Thứ sáu 26/05/2017 03:13

Chiến lược biển - cần tư duy đúng về từng ngành nghề (Bài 2)

07:00 | 22/03/2017

|
Hiện đại hóa tàu cá là ước vọng, cũng là xu thế tất yếu của ngành khai thác hải sản, nhất là khai thác xa bờ. Khát vọng của ngư dân rất cần cái “bắt tay chặt” với ngành đóng tàu. Nếu cùng bắt tay nhau, không chỉ ngư dân có đủ tiềm lực để vươn khơi, mà ngành đóng tàu cũng dần thoát khỏi cơn “bĩ cực”…
chien luoc bien can tu duy dung ve tung nganh nghe bai 2Chiến lược biển - cần tư duy đúng về từng ngành nghề (Bài 1)

Cần cái bắt tay chặt

Có thể nói, hầu hết các địa phương ven biển trong cả nước đã và đang đẩy mạnh việc “nâng cấp” đội tàu đánh bắt xa bờ từ vỏ gỗ sang vỏ thép. Tuy có những “trục trặc” ban đầu ở một số tàu đã được bàn giao cho ngư dân và phải trả về nơi sản xuất. Song đấy chỉ là hiện tượng cá biệt. Cái được lớn nhất chính là các địa phương ven biển bước đầu đã có đội tàu vỏ thép khai thác xa bờ mang lại hiệu quả.

Cái “bắt tay chặt”, không chỉ đối với các cơ sở đóng tàu ở địa phương, mà rất cần với các nhà máy đóng tàu lớn. Bắt chặt tay nhau, tức là cùng nhau “gỡ” cái gọi là “nút thắt” để cùng phát triển. Rất mừng trong điều kiện khó khăn như hiện nay, nhiều cái “bắt tay chặt” ban đầu đã mang lại những tín hiệu hết sức khả quan.

Năm 2016, ngành đóng tàu tỉnh Khánh Hòa được đánh giá là một năm thành công nhất trong vòng hơn chục năm trở lại đây. Trong đó hầu hết sản phẩm tàu vỏ thép được đóng mới cho ngư dân theo Nghị định 67 của Chính phủ đã được triển khai. Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Đóng tàu Nha Trang cho biết: Trong tổng doanh thu năm 2016 của công ty đạt hơn 68 tỉ đồng (tăng 9,61% so với năm 2015), thì giá trị đóng mới đã chiếm tới 54,3 tỉ đồng.

chien luoc bien can tu duy dung ve tung nganh nghe bai 2
Tàu vỏ thép đầu tiên được đóng theo Nghị định 67, hạ thủy tại Đà Nẵng

Tương tự, năm 2016, Công ty TNHH MTV Đóng tàu Cam Ranh cũng chuyển chiến lược kinh doanh sang đóng tàu nội địa. Sản phẩm chủ yếu của công ty là: tàu cá vỏ thép, tàu dịch vụ và du thuyền… Trong năm công ty đã tổ chức đóng mới 12 tàu, giá trị hơn 130,7 tỉ đồng. Dù năng lực sản xuất của công ty có thể đóng mới tàu tải trọng lên đến 30.000 tấn, nhưng nguồn hàng này trong giai đoạn hiện nay là “cực hiếm”, trong khi đó phải cạnh tranh gay gắt với các nhà máy có tiềm lực hơn trong cả nước. Nói như Tổng giám đốc Lê Quang Lâm, chuyển hướng chiến lược sang các sản phẩm tàu nội địa, chủ yếu là tàu cá cho ngư dân trong giai đoạn này là thiết thực và hiệu quả.

Với kết quả đạt được trong năm 2016, cả hai cơ sở đóng tàu ở Khánh Hòa là Công ty TNHH MTV Đóng tàu Cam Ranh và Công ty TNHH MTV Đóng tàu Nha Trang đều khẳng định: Năm 2017 đã ký được những đơn hàng với các cơ sở trong nước, trong đó phải kể đến nhiều đơn hàng đóng tàu vỏ thép cho ngư dân. Nếu như Công ty TNHH MTV Đóng tàu Nha Trang phấn đấu bàn giao 5 tàu đóng mới và sửa chữa 15 lượt tàu. Thì Công ty TNHH MTV Đóng tàu Cam Ranh cũng đặt ra kế hoạch thi công và bàn giao 9 tàu. Với uy tín về chất lượng, công ty này tiếp tục được gia hạn thêm 1 năm về đóng mới các tàu vỏ thép cho ngư dân theo Nghị định 67 và 89 của Chính phủ.

Cũng như Khánh Hòa, ngành đóng tàu Hải Phòng cũng chuyển mạnh sang thị trường đóng mới và sửa chữa tàu trong nước. Trong đó đóng mới sản phẩm tàu vỏ thép cho ngư dân được hướng đến một cách tích cực. Các doanh nghiệp đóng tàu ở Hải Phòng như: Bạch Đằng, Nam Triệu, Phà Rừng, Sông Cấm… năm 2016 đều đã vượt qua những khó khăn gay gắt bảo đảm việc làm và thu nhập ổn định cho công nhân.

