Thứ sáu 26/05/2017 14:32

“Đảo khát”

16:36 | 17/05/2017

|
Hơn 100 hộ dân sống trên đảo Bạch Long Vỹ đang đối mặt với nạn hạn hán chưa từng có và sự khan hiếm nước ngọt trong suốt 5 tháng qua. 

Cây héo, người khô

Vào thời điểm cuối tháng 4, đầu tháng 5 như những năm khác, người ra Bạch Long Vỹ sẽ được ngắm nhìn những vườn rau xanh um, những vườn cây tươi tốt đang đơm hoa kết trái. Cảnh tượng Bạch Long Vỹ năm nay lại khác xa: Vườn cải không lên được chỉ còn dăm ba cây mọc lỗ chỗ, những ngọn bí quắt queo, những vườn cây vàng lá vì nắng to mà thiếu mưa.

Bà Vũ Thị Chanh ở khu dân cư cụm 1 Bạch Long Vỹ cho biết, đã 20 năm sống trên đảo nhưng chưa thấy năm nào khô hạn như năm nay.

“Từ cuối năm 2016 đến nay trên đảo không có một trận mưa đáng kể nào, chỉ có 1 trận mưa nhỏ kéo dài hơn 1 giờ đồng hồ, nhưng chừng đó không đủ để ngấm cát. Vì thế, cây cối héo quắt không lên được cũng là chuyện đương nhiên. Nhưng quan trọng hơn là các bể chứa nước mưa, giếng khoan, giếng đào trên đảo đã cạn kiệt” - bà Chanh nói.

Chị Cao Thị Tin ở khu dân cư Thanh niên xung phong cũng xác nhận lời bà Chanh nói về tình trạng khan mưa: “Đúng là từ tết Nguyên đán Đinh Dậu đến nay chỉ có trận mưa cuối tháng 3 âm lịch mà thôi. Cây cối nào mà lên được?”.

Nhưng đối với bà Chanh, chị Tin và những người dân khác trên đảo Bạch Long Vỹ thì điều đáng lo nhất là họ không biết tìm đâu ra nguồn nước ngọt để ăn uống, sinh hoạt hằng ngày.

dao khat
Thiếu nước trầm trọng khiến người dân trên đảo Bạch Long Vỹ bị đảo lộn

“Chỉ có những giếng đào sâu trên 20m của các đơn vị, lực lượng vũ trang, giếng nước chung của khu dân cư là còn nước, nhưng số lượng rất hạn chế, nếu khai thác tối đa cũng chỉ được 3-5 khối một ngày. Tình trạng này kéo dài thêm một thời gian ngắn nữa thì các giếng này cũng sẽ cạn kiệt, nhân dân địa phương không biết lấy nước ngọt ở đâu để sinh hoạt” - bà Chanh than thở.

Trong khi đó, nhà chị Tin và những hộ dân khác ở khu dân cư Thanh niên xung phong cũng cho biết, đây là lần đầu tiên họ lâm vào cảnh thiếu nước sinh hoạt trầm trọng như vậy. Mọi thứ liên quan đến nước ngọt đều phải sử dụng tằn tiện hết mức, ngay cả việc tắm giặt hằng ngày cũng phải cắt bớt.

“Hiện giờ mà nói đến tắm là một cái gì đó xa xỉ. Hai ngày mới dám lau người một lần. Nước dùng xong thì để dội nhà vệ sinh hay tưới cây. Không ai dám hoang phí dù chỉ một giọt nước lúc này” - chị Tin cho biết thêm.

Mua nước với giá “chát”

Theo thống kê sơ bộ của huyện đảo Bạch Long Vỹ, hiện trên đảo chỉ còn khu dân cư số 1 có 3 giếng, khu dân cư số 2 có 2 giếng và khu dân cư số 3 có 4-5 giếng có thể cung cấp 3-5m3 nước ngọt/ngày. Tuy nhiên, nếu tiếp tục hạn kéo dài, không mưa các giếng này cũng không cầm cự được lâu. Thậm chí một số giếng còn lại đã xuất hiện tình trạng nước nhiễm mặn, chỉ có thể rửa mà không dùng để ăn uống được.

Hiện tại, để có nước sinh hoạt, nhà bà Chanh, chị Tin và các hộ dân khác trên đảo sử dụng nước lọc mua với giá 20 nghìn đồng/bình 19 lít. Trong khi đó, nước sinh hoạt (tắm, giặt, rửa rau…) mua ở những nhà có giếng còn nước. “Nhưng mua cũng không dễ vì các hộ dân này cũng phải dành dụm để dùng, sợ nước giếng cũng không còn nữa. Nếu không thân quen hoặc đặt tiền trước cũng không còn chỗ để mua” - một hộ dân ở cụm dân cư số 3 cho biết thêm.

Không chủ động được nước ngọt tại chỗ, các hộ dân cũng bắt đầu phải mua nước ngọt từ đất liền chuyển ra với giá “chát”.

