Thứ tư 22/11/2017 09:12
Lục địa thứ 8

Bí ẩn dưới đáy đại dương

20:27 | 21/10/2017

|
Cách đây 80 triệu năm, lục địa Zealandia đóng vai trò như chiếc cầu nối, giúp các loài sinh vật di chuyển qua lại giữa Australia và Nam Cực. Phát hiện này vừa được một nhóm nghiên cứu gồm 32 nhà khoa học đến từ 12 quốc gia công bố hôm 27-9 vừa qua, sau chuyến thám hiểm kéo dài hơn 2 tháng trên tàu thám hiểm JOIDES Resolution.

Khai thông những câu hỏi bế tắc

Nhóm nghiên cứu quốc tế chính thức lên đường vào ngày 28-7-2017, để tìm hiểu, khám phá về lịch sử, nguồn gốc và cấu trúc của lục địa cổ phát hiện được ở khu vực phía đông Australia. Đây được xem là cuộc khảo sát sâu rộng đầu tiên tại khu vực Zealandia, bao gồm các khám phá hóa thạch và bằng chứng chuyển động kiến tạo quy mô lớn.

bi an duoi day dai duong
Các nhà khoa học làm việc trên tàu thám hiểm JOIDES Resolution.

Hồi đầu năm nay, giới khoa học đã nêu lên giả thiết về một lục địa thứ 8 gần như chìm hoàn toàn dưới mặt nước ở phía Tây Nam Thái Bình Dương, được gọi là Zealandia. Nhận định này được công bố trong một bài viết đăng trên tạp chí của Hiệp hội Địa lý Mỹ, theo Guardian. Lục địa mới gồm đảo Lord Howe nằm ở phía đông Australia, New Caledonia và New Zealand.

Giáo sư Gerald Dickens thuộc Đại học Rice, Mỹ - Trưởng nhóm nghiên cứu nói: “Việc khám phá ra những mảnh vỏ cực nhỏ của sinh vật từng sống ở vùng nước nông ấm áp, bào tử và phấn hoa của thực vật trên cạn cho thấy vị trí địa lý và khí hậu của Zealandia có khác biệt rất nhiều so với quá khứ”.

Những dữ liệu thu được từ chuyến thám hiểm trên tàu JOIDES Resolution sẽ là tiền đề để các nhà khoa học xây dựng một mô hình khí hậu trái đất chính xác hơn. Từ đó, những biến đổi khí hậu trong tương lai có thể được dự báo tốt hơn.

Cụ thể, các nhà khoa học đã tiến hành khoan sâu dưới đáy biển tại 6 địa điểm khác nhau trên khắp vùng Zealandia. Các lõi trầm tích thu được ở độ sâu 2.500m dưới mặt nước biển là bằng chứng rõ nét nhất về sự thay đổi kiến tạo và sinh thái qua hàng triệu năm.

Theo nhà khoa học Stephen Pekar, các lõi khoan chẳng khác nào một cỗ máy thời gian, cho phép nhóm nghiên cứu tiếp cận tới những điểm rất xa trong quá khứ. “Chúng tôi đang viết lại lịch sử địa chất và kiến tạo của lục địa Zealandia”, ông Pekar nhấn mạnh.

Về phần mình, Giáo sư Rupert Sutherland thuộc Đại học Victoria, New Zealand nói: “Nghiên cứu này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi lớn như: Động vật và thực vật phân tán, tiến hóa ở khu vực phía nam Thái Bình Dương như thế nào? Lục địa Zealandia từng tồn tại ở một số vùng biển cạn và dải đất cho phép sinh vật di chuyển qua lại giữa Australia và Nam Cực vào thời cổ đại?”.

Lục địa của những bí ẩn

bi an duoi day dai duong
Bản đồ thể hiện vị trí của lục địa Zealandia

Mảng lục địa mang tên Zealandia đã bị phá vỡ trong một vụ va chạm xảy ra cách đây hơn 50 triệu năm và chìm xuống biển. Tới nay, lục địa Zealandia vẫn luôn là một điều bí ẩn đối với giới nghiên cứu, kể từ lần đầu được đề cập khái niệm vào năm 1995.

Thực tế, Zealandia rộng tới 5 triệu km2, gần bằng kích thước của tiểu lục địa Ấn Độ. Lục địa này tách khỏi Australia và Nam Cực như một phần của siêu lục địa Gondwana khoảng 80 triệu năm về trước. Từng là một phần của Australia cách đây 75 triệu năm, sau đó Zealandia bắt đầu phân tách và dịch chuyển dần về phía đông bắc. Tuy nhiên, khi vành đai lửa Thái Bình Dương hình thành cách ngày nay 53 triệu năm, thì lục địa Zealandia bắt đầu ngừng dịch chuyển.

Các quần đảo của Zealandia được kết nối với nhau bằng lớp vỏ lục địa trải khắp một vùng rộng lớn trên bề mặt trái đất. Theo các nhà nghiên cứu, lục địa Zealandia có vị trí tách biệt hoàn toàn về mặt địa chất so với 7 lục địa khác là Âu, Á, Phi, Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Australia, Nam Cực. Sở dĩ Zealandia được gọi là lục địa bởi nó hội tụ đủ các đặc điểm như: Nằm cao hơn và độ đặc lớn hơn so với lớp vỏ đại dương, diện tích tách biệt đủ lớn, cũng như có sự hiện diện của các loại đá (đá núi lửa, đá biến chất và trầm tích).

Nghiên cứu sâu về Zealandia cũng giúp con người có được cái nhìn hoàn thiện hơn về Trái đất - vốn chỉ có bảy lục địa mà chúng ta đã biết cho tới nay.

Trần Quân