Thứ bảy 24/06/2017 22:46
Dự thảo Luật Quy hoạch:

Cần xác định rõ vai trò của quy hoạch xây dựng

07:00 | 01/04/2017

|
Dự thảo Luật Quy hoạch đang thu hút được sự quan tâm của dư luận và nhiều ý kiến đóng góp trong dư luận xã hội. Trong đó, nhiều ý kiến cho rằng, Dự thảo Luật Quy hoạch chưa thấy rõ được vai trò của quy hoạch xây dựng (QHXD) - một trong những yếu tố nền tảng của quy hoạch. Xung quanh câu chuyện này, phóng viên Báo Năng lượng Mới đã có cuộc trao đổi với Phó viện trưởng Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia Nguyễn Thành Hưng.

PV: Trước tiên xin ông cho biết, xét về tổng thể chúng ta phải xây dựng Luật Quy hoạch này theo hướng nào?

can xac dinh ro vai tro cua quy hoach xay dung
Ông Nguyễn Thành Hưng

Ông Nguyễn Thành Hưng: Dưới góc độ là một chuyên gia quy hoạch, tôi đánh giá việc ban hành Luật Quy hoạch là rất cần thiết. Tôi cho rằng, chúng ta cần xây dựng một Luật Quy hoạch mang tính khung và sẽ hệ thống lại tất cả quy hoạch. Hiện nay, chúng ta còn rất nhiều quy hoạch, vì vậy điều này là rất cần thiết để sắp xếp lại để làm sao không trùng lặp, không mâu thuẫn với nhau.

Một trong những vấn đề quan tâm nhất là quy hoạch liên quan đến công tác xây dựng. Có thể nói là công tác QHXD được chúng ta tiến hành một cách hoàn chỉnh sau khi giải phóng đất nước. Từ đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, bắt đầu đã có những quyết định của Bộ Xây dựng ban hành những văn bản pháp luật liên quan đến công quy hoạch. Và cho đến nay, sau hơn 20 năm, hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến công tác QHXD đến nay cơ bản đã hoàn thiện và luôn được chỉnh sửa theo định hướng của Đảng, Nhà nước và luôn được cập nhật lý thuyết QHXD, quy hoạch đô thị trên thế giới.

Tuy nhiên, lần này trong dự thảo chúng tôi chưa thấy rõ vai trò của QHXD. Trong khi, QHXD là một trong những nền tảng của quy hoạch. Chúng ta biết rằng, tất cả cơ sở hạ tầng của xã hội, của cải vật chất sẽ là đầu tư cho những công trình xây dựng cơ bản. Do vậy, vai trò của QHXD cần phải được Ban Soạn thảo Dự thảo Luật Quy hoạch nghiên cứu kỹ để nhìn thấy được hình ảnh của QHXD trong bộ luật này.

PV: Như ông đề cập, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến QHXD đã cơ bản hoàn chỉnh. Vậy trên cơ sở đó, chúng ta có thể tận dụng những quy phạm đó vào dự thảo luật này?

Ông Nguyễn Thành Hưng: Về các văn bản pháp luật, hơn 20 năm ngành xây dựng hoàn thiện các quy định, văn bản pháp luật để phục vụ công tác QHXD. Chúng ta có hai bộ luật là Luật Xây dựng và Luật Quy hoạch đô thị. Các nghị định rất nhiều như Nghị định 44, Nghị định 72 (bây giờ thay bằng Nghị quyết của Thường vụ Quốc hội), Nghị định 37, Nghị định 38 và hàng loạt các thông tư, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn… Đây là cơ sở pháp lý rất quan trọng để lập nên đồ án quy hoạch và quản lý đồ án quy hoạch.

Ngoài ra, trong suốt quá trình lịch sử đó, thế giới cũng biến động và phương pháp luận của quy hoạch cũng biến động, chúng ta cũng phải tiếp tục cập nhật tình hình thế giới để hoàn thiện. Đến ngày hôm nay, Bộ Xây dựng cùng tất cả các chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực QHXD, quy hoạch đô thị cũng đều thấy ngay trong QHXD, chúng ta vẫn phải tiếp tục đổi mới. Do vậy, khi chúng ta có nền tảng tốt về văn bản pháp luật, về kinh nghiệm thực tiễn, về con người, về rất nhiều yếu tố hỗ trợ thì chúng ta nên đẩy mạnh những cái đã có làm nền tảng. Không thể nói rằng, thời gian qua không làm được gì. Xây dựng từ một nền tảng thì hẳn sẽ tốt hơn là xây dựng từ đầu.

