Thứ bảy 16/12/2017 12:12

Cát không phụ người

07:52 | 09/08/2017

|
Ở biển Cửa Đại (TP Hội An, Quảng Nam), cuộc chiến giành từng hạt cát giữa con người và biển cả đang diễn ra vô cùng khốc liệt. Dường như cát ở Cửa Đại cũng không phụ lòng người, nó đang chọn cách trở về với Cửa Đại, để bồi lấp nơi đây trở lại là một trong những bãi biển đẹp nhất châu Á như trước kia.

Giữ từng hạt cát

Công cuộc giữ cát ở lại với Cửa Đại của người Hội An bắt đầu khoảng 3, 4 năm nay, khi thời điểm Cửa Đại bắt đầu bị xâm thực. Đầu tiên, người ta dùng cọc tre đóng ở phía xa, ngăn không cho sóng cuốn cát ra biển. Nhưng rồi cách này cũng không hiệu quả, chính quyền địa phương cho đóng những hàng cọc sắt lớn, cao khoảng 6m, đóng ngập xuống cát chừng 3m để tạo thành những bức tường giữ cát ở lại.

Tiếp đó, người Hội An đắp một con đê mềm được xếp bằng những bao cát vải địa kỹ thuật nhập khẩu từ Hà Lan dài khoảng 400m. Sở dĩ phải dùng đến loại vải đặc biệt này bởi độ bền, độ chịu mặn của nó rất tốt. Mỗi bao cát dạng này chứa 1,3m3 cát, bờ kè mềm này có khoảng 3.000 bao, trị giá 25 tỉ đồng. Đến năm nay, những bao cát này đã phủ rêu xanh ngắt. Ngoài bờ phía xa, chừng 3, 4 chiếc sà lan hút cát ở chỗ này, đổ xuống chỗ kia. Tất cả cứ như vậy, lặng lẽ diễn ra từ 3, 4 năm nay.

cat khong phu nguoi
Ông Nguyễn Sự, nguyên Bí thư Thành ủy Hội An (bên trái) và ông Đinh Văn Thu, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam trong một lần thị sát Cửa Đại

Những ngày này, bờ biển Cửa Đại đã bồi lấp được chút ít, cát trải thoai thoải chứ không tạo thành những hàm ếch như trước. Năm 2016, sóng đánh ầm ào vào những dãy bao cát bằng vải địa kỹ thuật. Đến năm nay, chân sóng đã lùi xa chừng 10-20m, chứng tỏ cát đã ở lại với Cửa Đại, chứ không về lại đáy biển sau mỗi lần bị xâm thực. Tại khu vực Hội An Beach Resort, cát đã bồi lên những vệt rộng khoảng 30m. Ông Nguyễn Sự, nguyên Bí thư Thành ủy Hội An cho biết, chỗ bồi được nhiều nhất là khoảng 60m. Đây thực sự là những tín hiệu mừng cho Cửa Đại, cho Hội An.

Mới đây nhất, ngày 27-5, UBND tỉnh Quảng Nam đã tổ chức hội thảo nghiên cứu về quá trình xói lở ở Cửa Đại và đưa ra các giải pháp. Trong đó, các nhà khoa học đã đưa ra những giải pháp như: sử dụng hệ thống kè mỏ hàn, tường chắn sóng; tăng khối lượng bùn cát của sông thông qua việc đề ra các quy định để quản lý lưu lượng nước và thao tác xả bùn cát bằng sức nước từ các hồ chứa thượng nguồn. Đồng thời, cấm tất cả các hình thức khai thác cát ven sông Thu Bồn, quanh sông Cửa Đại và khu vực ven biển Hội An. Phía Chính phủ Pháp cũng quyết định đầu tư, hỗ trợ nghiên cứu để xác định thông tin một cách chính xác, từ đó có phương án hỗ trợ cụ thể trong việc khắc phục xói lở bờ biển Hội An.

Còn cát là còn đất

Cửa Đại xưa được gọi là Đại Chiêm hải khẩu, là một cảng biển sầm uất. Đại Chiêm từng được xếp vào một trong thập nhị hải khẩu (12 cửa biển) lớn và quan trọng nhất của đất nước. Thế kỷ thứ XVII-XVIII, Đại Chiêm là một địa điểm quan trọng trong hành trình thiên lý vạn dặm của “con đường tơ lụa trên biển”. Trong lịch sử, Cửa Đại là một phần quan trọng trong việc hình thành giao thương mậu dịch quốc tế của thương cảng Hội An.

