương mại, từ đó giúp Mỹ đạt được sức mạnh đàm phán với các nước láng giềng của Syria và kiểm soát thương mại dầu lửa quan trọng đến các nước châu Âu. Cuộc chiến Syria sẽ tác động bất lợi đến giá dầu thế giới, nhưng Mỹ sẽ được hưởng lợi hơn bao giờ hết. Các tin tức về một cuộc can thiệp quân sự của Mỹ và các nước đồng minh, cùng với sản xuất dầu giảm mạnh ở Libya khi các bến cảng của nước này bị đóng cửa hơn một tháng do các cuộc tấn công vũ trang, đã đẩy giá dầu tăng mạnh.

Ngày 5/8, dầu Brent giao dịch với giá 115 USD/thùng, gần chạm mức cao nhất trong 6 tháng qua là 117,34 USD/thùng ngày 28/8, trong khi dầu thô của Mỹ đang ở mức 108 USD/thùng. Các nhà phân tích dự đoán nguồn cung cấp dầu lửa ngắn hạn sẽ thiếu hụt nếu can thiệp quân sự diễn ra, bởi vì chiến tranh có khả năng ảnh hưởng đến sản xuất dầu của toàn bộ khu vực Trung Đông và Bắc Phi. Ngành công nghiệp dự đoán cuộc tấn công quân sự sẽ gây phản ứng dây chuyền, bởi vì Syria có quan hệ quân sự, chính trị và tài chính với một số nước chống Mỹ như Iran, Nga và Trung Quốc - hai nước ủng hộ chính quyền Assad bằng cách phủ quyết 3 nghị quyết chống Chính quyền Assad tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Trong khi thế giới, đặc biệt Mỹ và EU, đang nỗ lực khắc phục những hậu quả của đợt suy thoái kinh tế mới nhất, giá dầu cao hơn sẽ không có lợi cho cộng đồng quốc tế, trừ kinh tế Mỹ.

Do các nước xuất khẩu dầu như Libya, Ai Cập và Syria đang trong tình trạng xung đột, cung cấp dầu lửa toàn cầu giảm đáng kể. Chỉ một quốc gia duy nhất có khả năng bù đắp thiếu hụt nguồn cung cấp dầu lửa là Saudi Arabia - con át chủ bài từ lâu của OPEC và cũng là một đồng minh tin cậy của Mỹ.

Toan tính của Mỹ trong việc sử dụng Saudi Arabia để khắc phục hậu quả của sự can thiệp quân sự là chính xác. Saudi Arabia có khả năng sản xuất 9,8 tỷ thùng dầu/ngày và nếu sản xuất hết công suất, nước này có thể bổ sung cho sự thiếu hụt nguồn cung cấp dầu lửa nhiều hơn nữa. Điều này sẽ đem lại lợi ích rất lớn cho Mỹ, bởi vì Mỹ sẽ kiểm soát tất cả các nguồn cung dầu lửa toàn cầu và OPEC.

Thực tế, dầu lửa và khí đốt đã trở thành nguyên nhân chủ yếu của các bất đồng ở hầu hết các nơi trên thế giới. Do nhu cầu và sự phụ thuộc của thế giới vào dầu lửa và khí đốt ngày càng tăng, dầu lửa đồng nghĩa với sức mạnh của hầu hết các chính phủ. Mỹ chỉ có thể đạt được điều đó nhờ can thiệp quân sự để giành được quyền thâm nhập không hạn chế các khu vực dự trữ dầu lửa của Syria, cùng với việc kiểm soát lớn hơn các nước sản xuất dầu lửa lân cận và các tuyến đường thương mại.

Can thiệp diễn ra ở thời điểm thuận lợi cho siêu cường Mỹ khi nền kinh tế toàn cầu buộc nhiều nước phá sản. Chiến tranh vùng Vịnh, Afghanistan, Iraq, Libya và hiện nay Syria đã xảy ra vì lý do tương tự và có một vấn đề chung là tất cả đều do Mỹ gây nên.
                                   

  VNA (tổng hợp)