Thứ sáu 31/03/2017 01:35

Ba thách thức với ngành đóng tàu hải quân tại các nước Đông Nam Á

06:55 | 06/03/2017

|
Các nhà máy đóng tàu ở Đông Nam Á đang phải đối mặt với một số vấn đề mang tính dài hạn khi họ muốn mở rộng các xưởng đóng tàu, phát triển năng lực sản xuất cũng như thực hiện các chương trình đóng tàu như đóng tàu hải quân.

Gần như mọi quốc gia lớn tại Đông Nam Á đều sở hữu một ngành công nghiệp đóng tàu. Các nhà máy đóng tàu ở 5 nước: Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam còn tham gia vào việc đóng các tàu chiến cho lực lượng Hải quân của nước họ, dù việc này vẫn còn hạn chế, cụ thể như sau:

Ở Indonesia, Công ty Đóng tàu PT PAL của nước này đã đóng tàu tuần tra dài 57m do Đức thiết kế cho Hải quân Indonesia (TNI-AL), cũng như đóng một lượng lớn các tàu đổ bộ chở trực thăng (LPD). Công ty cũng muốn đóng 2 tàu hộ tống lớp Sigma nếu TNI-AL đặt hàng. PT PLA cũng muốn đóng các tàu ngầm (do Hàn Quốc thiết kế) cho Hải quân nước này.

ba thach thuc voi nganh dong tau hai quan tai cac nuoc dong nam a
Tàu khu trục lớp Formidable của Hải quân Singapore do Nhà máy Đóng tàu Benoi, thuộc Công ty Công nghệ Hàng hải Singapore sản xuất

Còn tại Malaysia, từ những năm 2000, Nhà máy Đóng tàu Hải quân Boustead của nước này trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp Boustead đã tiến hành đóng 6 tàu tuần tra lớp Kedah thế hệ mới (dựa trên thiết kế của mẫu tàu MEKO A-100 của Đức) cho Hải quân Hoàng gia Malaysia (RMN).

Chương trình này sau đó được thay thế bởi chương trình tàu tuần tra thế hệ thứ hai (SGPV), mà theo đó Boustead sẽ sản xuất 6 tàu khu trục lớp Gowind do Pháp thiết kế. Công ty hiện đang hợp tác với DCNS, một nhà thầu Hải quân của Pháp trong dự án này với trị giá hợp đồng ít nhất 2,8 tỉ USD.

Hải quân Hoàng gia Malaysia coi chương trình SGPV này là đặc biệt quan trọng, do những lo ngại của họ về việc thiếu khả năng chiến đấu đáng tin cậy.

Trong khi đó, ở đất nước láng giềng sát sườn Malaysia là Singapore, các chương trình đóng tàu Hải quân gần đây và hiện nay của nước này bao gồm tàu khu trục lớp Formidable (dựa theo thiết kế của mẫu tàu Lafayette của Pháp), các tàu tấn công đổ bộ lớp Endurance (được bán cho Hải quân Thái Lan) và tàu làm nhiệm vụ ven biển lớp Independence 1.200 tấn. Ngoài ra, Singapore còn có các kế hoạch đóng 1 tàu vận tải đa năng hỗn hợp lớn (JMMS) và 1 tàu chở trực thăng (LHD).

Tại Thái Lan, Công ty Đóng tàu Bangkok (Bangkok Dock) đang tiến hành lắp ráp hoàn tất tàu tuần tra ven bờ (OPV) lớp Krabi, dựa trên thiết kế của tàu tuần tra lớp River của Vương quốc Anh.

Hiện nay, Việt Nam đang đóng tàu tấn công lớp Molniya theo thiết kế của Nga và một số sản phẩm hải quân khác gồm các tàu tuần tra và tàu hậu cần.

Tuy nhiên, các nhà đóng tàu tại Đông Nam Á đang phải đối mặt với những vấn đề lâu dài khi nói đến việc mở rộng, hay phát triển năng lực đóng tàu và dòng sản phẩm. Nổi bật là 3 thách thức dưới đây:

Thách thức đầu tiên đó là thiếu khả năng sinh lời: Nhiều xưởng đóng tàu tại khu vực không đem lại lợi nhuận bởi quá trình sản xuất cực kỳ nhỏ và khả năng quản lý kém.

Hãng đóng tàu PT PAL của Indonesia bị thiếu hợp đồng sản xuất bởi Chính phủ Indonesia không thể cam kết một kế hoạch hiện đại hóa Hải quân dài hạn do thiếu kinh phí. Năm 2009, PT PAL buộc phải tiến hành một quá trình hợp lý hóa sản xuất, qua đó gần một nửa trong số 2.000 nhân viên của công ty bị sa thải.