Ông Vũ Văn Luyến, một người dân sống tại khu dân cư Thanh niên xung phong cho biết: “Tôi mua nước sinh hoạt từ trong đất liền chuyển ra, trước 15m3 giá hơn 1 triệu đồng, vậy mà từ đầu tháng 5 tăng lên đến 200 nghìn đồng/m3”. Nước hiếm, người dân phải tiết kiệm từng giọt. Tại nhà bà Trương Thị Chung sống gần đó cũng đã huy động gần chục thùng phuy lớn, nhỏ để trữ nước mua từ xe-téc. Thiếu nước đã làm cuộc sống của những hộ dân trên đảo tiền tiêu đảo lộn và dần kiệt quệ.

Không chỉ làm đảo lộn cuộc sống, sinh hoạt hằng ngày, tình trạng thiếu nước ngọt nghiêm trọng còn khiến hoạt động dịch vụ hậu cần thủy sản cũng như sản xuất - kinh doanh, buôn bán của các hộ dân trên đảo gặp nhiều khó khăn. Dưới tàu, ngư dân cập đảo Bạch Long Vỹ cũng khốn khổ vì thiếu nước. Họ phải mua nước ngọt từ tàu, thuyền dịch vụ với giá 250 nghìn đồng/m3 mà không phải lúc nào cũng mua được.

Chị Trần Thị Lan ở khu dân cư số 2 cho biết, trước kia mỗi ngày chị bán được từ 200-300 nghìn đồng tiền rau, nay không có nước ngọt nên phần đông người dân đi mua đồ ăn sẵn, không nấu ăn nữa. Tàu của ngư dân cũng ít về neo đậu, tránh trú bão tại đảo, khiến doanh thu của cửa hàng giảm mạnh.

Cần có giải pháp căn cơ

Ông Đỗ Đức Hòa, Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Bạch Long Vỹ cho biết: Tình trạng thiếu nước ngọt vào mùa khô thường xuyên xảy ra trên đảo. Tuy nhiên, năm nay thời gian không có mưa kéo dài hơn khiến đời sống bà con nhân dân gặp nhiều khó khăn.

“Trước mắt, lãnh đạo huyện vận động, tuyên truyền nhân dân sử dụng nước ngọt tiết kiệm, cũng như phát huy tinh thần tương thân, tương ái, chia sẻ nguồn nước ngọt còn lại. Nếu 2 tháng nữa trời tiếp tục hạn hán, huyện sẽ thuê tàu vận chuyển nước ngọt từ đất liền ra cấp miễn phí cho bà con” - ông Hòa nói.

Chủ tịch UBND huyện Bạch Long Vỹ cũng cho rằng, việc cung cấp nước ngọt tránh hạn chỉ là giải pháp tạm thời giúp bà con nhân dân và ngư dân yên tâm giữ đảo, vươn khơi bám biển. Về lâu dài, khi dự án hồ chứa nước ngọt trên đảo Bạch Long Vỹ với dung tích gần 60.000m3 hoàn thiện, sẽ bảo đảm cấp nước ngọt đủ cho hơn 500 người dân đang sinh sống trên đảo cũng như các tàu thuyền ra vào, neo đậu tránh trú bão trong khu vực âu cảng.

Theo đánh giá của các chuyên gia biển đảo Việt Nam, điều kiện tự nhiên của huyện đảo Bạch Long Vỹ không thuận lợi cho việc hình thành nước ngọt trên đảo. Nơi đây, nguồn nước ngầm rất nghèo do đất đá chứa nước kém. Lượng mưa trên đảo không nhiều, thấp hơn trên đất liền, trung bình vào khoảng 1.030-1.050 mm/năm.

Trong khi đó, lượng bốc hơi lại nhiều hơn lượng mưa, tới 1.461mm/năm. Đảo có diện tích nhỏ và dốc nên nguồn nước mưa thường chảy nhanh ra biển mà không đọng lại nhiều, tạo nguồn nước mặt để bổ sung cho nguồn nước ngầm. Đảo cũng không có các ao, hồ, sông suối lớn để chứa nước mặt thường xuyên. Mặt khác, Bạch Long Vĩ lại bị bao bọc bởi vùng biển có độ mặn cao, sóng triều thường xuyên xâm nhập vào bờ, thúc đẩy quá trình xâm nhập mặn của nước biển đối với nước ngọt, nguồn nước ngọt cung cấp cho sinh hoạt và hậu cần nghề cá của huyện đảo chủ yếu là nước mưa và nước giếng đào, giếng khoan.

“Chính vì vậy, nếu hạn hán kéo dài trên đảo trong khi chưa tìm ra giải pháp căn cơ lâu dài thì tình trạng thiếu nước ngọt sẽ là một bài toán đối với chính quyền và nhân dân huyện đảo” - Th.S Trịnh Quốc Hải (Viện Địa chất, Viện KH&CN Việt Nam) nói.

Dự án đầu tư xây dựng hồ chứa nước ngọt, hệ thống thủy lợi phục vụ cấp nước cho đảo Bạch Long Vỹ có tổng mức đầu tư gần 190 tỉ đồng, do Tổng đội Thanh niên xung phong Hải Phòng làm chủ đầu tư xây dựng từ năm 2015 và dự kiến đưa vào sử dụng năm 2016, quy mô xây dựng hồ chứa nước dung tích 60.000m3. Nguyên nhân dự án chưa hoàn thành theo thời gian dự kiến là do trong quá trình thi công, chủ đầu tư phát hiện một số bất cập nên đã báo cáo TP Hải Phòng thay đổi một số thiết kế hạng mục.

An An