Thứ năm 22/02/2018 06:12

Các vùng chết ở đại dương đang tăng mạnh

06:40 | 29/01/2018

|
Báo cáo của Liên Hiệp Quốc năm 2003 ước tính, có khoảng 150 “vùng chết” ở khắp các đại dương trên thế giới. Đến nay, con số này đã lên đến hơn 400, với tổng diện tích khoảng 245.000km2, tập trung nhiều ở phía nam Thái Bình Dương, biển Baltic, vịnh Mexico, vịnh Bengal

Vùng chết” tăng 4 lần

Theo một nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí Science, các nhà khoa học thuộc Mạng lưới Đại dương Oxy Toàn cầu (nhóm GO2NE) nhận thấy, các vùng chết trên đại dương đã tăng gấp 4 lần trong nửa thế kỷ qua. Kể từ năm 1950, những nơi có nồng độ ôxy thấp ở cửa sông, vịnh và các vùng ven biển khác đã tăng lên khoảng 10 lần.

Denise Breitburg, nhà sinh thái học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Môi trường Smithsonian, Mỹ cho biết: “Sự suy giảm ôxy trong đại dương nằm trong số những tác động nghiêm trọng nhất của con người đối với môi trường sống trên trái đất”.

cac vung chet o dai duong dang tang manh
“Vùng chết” không ngừng mở rộng trên các đại dương có thể kéo theo nhiều hậu quả nguy hiểm

Còn theo ông Vladimir Ryabinin, Thư ký điều hành Ủy ban Hải dương học Quốc tế, khoảng một nửa lượng ôxy trên trái đất đến từ đại dương. Song, việc nạp thêm các chất dinh dưỡng và biến đổi khí hậu đang làm gia tăng số lượng cũng như quy mô các “vùng chết” trên đại dương và vùng nước ven biển, nơi nồng độ ôxy quá thấp để sinh vật biển có thể tồn tại.

Một số “vùng chết” trên vịnh Mexico, Ngũ Đại Hồ (Bắc Mỹ) và vịnh Chesapeake đang không ngừng bị mở rộng, giết chết một số lượng lớn sinh vật biển. Bên cạnh đó, những vùng nước có nồng độ ôxy ở mức thấp đang xuất hiện ngày càng phổ biến hơn. Sự thiếu hụt ôxy trầm trọng có thể làm giảm tỷ lệ tăng trưởng, sản lượng và khả năng phục hồi của các quần thể cá, cũng như nhiều loài sinh vật biển khác.

Khi nước biển nóng lên, lượng khí ôxy có thể hòa tan trong mỗi đơn vị thể tích sẽ lập tức giảm mạnh. Từ đó, hàm lượng khí ôxy có trong nước biển cũng bị thất thoát đáng kể. Tuy nhiên, hiện tượng này chỉ chiếm khoảng 15% tổng lượng suy giảm khí ôxy trong nước biển.

Trong những năm gần đây, các nhà khoa học cũng đã xác định được hiện tượng suy giảm ôxy đang xảy ra ở khu vực phía nam Ấn Độ Dương, một số vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, lưu vực phía đông Đại Tây Dương và sẽ giảm mạnh từ nay cho tới năm 2030. Sự sụt giảm nồng độ ôxy trên diện rộng có thể xảy ra vào giữa những năm 2030-2040 ở nhiều khu vực khác trên đại dương. Ngoài ra, lượng ôxy trong nước biển có thể giảm 1-7% vào năm 2100.

Để đối phó với tình trạng này, các nhà khoa học cho rằng, cần phải giảm lượng khí thải các-bon ra môi trường, cũng như nhận thức được nguy cơ lượng ôxy trong nước biển đang giảm dần.

Khi đại dương “chết” dần…

Các nhà khoa học Mỹ cảnh báo, hiện tượng biến đổi khí hậu do tác động của con người đang khiến suy giảm nghiêm trọng hàm lượng ôxy tại một số khu vực đại dương và có thể tạo ra những “vùng chết” mới vào năm 2030.

Tại khu vực Bắc Cực, nơi có nhiệt độ tăng nhanh gấp 2 lần so với phần còn lại của thế giới và vùng nhiệt đới Đại Tây Dương, quá trình đã bắt đầu diễn ra. Phần lớn khu vực Thái Bình Dương chắc chắn sẽ chứng kiến sự sụt giảm ôxy trên diện rộng vào năm 2030, trong khi phía bắc Ấn Độ Dương cũng sẽ thay đổi vào cuối thế kỷ.

cac vung chet o dai duong dang tang manh
Những nơi có nồng độ ôxy thấp quanh các vùng ven biển đã tăng gấp 10 lần trong 50 năm qua

Nhà sinh thái học Keryn Gedan thuộc Đại học Maryland, Mỹ đã nói: “Trong một quãng thời gian dài, con người nghĩ rằng đại dương mênh mông sẽ không thay đổi và chúng ta sẽ không thể có những tác động tiêu cực đến vùng nước lớn như thế”. Nhưng thực tế đã không diễn ra như vậy…

Theo ông Gedan, nếu một khu vực có lượng ôxy thấp, bất cứ thay đổi nào cũng sẽ tác động trở lại hệ sinh thái. Một số loài cá hay tổ chức sinh vật lớn có thể bỏ đi, nhưng động vật nhỏ hoặc san hô sẽ gặp nguy hiểm. “Chúng ta đang chứng kiến vô số vùng chết xuất hiện trên khắp thế giới và chúng sẽ ngày càng trở nên phổ biến hơn trong tương lai", ông Gedan đưa ra nhận định.

Một nghiên cứu được công bố hồi đầu tháng 5-2016, trên kỷ yếu của Hiệp hội Hoàng gia Anh đã chỉ ra rằng, phần rìa lục địa ngoài khơi Thái Bình Dương của châu Mỹ và vùng biển Arập từ Pakistan đến đông nam châu Phi nhiều khả năng sẽ biến thành "vùng chết" trong tương lai. Đó đều là những khu vực có lượng ôxy rất thấp và bị axít hóa do đại dương hấp thụ nhiều khí CO2 từ khí quyển, có thể phá hủy hệ sinh thái dưới biển ở độ sâu hơn 200m. Ngoài ra, các vùng biển nhiệt đới ấm lên do hiện tượng El Nino sẽ dẫn đến tình trạng tẩy trắng rạn san hô. Điều này không chỉ làm giảm nồng độ ôxy hòa tan, mà còn đe dọa sự đa dạng sinh vật biển.

Các nhà khoa học kết luận, đại dương cũng giống như tấm gương phản chiếu sức khỏe của trái đất. Nếu nó không “khỏe”, thì tương lai của loài người sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.

Để đối phó với sự gia tăng “vùng chết” đại dương, các nhà khoa học cho rằng, cần phải giảm lượng khí thải các-bon ra môi trường, cũng như nhận thức được nguy cơ lượng ôxy trong nước biển đang giảm dần.

Trần Quân