Thách thức thứ hai là quản lý tài chính. Chương trình đóng tàu tuần tra lớp Kedah ban đầu có tham vọng sản xuất 27 chiếc tàu tuần tra xa bờ (OPV). Tuy nhiên, tham vọng này vấp phải cản trở ngay từ khi bắt đầu bởi những vi phạm về tài chính, dẫn tới những vấn đề về chất lượng và sự chậm trễ về thời gian.

Nhà thầu ban đầu, Công ty Đóng tàu Hải quân PSC, bị phát hiện đã không trả tiền cho một số nhà thầu phụ. Kết quả là Chính phủ Malaysia đã yêu cầu Công ty Đóng tàu Boustead tiếp nhận PSC và kết thúc dự án.

Thậm chí sau đó, con tàu đầu tiên trong lô hàng đã không vượt qua được những thử nghiệm khi chạy thử trên biển trước khi giao hàng, do những vấn đề về kỹ thuật và chất lượng. Cuối cùng, chương trình đóng tàu lớp Kedah của Hải quân nước này buộc phải giảm xuống còn 6 chiếc.

Thách thức thứ ba là, không có công nghệ và chuyên gia cao cấp. Công nghệ và khả năng kỹ thuật tương đối thấp của các nhà máy đóng tàu tại khu vực có thể là trở ngại lớn nhất mà các nhà máy đóng tàu này phải đối mặt. Trong phần lớn các trường hợp, các nhà máy đóng tàu các nước đều có quy mô nhỏ, chỉ giới hạn trong việc đóng các tàu tuần tra, tàu hộ tống và tàu tuần tra ven bờ. Chỉ có Singapore là ngoại lệ khi nước này có khả năng đóng các tàu lớn hơn như tàu khu trục hoặc tàu tấn công đổ bộ.

Thậm chí, tất cả các công ty đóng tàu tại khu vực đều phải nhập khẩu tất cả, hoặc gần như là toàn bộ các hệ thống và vũ khí trang bị cho các tàu này, bao gồm cả máy móc, radar, thiết bị điện, kiểm soát hỏa hoạn, tên lửa và hệ thống pháo hải quân. Chẳng hạn, tàu khu trục lớp Formidable của Singapore sử dụng cảm biến của Pháp; hệ thống chiến tranh điện tử, mồi nhử của Israel; các máy bay trực thăng và tên lửa chống tàu của Mỹ và một súng 76mm của Italia.

Khi đóng tàu hải quân, các nhà máy đóng tàu Đông Nam Á về cơ bản chỉ làm được phần vỏ (ví dụ, thân tàu, thượng tầng và nội thất), trong khi các hạng mục cao cấp, có giá trị gia tăng thì lại được cung cấp bởi các nhà thầu phụ nước ngoài.

Với những lý do đó, nhiều nhà máy đóng tàu khu vực muốn hợp tác với các nước khác để tham gia các dự án đóng tàu phức tạp hơn. Ví dụ, Malaysia muốn đồng sản xuất với Anh quốc 2 tàu khu trục lớp Lekiu phiên bản cải tiến; Indonesia thì đang tìm kiếm hợp đồng đóng tàu hộ tống lớp Sigma (2 chiếc đầu tiên được đóng ở Hà Lan) và tàu ngầm cho hải quân nước này.

Tuy nhiên, trong phần lớn các trường hợp đều phát sinh một vấn đề kiểu “con gà có trước, hay quả trứng có trước”. Vấn đề lớn nhất là các nhà máy đóng tàu địa phương không sở hữu đủ kỹ năng lao động hay khả năng sản xuất để tham gia vào những dự án phức tạp hơn, trong khi cùng lúc họ không tham gia vào các hoạt động sản xuất các sản phẩm đủ lớn để phát triển các kỹ năng của mình. Hơn nữa, nhiều nhà máy đóng tàu tại Đông Nam Á vẫn thiếu số lượng kỹ sư chất lượng và nhân viên kỹ thuật.

Do đó, dù có tiềm năng nhưng không chắc rằng Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam có thể vượt lên trên vị thế hiện nay - chỉ là những quốc gia nhỏ trong ngành đóng tàu hải quân. Ngành đóng tàu hải quân các nước này sẽ tiếp tục chỉ là bột phát, nhỏ lẻ và giới hạn trong MRO (bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu), sản xuất tay nghề thấp (đóng vỏ), giai đoạn cuối của sản xuất và một vài dự án trang bị vũ khí áp dụng công nghệ thấp.

Linh Phương