giao dien may tinh
giao dien may tinh
08:28 | 02/08/2012

Đánh giá tác động môi trường cho dự án điện hạt nhân: Khẩn trương và thận trọng!

(Petrotimes) - Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (do EVN làm chủ đầu tư) đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt gồm 2 nhà máy, với tổng công suất 4.000MW, sử dụng công nghệ hiện đại (lò phản ứng hạt nhân thế hệ 4), dự kiến khởi công trong năm 2014. Tuy vậy, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có nghị định nào hướng dẫn đánh giá tác động môi trường (ĐTM) khi nhà máy đi vào hoạt động, cũng như khi kết thúc sứ mệnh lịch sử.

Tại Hội thảo (lần 2) góp ý xây dựng hướng dẫn kỹ thuật lập đánh giá tác động môi trường cho loại hình nhà máy điện hạt nhân được tổ chức tại Hà Nội mới đây, lãnh đạo Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) khẳng định, việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân đã được Quốc hội thông qua, Chính phủ quyết tâm làm và toàn bộ hệ thống chính trị cũng như người dân hết sức ủng hộ. Vấn đề là đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có nghị định nào hướng dẫn đánh giá tác động môi trường hoàn chỉnh. Điều đó không phải thiếu sót, bởi Việt Nam chưa có chút kinh nghiệm nào về quy trình điện nguyên tử, cho dù đây lẽ ra phải là công việc đầu tiên khi lập đề án khả thi một nhà máy.

Cục Thẩm định & Đánh giá tác động môi trường (Tổng cục Môi trường) đang tiến hành xây dựng Hướng dẫn kỹ thuật lập ĐTM đối với dự án điện hạt nhân. “Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo không lùi bất cứ yêu cầu nào về an toàn môi trường và đây phải là vấn đề đầu tiên được tính đến”, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) TS Hoàng Dương Tùng khẳng định quyết tâm hoàn thiện nghị định hướng dẫn lập ĐTM. “Hiện chúng tôi đang xem xét kỹ lưỡng mọi vấn đề, bởi công nghệ của Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 sẽ do Nga cung cấp, trong khi các chuyên gia đến từ Tổ chức Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) lại được đánh giá cao hơn ở khâu ĐTM”.

Theo các chuyên gia JICA, khi đề cập đến môi trường nhà máy điện hạt nhân là đề cập đến an toàn về môi trường, về hệ sinh thái động thực vật, người lao động trong nhà máy, đời sống kinh tế văn hóa của những người dân và cộng đồng sống xung quanh. “Chúng ta không loại trừ và không được lơ là bất cứ công đoạn nào, từ khi xây dựng, vận hành cho đến khi đóng cửa nhà máy”, Phó cục trưởng Cục Thẩm định & Đánh giá tác động môi trường Mai Thế Toản khẳng định với Báo Năng lượng Mới.

Để đánh giá tác động môi trường của nhà máy điện hạt nhân trước hết cần có những báo cáo đánh giá tỉ mỉ, kỹ lưỡng về chuyên ngành của các nhà khoa học để qua đó đưa ra những kết luận và khuyến cáo đối với các cơ quan chính phủ về những lợi ích cũng như khả năng ảnh hưởng của nhà máy đối với môi trường, với hệ sinh thái cũng như đối với con người. Trong đó, những tác nhân gây ra rủi ro khi vận hành như bão lũ, động đất, sóng thần, lốc xoáy... phải là những yếu tố được tính đến khi thiết kế xây dựng và vận hành nhà máy.

Theo TS Phạm Khang, Chủ nhiệm Đề án xây dựng ĐTM của Nhà máy Điện hạt nhân (Bộ KH&CN), an toàn đối với điện hạt nhân trước hết là an toàn vận hành, hạn chế thấp nhất các nguồn phóng xạ có khả năng rò rỉ ra ngoài, hoặc phát tán vào môi trường. “Thông thường, trong quá trình hoạt động Nhà máy bao giờ cũng kèm theo sự phát thải phóng xạ ra môi trường xung quanh. Lượng chất thải phóng xạ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Kiểu lò phản ứng, công nghệ xử lý chất thải phóng xạ, thiết bị... Trong nhà máy, mọi khâu của quá trình vận hành đều rất quan trọng; được thiết kế theo những quy trình công nghệ đặc biệt, hết sức chặt chẽ, nghiêm ngặt nhằm ngăn ngừa và phòng tránh mọi sự cố có thể xảy ra trong quá trình vận hành bảo dưỡng cũng như dừng lò của nhà máy. Các nguồn tiềm ẩn rò rỉ hoặc phát tán phóng xạ là: Các tạp chất thải ra từ chất tải nhiệt; rò rỉ phóng xạ từ các thanh nhiên liệu hạt nhân (các thanh nhiên liệu chưa và đã qua sử dụng),” TS Phạm Khang trao đổi cùng Năng lượng Mới.