PV: Dự thảo Luật Quy hoạch liên quan đến nhiều luật khác, theo ông, chúng ta cần chỉnh sửa theo hướng như thế nào để đảm bảo tính đồng bộ với những luật khác?

can xac dinh ro vai tro cua quy hoach xay dung
Một góc thành phố mới Bình Dương

Ông Nguyễn Thành Hưng: Theo báo cáo của Ban Soạn thảo Dự thảo Luật này ảnh hưởng đến 32 luật. Thậm chí, theo nhiều chuyên gia thì tầm ảnh hưởng sẽ không chỉ dừng lại ở 32 luật mà còn lên đến trên 50 luật. Quan điểm của tôi như thế này, việc một bộ luật phủ lên rất nhiều bộ luật khác, khiến 50 luật khác cần phải thay đổi, dù thay đổi rất nhỏ câu chữ hoặc thay đổi những điều khoản, thậm chí thay đổi cả những chương và hệ thống pháp luật đi theo như nghị định, thông tư… thì chúng ta phải cực kỳ thận trọng.

Thứ hai, để giải quyết vấn đề này chúng ta cần phải có cái nhìn khách quan từ các bộ, vì hơn ai hết các bộ là nơi nắm được hệ thống quy hoạch thừa gì, thiếu gì và Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ cần loại bỏ bớt những quy hoạch thừa mà các bộ đang quản lý, còn lại những quy hoạch mấu chốt của các bộ. Khi đó vai trò của Luật Quy hoạch là rất lớn, luật sẽ hệ thống lại, sắp xếp thứ tự trước sau. Đấy là cách giải quyết căn cơ nhất.

Theo tôi, đặt tham vọng quá lớn hoặc giải quyết quá lớn đồng bộ quy hoạch cả nước trong vài năm mà theo dự thảo trình bày thì khoảng năm 2019, nghĩa là chưa đến 3 năm nữa đã đi vào thực tiễn rồi, tôi đánh giá là rất khó. Nên chăng, bộ luật này ban hành những khung giống như một bộ luật khung, giống như Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã từng chỉ đạo trong rất nhiều cuộc họp, chỉ cần sắp xếp lại các quy hoạch cho thật logic, loại bỏ quy hoạch thừa, cấu trúc lại để hệ thống quy hoạch không còn trùng lặp, tận dụng tốt các quy hoạch đang có giá trị rất cao về mặt thực tiễn thì hiệu quả của bộ luật sẽ đi sâu vào thực tế. Nếu đi sâu quá vào vấn đề kỹ thuật, tôi e rằng sẽ có những vướng mắc về sau.

PV: Ông thấy chúng ta cần rút ra bài học như thế nào hoặc phân biệt rõ ràng như thế nào về hệ thống quy hoạch hiện nay?

Ông Nguyễn Thành Hưng: Trên thế giới, cách người ta làm quy hoạch và hệ thống quy hoạch hiện nay đang theo hướng mở, nghĩa là quy hoạch trên chỉ đặt ra những cái khung, tạo điều kiện cho quy hoạch dưới phát triển. Quy hoạch dưới phát triển sẽ phản hồi lại để quy hoạch trên điều tiết. Tất cả những điều tiết cần phải cực kỳ linh hoạt, điều đó sẽ đảm bảo ra chiến lược để phát triển một lãnh thổ lớn nhất, tốt nhất, nhanh nhất.

Theo dự thảo luật này, có một số nội dung mà tôi cảm thấy vẫn chưa yên tâm. Ví dụ, nếu quy hoạch cấp dưới mà không phù hợp với quy hoạch cấp trên thì phải điều chỉnh theo quy hoạch cấp trên. Luật Quy hoạch là một bài toán của dự báo, dự báo trong vòng 20 năm, 30 năm, thậm chí 50 năm. Không một ai có thể tài giỏi đến mức dự báo được đúng và chưa chắc quy hoạch cấp trên đã đúng hơn, mà quy hoạch cấp dưới lại đúng, thì lúc đó chúng ta tuân thủ ai? Ai nghe theo ai? Do vậy hệ thống quy hoạch trong Luật Quy hoạch cốt lõi phải là mối quan hệ giữa các loại quy hoạch phải thật linh hoạt, thật mở. Do vậy Ban Soạn thảo Luật Quy hoạch cũng cần phải nghiên cứu kỹ thêm về quan hệ giữa các loại quy hoạch. Nếu thế chúng ta mới xây dựng được một hệ thống quy hoạch linh hoạt, mở cho các địa phương, vùng lãnh thổ. Lúc ấy hệ thống quy hoạch của chúng ta mới dễ đi vào cuộc sống, đi vào thực tiễn.

