Chủ nhật 27/05/2018 06:18

Các yếu tố tác động đến giá dầu

06:40 | 28/04/2018

|
Theo Trung tâm Phân tích Công ty CP Chứng khoán Dầu khí, giá dầu thô hiện nay đang tăng mạnh bởi những dự báo lạc quan từ nền kinh tế toàn cầu, xung đột tại Trung Đông, cũng như thỏa thuận hạn chế, cắt giảm sản lượng giữa OPEC và Nga. Giá dầu WTI tại New York có xu hướng vượt mốc 70USD/thùng lên mốc 80USD/thùng trong năm 2018.

Nguồn năng lượng quan trọng

Kể từ cuối thế kỷ XIX đến nay, dầu mỏ vẫn đang là nguồn năng lượng quan trọng nhất thế giới, đáp ứng khoảng 38% nguồn năng lượng toàn cầu, sau đó vị trí số 2 và số 3 thuộc về khí gas tự nhiên (26%), than đá (30%). Cụ thể, theo số liệu thống kê từ BP Statistical Review 2017, nguồn năng lượng hiện nay bao gồm: Than đá (26%), năng lượng tái tạo (2%), thủy điện (6%), năng lượng hạt nhân (5%), dầu mỏ (38%), khí gas tự nhiên (23%).

cac yeu to tac dong den gia dau
Diễn biến giá dầu Brent (Nguồn: Bloomberg)

Dầu mỏ là một trong những nguồn nhiên liệu quan trọng nhất của thế giới hiện đại với nhiều ứng dụng không chỉ trong sản xuất điện, phân bón, nhựa đường mà còn là nguồn nhiên liệu của các loại phương tiện giao thông vận tải (ôtô, xe máy, máy bay…). Dầu mỏ cũng được sử dụng trong công nghiệp hóa dầu để sản xuất các chất dẻo (plastic) và nhiều sản phẩm chiết xuất từ dầu thô khác. Từ vài thập niên trở lại đây, dầu mỏ cũng được giao dịch nhiều trên thị trường hàng hóa thế giới. Trữ lượng dầu mỏ thế giới hiện nay dao động quanh mốc 1.400 tỉ thùng (theo BP Statistical Review 2017).

Kể từ thập niên 70 của thế kỷ trước đến nay, rất nhiều biến động địa chính trị liên quan đến dầu mỏ gia tăng (chiến tranh Vùng Vịnh 1991, nội chiến Syria với sự tham gia của các cường quốc thế giới về sản xuất và khai thác dầu thô như Mỹ, Nga…), giá dầu thô trở nên biến động hết sức phức tạp và đôi khi không phản ánh hết các giá trị cơ bản của ngành dầu mỏ.

Những yếu tố ảnh hưởng đến giá dầu thế giới

Sàn giao dịch dầu mỏ và các sản phẩm dầu lớn nhất thế giới hiện nay là sàn giao dịch hàng hóa New York (NYMEX) và sàn giao dịch Intercontinental Exchange (ICE) tại London. Cả 2 sàn giao dịch nổi tiếng này là nơi thực hiện các giao dịch hợp đồng quyền chọn giao ngay hoặc giao sau có kỳ hạn liên quan tới dầu mỏ và các sản phẩm dầu.

Nếu phân chia theo nguồn gốc xuất xứ, có thể phân loại các “mã” dầu khí như sau: WTI hay West texax Intermediate và dầu Brent. Dầu WTI thường được giao dịch trên NYMEX trong khi dầu Brent được giao dịch trên ICE. Nhìn chung, dầu mỏ được phân loại theo tỷ trọng và độ nhớt tương đối hoặc chứa ít hay nhiều lưu huỳnh. Đơn vị đo lường thùng (barrel) cũng được xếp hạng theo chuẩn quốc tế và được cộng đồng các nước xuất nhập khẩu dầu mỏ công nhận.

Dầu WTI được giao dịch nhiều nhất cao gấp 4 lần Brent được sử dụng rộng rãi bởi các nhà máy hóa dầu tại Bắc Mỹ. Trong khi đó nhóm ICE Brent với các hợp đồng dầu Brent tương lai gắn với thị trường dầu biển Bắc bao gồm 4 dòng dầu chính: Brent, Forties, Oseberg và Ekofisk (BFOE). Không giống như WTI, Brent được thiết lập và được giao dịch trên thị trường hàng hóa và được giao dịch thông qua các hợp đồng dầu quyền chọn, không dầu vật chất nào được giao khi hợp đồng hết hạn.