Trước hết, an toàn hạt nhân phụ thuộc vào độ tin cậy của thiết bị. Thiết bị được thiết kế và chế tạo theo tiêu chuẩn đặc biệt với chức năng tự động sao cho nguy cơ xảy ra hỏng thiết bị dẫn tới sự cố phải ở mức thấp nhất. Nếu ở một bộ phận nào đó xuất hiện trục trặc thì các bộ phận khác sẽ hỗ trợ nhằm giảm thiểu hậu quả. Đây là phương thức bảo vệ chiều sâu đối với quá trình hoạt động của các thiết bị.

Cùng với đó là hành động của con người. Người thiết kế cũng như vận hành thiết bị đều phải được đào tạo nghiêm túc, công phu, phù hợp với từng nội dung công việc và đòi hỏi về trách nhiệm tại mỗi vị trí, mỗi thao tác. Tất cả nhân viên tham gia vận hành phải thực hiện công việc của mình với ý thức tổ chức, kỷ luật cao từ bảo đảm thời gian đến các bước của quá trình vận hành thiết bị trong bất kỳ điều kiện nào. Quá trình vận hành cũng đồng thời là quá trình theo dõi liên tục hoạt động của thiết bị để sớm phát hiện những trục trặc và áp dụng các biện pháp xử lý thích hợp, kịp thời. An toàn hạt nhân trong Nhà máy được bảo đảm nếu việc vận hành được thực hiện theo đúng quy trình, cho phép các nhân viên thực hiện nhiệm vụ trong những điều kiện phù hợp, tương thích với kỹ năng chuyên môn được đào tạo.

Việc bảo vệ an toàn cho con người và môi trường phụ thuộc vào việc duy trì ba chức năng an toàn, để bảo đảm tránh được các trục trặc kỹ thuật xảy ra tại hệ thống bảo vệ, bao gồm vỏ nhiên liệu, hệ thống chất làm mát lò phản ứng và nhà lò. Nếu hệ thống bảo vệ bị hư hỏng thì ba chức năng an toàn sẽ hạn chế các hư hỏng đó, đồng thời giảm thiểu hậu quả

Bên cạnh đó là việc quản lý và xử lý chất thải phóng xạ. Trong nhà máy, điện được tạo ra thông qua quá trình phân hạch hạt nhân. Tuy nhiên, quá trình này đồng thời cũng tạo ra vô số các sản phẩm phụ, bám trên các thanh bọc nhiên liệu, vách thành lò phản ứng, trên những bức tường thép và tường bê tông của buồng ngăn. Việc xử lý và chôn lấp rác thải phóng xạ, nhất là rác thải phóng xạ mức cao là một công đoạn đặc biệt quan trọng trong suốt quá trình vận hành một nhà máy, bảo đảm không gây ra ô nhiễm ở khu vực chôn lấp. Hiện nay, về lý thuyết có một số biện pháp xử lý rác thải phóng xạ như chôn sâu trong lòng đất, chôn lấp dưới đáy biển, chôn lấp ở vùng hút chìm… Tuy nhiên, các biện pháp này còn gặp nhiều khó khăn về mặt pháp lý, do đó biện pháp xử lý duy nhất là chôn cất trong các hầm mỏ, kho chứa.

Xây dựng và vận hành nhà máy là một công việc hoàn toàn mới ở Việt Nam. Chắc chắn, trong suốt vòng đời của mỗi nhà máy ở nước ta, các cơ quan chức năng liên quan sẽ phải có trách nhiệm thẩm định cũng như kiểm tra toàn bộ quá trình hoạt động của nhà máy, góp phần ngăn chặn các nguy cơ gây ra sự cố có thể dẫn đến thảm họa môi trường, bảo đảm sự vận hành an toàn của nhà máy… Mọi công việc chuẩn bị cho nhiệm vụ mới mẻ và hết sức nặng nề này cần phải được khởi động sớm.

Hữu Tùng

(Năng lượng Mới số 142, ra thứ Ba ngày 31/7/2012)

Nguồn:
Từ khóa:

EVN

điện hạt nhân

Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1

môi trường