Thứ hai 18/12/2017 08:30

Ấn Độ thách thức OPEC bằng chiến lược cung cấp dầu mới

07:33 | 04/12/2017

|
Sự xuất hiện lô hàng dầu thô đầu tiên của Mỹ được vận chuyển tới Ấn Độ không chỉ cho thấy một kỷ nguyên mới trong quan hệ Mỹ - Ấn Độ, mà còn giúp New Delhi gửi một thông điệp đến Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) rằng, họ đã có các lựa chọn cung cấp dầu mỏ khác, với những thỏa thuận tốt hơn.

Nhu cầu lớn, tiềm năng cao

Tiêu thụ năng lượng của Ấn Độ đã tăng khoảng 6%/năm trong thập kỷ qua. Với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) liên tục cao, duy trì ở mức khoảng 7% trong nhiều năm, nhu cầu năng lượng của quốc gia Nam Á được dự đoán sẽ tăng vọt trong vài thập kỷ tới.

Tập đoàn Dầu khí BP (Anh) từng dự báo nhu cầu năng lượng của Ấn Độ sẽ tăng nhanh hơn bất kỳ nền kinh tế lớn nào khác trong khoảng thời gian từ nay đến năm 2035 - tăng vọt tới 128%. Sự gia tăng dân số, tăng thu nhập và mở rộng sản xuất, cùng với sự bùng nổ của ngành viễn thông và ôtô, dự kiến sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu nhiên liệu hóa thạch cao hơn trong khi Ấn Độ đang tìm cách mở rộng nguồn cung cấp điện cho dân số đang tăng nhanh của mình.

an do thach thuc opec bang chien luoc cung cap dau moi
Tàu chở dầu MT New Prosperity cập cảng Paradip Port, ở Odisha, Ấn Độ hôm 2-10-2017

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đến năm 2040, nhu cầu dầu mỏ của Ấn Độ sẽ tăng nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác, tăng từ 6 triệu thùng/ngày hiện tại lên mức 9,8 triệu thùng/ngày. OPEC cũng dự đoán số lượng xe trên các tuyến đường của Ấn Độ sẽ tăng gấp 7 lần, lên đến 141 triệu chiếc vào năm 2030. Nhu cầu khí đốt cũng sẽ tăng, đạt 72 tỉ m3/năm vào năm 2021, tương đương với mức tăng trưởng 7% mỗi năm.

Ấn Độ đã đáp ứng được 82% tổng nhu cầu dầu mỏ của nước này giai đoạn 2016-2017 bằng dầu thô nhập khẩu từ nước ngoài. Mặc dù giá dầu sụt giảm, nhưng giai đoạn 2016-2017, Ấn Độ vẫn chi 70 tỉ USD để nhập khẩu dầu mỏ.

Đa dạng hóa nguồn cung

Thị trường năng lượng Ấn Độ đầy tiềm năng và cực kỳ hấp dẫn mà chắc chắn nhà cung cấp nào cũng mong muốn giành được ít nhiều thị phần ở đây. Thế nhưng, số nhà cung cấp năng lượng cho Ấn Độ lại không nhiều, chỉ loanh quanh mấy nước thành viên OPEC. Theo Bộ trưởng Dầu khí Ấn Độ Dharmendra Pradhan, nước này nhập khẩu khoảng 86% lượng dầu thô và 70% khí tự nhiên từ các quốc gia thành viên OPEC. Nhưng vấn đề đáng nói, mặc dù là khách hàng lớn, tiềm năng cao, nhưng Ấn Độ lại không có được sự ưu đãi nào từ các nhà cung cấp trong OPEC.

Kể từ năm 2008, Ấn Độ đã là nước tiêu thụ năng lượng lớn thứ 2 ở châu Á. Đến năm 2015, Ấn Độ đã vượt qua Nhật Bản để trở thành quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn thứ 3 thế giới, sau Mỹ và Trung Quốc.

Từ lâu, Ấn Độ đã phàn nàn về việc phải trả một khoản phí bảo hiểm cho dầu thô nhập khẩu từ các thành viên OPEC, điều mà các khách hàng khác của OPEC ở châu Âu và Mỹ không cần làm. Tháng 5-2017, phát biểu tại cuộc họp đối thoại OPEC - Ấn Độ tại Vienna, Bộ trưởng Dầu khí Ấn Độ Dharmendra Pradhan đã thẳng thắn kêu gọi OPEC nên đối xử với khách hàng châu Á như “những thị trường chính” và rằng, ông không “mong đợi sự ưu tiên” nào đối với Ấn Độ, nhưng “không muốn bị đối xử bất công”.