Theo Trung tâm Phân tích Công ty CP Chứng khoán Dầu khí, giá dầu thô hiện nay đang tăng mạnh bởi những dự báo lạc quan từ nền kinh tế toàn cầu, sự kiện Syria, xung đột Trung Đông cũng như thỏa thuận hạn chế, cắt giảm sản lượng giữa OPEC và Nga. Giá dầu WTI tại New York đang có xu hướng vượt mốc 70USD/thùng lên mốc 80USD/thùng trong năm 2018, là một trong những minh chứng rõ nét nhất của biến động giá dầu trong giai đoạn gần đây.

Thực tế phản ánh thực trạng giá dầu niêm yết biến động mạnh với tần suất ngày càng ngắn hơn kể từ giai đoạn khủng khoảng dầu mỏ 1973-1974 từ mức thấp 2,5USD/thùng giai đoạn thập kỷ 50-70 đến mức rất cao 150USD/thùng vào năm 2008. Gần đây nhất là giá dầu đạt đỉnh 120USD/thùng năm 2014 và thấp nhất quanh mốc 26USD/thùng đầu năm 2016.

Rất nhiều yếu tố tác động đến giá dầu, trong đó yếu tố quan trọng nhất là hiện trạng cung - cầu dầu thô thế giới, sức mạnh của đồng USD (tỷ giá) và tất nhiên cả các biến động địa chính trị (như sự kiện Syria hiện nay) cũng ảnh hưởng đến giá dầu hay như các động thái tăng hoặc cắt giảm sản lượng khai thác của OPEC.

cac yeu to tac dong den gia dau

Trong gần 1 thập niên trở lại đây giá dầu cũng bị tác động bởi việc thị trường hàng hóa càng ngày càng phát triển, các hợp đồng dầu kỳ hạn ngày càng được phổ cập và được coi như một sản phẩm tài chính giao dịch trên thị trường hàng hóa mà nhiều nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tham gia, khiến giá dầu trở nên bất ổn và khó dự báo hơn.

Có thể thấy rằng, giá dầu thô liên quan mật thiết đến giá các sản phẩm dầu thô, nhưng chính trữ lượng dầu mỏ thế giới mới là yếu tố chi phối giá dầu. Vào thời điểm sản lượng hóa dầu hạn chế, giá các sản phẩm dầu thô tăng kéo theo sự tăng giá dầu, các công ty dầu sẽ tận dụng lợi thế khi giá các sản phẩm dầu tăng. Đôi lúc, khi giá sản phẩm hóa dầu gia tăng, sản lượng các sản phẩm hóa dầu hay hàng tồn kho các sản phẩm dầu mỏ tăng làm sụt giảm giá dầu thô.

Từ buổi bình minh của ngành dầu mỏ thế giới, dầu mỏ đã đóng vai trò rất quan trọng trong các hoạt động sản xuất, sinh hoạt cũng như đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế các quốc gia, tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Nhu cầu dầu mỏ tăng trưởng trung bình khoảng 1,5% trong vòng 20 năm gần đây (1996-2016) trong khi tăng trưởng GDP toàn cầu dao động khoảng 4%/năm. Mỹ, Trung Quốc đang là 2 cường quốc đóng vai trò nước tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới. Tính riêng nhu cầu dầu thô tại Mỹ đã chiếm xấp xỉ 20% nhu cầu dầu mỏ trên toàn thế giới.

Tăng trưởng về nhu cầu dầu thô trên thế giới cũng xuất phát từ các nước không thuộc Liên minh châu Âu, đặc biệt là Trung Quốc và các nước Trung Đông. Nhu cầu dầu từ các khu vực này sẽ chiếm khoảng 49% tổng số nhu cầu thế giới. Trung Quốc vẫn là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhu cầu dầu thô cao nhất khu vực: 4,5%/năm.

Về lý thuyết, nhu cầu dầu thô với giá dầu thô có mối quan hệ tỷ lệ nghịch với nhau. Mặc dù thực tế mối quan hệ này không phải lúc nào cũng đúng như giai đoạn thị trường dầu mỏ bùng nổ 2004-2008, nhu cầu dầu toàn cầu và giá dầu tăng tỷ lệ thuận cùng nhau. Ngoài ra, động lực cho sự gia tăng nhu cầu dầu thô thế giới chính là tăng trưởng thu nhập bình quân. Tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ đo lường bởi thu nhập bình quân đầu người sẽ thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ năng lượng, giao thông, điện khí hay nhu cầu năng lượng của các hộ gia đình. Trường hợp Trung Quốc và các nước đang phát triển là những ví dụ điển hình minh họa mối liên hệ giữa thu nhập bình quân và nhu cầu về dầu thô.

Rất nhiều yếu tố tác động đến giá dầu, trong đó yếu tố quan trọng nhất là hiện trạng cung - cầu dầu thô thế giới, sức mạnh của đồng đôla Mỹ (tỷ giá) và tất nhiên cả các biến động địa chính trị (như sự kiện Syria hiện nay)…

Minh Châu

Share on Google+