Thứ sáu 15/12/2017 05:47

Cần ngăn chặn băng tan nhanh ở Bắc Cực

07:00 | 09/03/2017

|
Trái đất đang nóng dần lên, các lớp băng dày ở Bắc Cực đang tan chảy nhanh chóng. Nếu cứ theo đà này, vào cuối năm 2030, con người có thể sẽ không còn thấy hình ảnh những tảng băng trôi trên biển nữa.

Băng Bắc Cực đang tan nhanh

Theo dữ liệu mới nhất được các nhà khoa học thuộc Trung tâm Dữ liệu băng tuyết quốc gia Mỹ (NSIDC) và Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) công bố, lượng băng tại Bắc Cực đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong mùa đông năm 2016. Đó cũng là mức thấp kỷ lục trong 2 năm liên tiếp.

Trang ScienceDaily cho biết, hằng năm, vùng biển băng tại Bắc Băng Dương và các vùng biển lân cận thường có đợt tan chảy trong suốt mùa xuân, hè, rồi hình thành trở lại trong những tháng thu, đông. Tuy nhiên, các nhà khoa học ghi nhận, mức độ tan chảy thường diễn ra mạnh nhất vào thời điểm giữa tháng 2 đến tháng 4.

Ngày 24-3-2016, diện tích băng ở Bắc Cực đạt 14,52 triệu km2, con số thấp kỷ lục trong mùa đông được ghi nhận thông qua vệ tinh kể từ năm 1979. So với cùng kỳ năm 2015, mức băng này cũng đã giảm 0,2%. Điều đáng nói, đây là mức băng thấp nhất từng được ghi nhận qua vệ tinh trong suốt 13 năm.

Thống kê giai đoạn từ năm 1981-2010 cho thấy, diện tích băng ở Bắc Cực đã giảm 7% so với mức trung bình giai đoạn này là 15,64 triệu km2. Các nhà khoa học cho rằng, hiện tượng ấm dần lên của bầu khí quyển là một trong những nguyên nhân dẫn tới sự suy giảm diện tích băng tại Bắc Cực.

Nhà khoa học Walt Meier thuộc Trung tâm Không gian Goddard của NASA ở Greenbelt, bang Maryland cho biết, nhiệt độ không khí đo được tại Bắc Cực vào mùa đông năm 2016 đạt -12oC, cao hơn mức trung bình mọi năm được cho là “thủ phạm” khiến lượng băng biển ngày càng mỏng đi. Trong khi đó, đới gió hoạt động ở khu vực này trong suốt tháng 1 và tháng 2 cũng không đủ mạnh để hình thành nên các khối băng vì chúng đã mang theo luồng không khí ấm từ phía Nam tới và ngăn chặn sự mở rộng của lớp băng. Mặc dù vậy, ông Meier đã khẳng định rằng, nguyên nhân chính dẫn tới hiện tượng này là do sự ấm lên của nước biển.

can ngan chan bang tan nhanh o bac cuc
Lượng băng tại Bắc Cực đã xuống mức thấp kỷ lục trong mùa đông 2016

Ông Meier nói: “Nhiều khả năng, thế giới sẽ tiếp tục chứng kiến diện tích băng biển vào mùa đông ngày càng giảm trong tương lai, bởi nhiệt độ bầu khí quyển đang ấm lên và các đại dương theo đó cũng ấm lên. Sự ấm lên của đại dương sẽ ngăn chặn băng biển mở rộng về phía nam”.

Lượng băng thấp kỷ lục trong mùa đông không đồng nghĩa với việc lượng băng sẽ tiếp tục giảm vào mùa hè. Điều kiện thời tiết mùa hè có tác động chính tới quy mô băng biển và đó thường là kết quả cuối cùng sau chu kỳ tan băng mỗi năm. Trong trường hợp nhiệt độ ấm và có bão vào mùa hè, lượng băng tan chảy sẽ nhanh hơn và ngược lại.

“Tấn bi kịch” từ băng tan

Bắc Cực và Nam Cực là hai khu vực nhạy cảm nhất đối với hiện tượng nóng lên của trái đất với những núi băng, tảng băng không ngừng tan chảy. Số liệu khí tượng ghi nhận trong vòng 30 năm gần đây của Trạm Khảo sát Nam Cực cho thấy, tốc độ nóng lên của khu vực này cao gấp 4 lần trái đất.

Từ năm 2002 cho đến nay, băng tan ở Nam Cực khiến cho mực nước biển tăng mỗi năm khoảng 0,4mm, trong khi tình hình ở Bắc Cực còn tồi tệ hơn. Tốc độ băng tan của đảo Greenland trong 5 năm gần đây đã tăng gấp 2 lần. Theo ước tính, nếu cả băng đảo Greenland tan chảy thì nước biển sẽ dâng cao lên 7m. Khi đó, cả đất nước Bangladesh sẽ bị nhấn chìm dưới biển.

Giáo sư Michael Freilich, Giám đốc bộ phận Khoa học Trái đất của NASA nhận định, mực nước biển dâng cao có thể nhấn chìm hoàn toàn một số quốc đảo trong khu vực Thái Bình Dương. Những bang nằm ở vùng trũng của Mỹ như Florida và một số thành phố lớn trên thế giới như Tokyo cũng có nguy cơ biến mất.