Bây giờ, có lẽ OPEC sẽ phải chú ý hơn đến những kiến nghị của New Delhi sau sự kiện tàu chở dầu MT New Prosperity cập cảng Paradip Port, ở Odisha, trên bờ biển phía đông Ấn Độ hôm 2-10-2017 mang theo lô hàng 1,6 triệu thùng dầu cho Tập đoàn Dầu khí Ấn Độ (IOC). Dầu sẽ được chế biến tại các nhà máy lọc dầu của IOC đặt tại Paradip, Haldia, Barauni và Bongaigaon”.

Đây là chuyến hàng dầu thô Mỹ đầu tiên xuất sang Ấn Độ, kể từ khi Mỹ ngừng xuất khẩu dầu mỏ vào năm 1975, đồng thời là lô hàng mở màn cho nhiều chuyến hàng đưa dầu thô của Mỹ vào Ấn Độ sau này. Theo IOC, họ đã đặt mua tổng cộng 3,9 triệu thùng dầu thô từ Mỹ. Ngoài ra, Tập đoàn Dầu khí Bharat (BPCL) và Tập đoàn Dầu khí Hindustan (HPCL) cũng đã đặt hàng khoảng 3,95 triệu thùng dầu thô của Mỹ cho các nhà máy lọc dầu Kochi và Vizag của họ.

Đó chỉ là sự khởi đầu của một chiến lược hai mặt của các công ty Ấn Độ, vừa cải thiện an ninh năng lượng trong bối cảnh nhu cầu dầu mỏ của Ấn Độ gia tăng, vừa giúp New Delhi củng cố vị thế, có thể có một thỏa thuận tốt hơn khi đàm phán mua dầu của các nước OPEC.

Bộ trưởng Dầu khí Ấn Độ Dharmendra Pradhan: Ấn Độ cần phải có chính sách năng lượng tổng thể

an do thach thuc opec bang chien luoc cung cap dau moi
Bộ trưởng Dầu khí Ấn Độ Dharmendra Pradhan

Bộ trưởng Dầu khí Ấn Độ Dharmendra Pradhan vừa tuyên bố nước này cần phải có một chính sách toàn diện cho tất cả các ngành năng lượng… hydrocarbon, than đá, năng lượng tái tạo, thủy điện và điện hạt nhân, nhằm đạt được sự tự chủ trong cung cấp và đảm bảo an ninh năng lượng.

Đồng thời, ông Pradhan cũng bảo vệ kế hoạch tăng gấp đôi công suất lọc dầu của Ấn Độ lên 600 triệu tấn, bất chấp việc Chính phủ Ấn Độ đã đặt mục tiêu đến năm 2022, ở nước này sẽ chỉ lưu hành xe điện và ngành đường sắt Ấn Độ sẽ loại bỏ các đầu máy xe lửa chạy diesel, điện khí hóa hoàn toàn.

Ấn Độ có khả năng tinh chế 232,066 triệu tấn dầu thô thành nhiên liệu mỗi năm. Công suất này vượt quá nhu cầu 194,2 triệu tấn trong năm tài chính 2016-2017 của Ấn Độ. Đó là một phần nguyên nhân khiến kế hoạch hợp tác cùng Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco (Arập Xêút) xây dựng tổ hợp lọc hóa dầu Rs 2.7 lakh crore trên bờ biển phía tây Ấn Độ vào năm 2022 vấp phải sự chỉ trích từ phía dư luận trong nước. Nhưng theo ông Pradhan, tiêu thụ các sản phẩm hóa dầu tính theo đầu người của Ấn Độ mới chỉ là 10kg so với mức trung bình toàn cầu là 30kg. Ấn Độ vẫn bị phụ thuộc vào nhập khẩu để đáp ứng các nhu cầu về hóa dầu, do đó, rất cần phải thúc đẩy sản xuất trong nước để đáp ứng nhu cầu tăng lên khi nền kinh tế phát triển.

Linh Phương