PV: Ông vừa nói về việc trên thế giới có một số nước người ta quy hoạch như thế nào để đảm bảo cái việc mở và linh hoạt?

Ông Nguyễn Thành Hưng: Tôi nói ví dụ, trước đây, ở các nước thì quy hoạch có rất nhiều thể loại, nhưng hiện nay đều hướng vào chung một hình thức quy hoạch, đối tượng quy hoạch đó là không gian, đó chính là vật thể. Và tôi được biết rằng, có rất ít nước, gần như không có nước nào tồn tại cái gọi là tổng thể kinh tế xã hội nữa, vì thị trường luôn biến động. Chính vì thế rất nhiều nước đã thay đổi, chúng tôi đã nghiên cứu về một đề tài đổi mới công tác quy hoạch đô thị, hệ thống quy hoạch của Mỹ và Nhật Bản. Họ chỉ xây dựng những chiến lược rất khung, rất cơ bản, tránh tình trạng áp đặt.

Ví dụ, ở Mỹ không tồn tại những quy định hay những áp đặt do chính quyền của Liên bang tới từng bang, công tác quy hoạch cho từng bang nhất định không quyết định cho từng thành phố. Công tác quy hoạch chỉ đặt ra từng khung cho những phần hạ tầng kỹ thuật lớn, những vấn đề mang tính liên vùng là những kết nối, còn toàn bộ những vấn đề bên trong giao hoàn toàn cho chính quyền hạt, chính quyền thành phố quyết định. Hệ thống quy hoạch mở tránh tình trạng áp đặt trên nói thế nào dưới thực hiện y nguyên như thế, dưới nữa thực hiện kỹ hơn, nếu chúng ta còn duy trì nguyên hệ thống đấy thì vẫn còn nguyên hơi hướng của một mệnh lệnh của một nền kinh tế tập trung. Đấy là cái cốt lõi nhất.

PV: Dự thảo này dự kiến trong tháng 5 sẽ đưa ra trình Quốc hội, theo ông trước khi đưa dự thảo luật này ra Quốc hội, chúng ta có cần lấy ý kiến tiếp của các chuyên gia để dự thảo được chặt chẽ, tránh việc phải sửa lại sao khi áp dụng?

Ông Nguyễn Thành Hưng: Tôi cho rằng việc này là rất cần. Bởi vì sao, bản chất quy hoạch không phải chỉ do chính quyền làm, cũng không phải sản phẩm do đơn vị tư vấn, mà quy hoạch là một sản phẩm của toàn dân cùng nhau cam kết thực hiện một bức tranh trong tương lai. Đó là chân lý. Do vậy việc lấy ý kiến chuyên gia là cực kỳ cần thiết. Khi Dự thảo Luật Quy hoạch được đưa lên bàn Quốc hội để bàn và thảo luận thì chúng ta nên cẩn trọng vì rất nhiều loại quy hoạch mới sau này.

Tôi nói nội hàm có thể không mới, nhưng định nghĩa là mới và tất cả sẽ là mới thì chúng ta có nên tiếp cận theo hướng có quy hoạch thử nghiệm, thực hiện những nghiên cứu thử nghiệm để thấy rằng đúng, sau khi thực tế đã khẳng định là chúng ta đi hướng này đúng rồi có thể hoàn thiện văn bản pháp luật. Cá nhân tôi mong muốn rằng, Ban Soạn thảo có một nghiên cứu thử nghiệm với bất kỳ một loại hình nào, ví dụ quy hoạch cấp quốc gia chẳng hạn để chúng ta nhìn thấy rằng, chúng ta có điểm này cần phải sửa, điểm kia cần phát huy, lúc đó áp dụng vào luật thì bộ luật mới có tính thực tiễn cao nhất.

PV: Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Hương