Theo đánh giá, năm 2016 là một năm khởi sắc đối với ngành đóng tàu ở Hải phòng. Sự khởi sắc đó bắt nguồn từ việc tái cơ cấu hợp lý, mà chủ trương “đa dạng hóa sản phẩm” chính là chìa khóa dẫn đến thành công. Theo thống kê, thu nhập của công nhân các nhà máy đều được cải thiện đáng kể: mức lương trung bình của Công ty Đóng tàu Bạch Đằng là 6,4 triệu đồng/người; Sông Cấm cũng trên 6 triệu đồng/người; riêng Phà Rừng có mức lương 8,2 triệu đồng/người/tháng. Theo lãnh đạo các doanh nghiệp trên: “Quay về thị trường trong nước nhận các đơn hàng để duy trì sản xuất. Tuy các đơn hàng giá trị không lớn, nhưng là điều kiện để doanh nghiệp duy trì sản xuất, tạo việc làm cho người lao động”.

Vấn đề đang đặt ra, khi nhận những đơn hàng có giá trị kinh tế thấp (tàu cá vỏ thép) đã và đang xảy ra tình trạng cạnh tranh không lành mạnh về giá. Đã có những đơn hàng bị “dìm giá” so với mặt bằng chung, vì vậy dễ dẫn đến tình trạng sản phẩm kém chất lượng. Điều này là vô cùng nguy hại, một khi sản phẩm không bảo đảm chất lượng không chỉ giảm tuổi thọ của sản phẩm hoặc xảy ra hư hỏng bất ngờ trên biển, gây ra những hệ lụy khó lường cho ngư dân. Điều nguy hại hơn là làm mất niềm tin và lòng tin của ngư dân đối với chính các cơ sở đóng tàu, đồng nghĩa với đó là mất thị phần, kéo dài quá trình hiện đại hóa tàu cá, vô hình trung làm cho chiến lược, kinh tế biển của đất nước không đạt được mục đích yêu cầu như mong muốn.

Kể từ khi Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) “khai tử” để tái cơ cấu lại mô hình, với tên gọi là Tổng Công ty Công nghiệp Tàu thủy (SBIC). Kể từ cuối tháng 10-2013 đến nay, với tên gọi mới SBIC, công tác tái cơ cấu đã mang lại dấu hiệu khả quan, nhiệm vụ sản xuất kinh doanh đều hoàn thành, lỗ không phát sinh mà giảm rõ. Trong một lần trả lời báo giới vào năm 2016, ông Nguyễn Ngọc Sự, Chủ tịch Hội đồng Thành viên (HĐTV) của SBIC đã khẳng định, trong tiến trình “vượt bão” khủng hoảng SBIC xác định thị trường trong nước là lớn nhất, sản phẩm trọng tâm vẫn là tàu cá.

Nhìn lại kết quả sản xuất kinh doanh của SBIC năm 2015, doanh thu của SBIC đạt gần 5.800 tỉ đồng, trừ chi phí sản xuất gần 4.800 tỉ đồng, lợi nhuận gần 1.000 tỉ đồng. Trong tổng số 254 sản phẩm đã triển khai thi công, thì sản lượng tàu kiểm ngư, tàu cá có tỷ trọng tương đối lớn, đấy là tín hiệu mừng khi SBIC đang triển khai để có thị phần lớn thuộc thị trường này.

Đồng chí Đinh La Thăng khi làm Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải cũng đã chỉ đạo quyết liệt SBIC, hướng nhiệm vụ sản xuất kinh doanh vào thị trường trong nước và sản phẩm tàu cá vỏ thép vẫn là mặt hàng chủ lực. Đồng chí cho đây là thị trường lớn nhất không chỉ trong thời gian ngắn. Xác định như vậy, đồng chí yêu cầu SBIC phải chủ động nghiên cứu đưa ra thị trường những sản phẩm tàu cá với mẫu mã đẹp, chất lượng cao vừa phù hợp với thị hiếu của ngư dân, vừa bảo đảm tính hiện đại, đặc biệt là sự chịu đựng sóng gió, bảo đảm tính hơn hẳn của sản phẩm tàu vỏ thép so với các loại tàu bằng nguyên liệu khác. Và quan trọng hơn cả là giá thành hợp lý, hấp dẫn…

Có thể nói với sự chuyển biến về nhận thức, từ các cơ sở đóng tàu nhỏ lẻ ở các địa phương, đến các nhà máy lớn của SBIC trong những năm vừa qua đã mở rộng thị trường trong nước với dòng sản phẩm tàu cá vỏ thép. Nhiều con tàu trong cái “bắt tay” giữa ngư dân với các cơ sở đóng tàu đã ra đời và vươn khơi. Thu nhập không chỉ riêng của ngư dân, mà của cả công nhân các cơ sở, các nhà máy đóng tàu đều được cải thiện đáng kể.

Một phần của “chiến lược biển”, “kinh tế biển” đang dần được sáng rõ trong cái “bắt tay” như vậy. Khó khăn không chỉ là sự thử thách. Khi khó khăn cần tạo ra tư tưởng tiến công, tạo ra tư duy khoa học, tạo ra động lực từ nội lực để vượt khó. Vì vậy rất cần cái “bắt tay chặt” hơn nữa giữa ngư dân với các doanh nghiệp đóng tàu để mang lại hiệu quả lớn hơn.

Đặng Trung Hội