Băng tan nhanh ảnh hưởng vô cùng lớn đến mối quan hệ giữa mặt trời với trái đất. Băng ở hai vùng Nam Cực và Bắc Cực đủ để phản xạ lại 90% năng lượng bức xạ mặt trời. Trong khi đó, đại dương có vai trò ngược lại khi hấp thu 90% năng lượng bức xạ mặt trời. Nếu như băng ở hai cực này không còn tồn tại thì không biết nhiệt độ của trái đất sẽ biến đổi như thế nào?

Nhóm chuyên gia thuộc các trường đại học Cambridge và Erasmus của Hà Lan đã sử dụng mô hình kinh tế để tính toán mức độ thiệt hại cụ thể trong trường hợp khối băng vĩnh cửu dưới biển Đông Siberian, vùng biển ở Bắc Băng Dương tan chảy và giải phóng 50 gigatonne khí methane, với điều kiện nhiệt độ toàn cầu duy trì tốc độ tăng như hiện nay.

Theo nhà nghiên cứu Chris Hope, nếu không có các biện pháp đối phó với tác động của biến đổi khí hậu, hiện tượng giải phóng khí methane có thể gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu tới 60.000 tỉ USD. Con số này xấp xỉ tổng giá trị nền kinh tế thế giới đạt được trong năm 2015 là 70.000 tỉ USD.

Không những thế, băng tan nhanh còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới hệ sinh thái khu vực và đe dọa đời sống sinh vật ở đới lạnh. Điển hình như loài gấu Bắc Cực, nếu lượng băng tan với tốc độ chóng mặt như hiện nay thì việc kiếm ăn của loài gấu này gặp rất nhiều khó khăn. Tờ Chinadaily dẫn lời ông Geoff York thuộc Quỹ Động vật hoang dã (WWF) cho biết: “Gấu Bắc Cực có tập quán săn bắt, sinh và nuôi con trên mặt băng hoặc trên đất liền. Chúng phải di chuyển hàng trăm kilômét qua lại giữa các tảng băng. Sự thay đổi khí hậu đang tách dần loài gấu Bắc Cực ra khỏi những tảng băng, buộc chúng phải đi xa hơn để kiếm ăn và nơi cư trú”.

Ý tưởng đóng băng Bắc Cực

Theo Nature World News, nhằm đối phó với thực trạng băng tan nhanh, nhà vật lý thuộc Trường Đại học Arizona (Mỹ) Steven Desch và các cộng sự đã đưa ra ý tưởng sử dụng 10 triệu máy bơm khổng lồ hoạt động bằng năng lượng gió để bơm nước từ độ sâu 1,3m bên dưới lớp băng Bắc Cực lên bề mặt trong suốt mùa đông. Lúc này, lớp băng và lớp nước bề mặt khiến cho nước ở tầng dưới bị cách ly, nhưng nếu đưa lượng nước tầng dưới ấy lên tiếp xúc với nhiệt độ bề mặt lạnh giá khoảng -35 hay -40oC thì sẽ khiến bề mặt lớp băng dày thêm và làm dày chỏm băng tại khu vực.

Cụ thể, toàn bộ số máy bơm sẽ được lắp đặt trên 10% diện tích khu vực. Nhóm nghiên cứu cho rằng, bằng cách này có thể làm tăng độ dày lớp băng lên 1m sau mỗi thập niên, giúp Bắc Cực tránh khỏi những tác động khắc nghiệt của quá trình biến đổi khí hậu. Mặc dù vậy, chi phí dự án là không hề nhỏ, ước tính khoảng 500 tỉ USD.

Được biết, hội nghị toàn cầu về biến đổi khí hậu COP21 diễn ra tại thủ đô Paris, Pháp, hồi năm 2015 đã không thể tìm ra lời giải cho bài toán khủng hoảng ở Bắc Cực. Thay vì tập trung vào việc hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch, giới khoa học đang tìm kiếm những giải pháp mới hiệu quả hơn.

Ông Desch nói: “Lâu nay, chúng ta chỉ quan tâm tới việc hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đó là một ý tưởng tốt, nhưng chúng ta cần phải làm nhiều hơn nữa, để ngăn băng ở Bắc Cực biến mất”.

Tuy nhiên, một chuyên gia thuộc Đại học London (Anh) cho rằng, ý tưởng của Desch sẽ không khả thi. Giáo sư Julienne Stroeve nói: “Nồng độ CO2 trong khí quyển không ngừng tăng lên, khiến hiện tượng nóng lên toàn cầu ngày càng nghiêm trọng. Sức nóng dư thừa từ các khu vực có vĩ độ thấp hơn được chuyển đến Bắc Cực thông qua hoàn lưu khí quyển và đại dương. Điều này chống lại những nỗ lực phát triển băng ở Bắc Cực”.

Trước đó, từng có nhiều đề xuất nhằm ngăn chặn hiện tượng tan băng ở Bắc Cực bao gồm việc rải sol khí (aerosol) lên phía trên lớp băng để làm chệch hướng bức xạ mặt trời, hay sử dụng những đám mây nhân tạo để hạn chế lượng ánh sáng mặt trời chiếu xuống mặt đất.

Giới khoa học gần đây công bố một số nghiên cứu cho thấy, nếu không có các biện pháp hạn chế lượng khí thải CO2, băng trên Bắc Cực sẽ biến mất hoàn toàn vào năm 2030.

Minh Quân