Theo nghiên cứu của Viện Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, 38% diện tích đất của Đồng bằng sông Cửu Long có thể bị nước biển nhấn chìm vào năm 2100. Vì vậy, nếu không có những biện pháp để chống lại nạn xâm thực, thì một phần đất đai mà tổ tiên mất nhiều xương máu khai phá sẽ mất đi. Câu chuyện ở Cửa Đại cũng vậy, nếu không có biện pháp kịp thời, thì có thể không chỉ mất đi Cửa Đại, mà đô thị cổ Hội An cũng có thể bị ảnh hưởng. Đô thị cổ này đang bị tình trạng lũ từ thượng nguồn đổ về và xâm thực từ biển vào, có thể ví như “lưỡng đầu thọ địch” (hai đầu có địch).

Theo ước tính, nếu tình trạng lũ lụt tiếp tục xuất hiện nhiều, khi các ngôi nhà cổ bị ngâm lâu trong nước, sẽ có khoảng 70 ngôi, tương đương 10% tổng số nhà cổ tại Hội An có nguy cơ đổ sụp. Và báo động hơn, trong kết quả nghiên cứu của Chương trình hành động nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2013-2015 do UBND tỉnh Quảng Nam ban hành đã dự báo đến năm 2020, gần 1/3 Hội An sẽ chìm trong biển nước. Và giải pháp cứu Hội An thiết thực nhất là cứu Cửa Đại và các khu rừng đầu nguồn.

cat khong phu nguoi
Du khách nằm tắm nắng ngay trên đê mềm sau khi biển Cửa Đại bồi trở lại

Đây cũng không phải lần đầu tiên, Cửa Đại đứng trước nguy cơ xâm thực. Lần đầu tiên là năm 1988, tình trạng sạt lở ở biển Cửa Đại và biển An Bàng kéo dài. Thời điểm đó, chính quyền địa phương đã phải tính đến chuyện di dân. Mọi phương tiện và biện pháp có thể huy động ở thời đó đều được áp dụng. Và đã giữ lại được Cửa Đại khi mùa nắng sau bãi đã bồi trở lại. Tình trạng xâm thực diễn ra suốt nhiều năm sau đó, lúc ở chỗ này, khi ở chỗ khác, nhưng không nhiều. Đến năm 2014, là đợt xâm thực kéo dài nhất cho đến tận bây giờ.

Có lẽ không đâu như ở Việt Nam, một ông Phó chủ tịch tỉnh và một ông nguyên Bí thư Thành ủy ra bờ biển để cúng cát, với một thành tâm sâu sắc. Bởi, trong ngần ấy năm làm lãnh đạo địa phương, họ hiểu tầm quan trọng của Cửa Đại đối với Hội An, với tỉnh Quảng Nam là như thế nào. Hai người đó là Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh và nguyên Bí thư Thành ủy Hội An Nguyễn Sự. Vài ngày sau tết Nguyên đán năm 2017, ông Sự và ông Thanh lặng lẽ đến bờ biển Cửa Đại, thắp ba nén nhang và cúng cát trước biển. Và ở ven bờ Cửa Đại, cũng có những chân nhang nằm chi chít ở ven bờ, nằm ở các gốc dừa. Đó là những cây nhang người dân nơi đây thắp lên với hy vọng Cửa Đại sẽ vẹn nguyên như xưa. Điều đó biểu thị cho một thực tế, là cả chính quyền và người dân nơi đây sẽ làm mọi cách có thể để đưa cát trở về với Cửa Đại. Và thời gian qua đã minh chứng, Cửa Đại không còn bị xâm thực. Cát đã trở về, cát không phụ lòng người.

Trong hội thảo “Nghiên cứu về quá trình xói lở và các giải pháp bảo vệ bãi biển Hội An, vùng ven biển hạ lưu sông Mekong” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Trường Cao đẳng Công nghệ, Kinh tế và Thủy lợi miền Trung tổ chức, ông Đinh Văn Thu, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết: “Bờ biển Hội An có tổng chiều dài 8km, nhưng 7km đã bị sạt lở, trung bình mỗi năm nước ăn sâu vào bờ 10-15m”.

Thanh Hiếu