Thứ sáu 21/07/2017 13:51

53 triệu USD để “chạy đua” với biến đổi khí hậu

06:40 | 17/04/2017

|
Trái đất đang nóng dần lên, các lớp băng dày ở Bắc Cực đang tan chảy nhanh chóng đã gây ảnh hưởng tiêu cực tới thời tiết, cũng như điều kiện sống của toàn nhân loại. Mới đây, một dự án nghiên cứu với sự góp mặt của 50 tổ chức đến từ 14 quốc gia trên thế giới, với tổng số tiền huy động được lên tới hơn 53 triệu USD, đang được kỳ vọng có thể giúp dự báo chính xác khí hậu trái đất trong tương lai.

Bước tiến mới trong dự báo thời tiết

Tất nhiên, khái niệm chính xác ở đây không hoàn toàn tuyệt đối. Trong khuôn khổ dự án mang tên “Mosaic”, các nhà khoa học hàng đầu thế giới hy vọng có thể cải thiện tình hình nghiên cứu và dự báo về những thay đổi của mô hình khí hậu trên toàn thế giới, trước những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.

Theo đó, một tàu phá băng đặc biệt của Nga sẽ được điều động tới Bắc Cực ngay trong mùa hè năm nay. Vào mùa đông, tàu sẽ bị băng tuyết làm cho đóng băng theo. Đây là một bước cải tiến tích cực và nhiều khả năng sẽ giúp ích sớm cho các nhà khoa học trong việc nghiên cứu thực địa thời tiết. Bởi trước đó, thời tiết khắc nghiệt ở Bắc Cực gây ảnh hưởng lớn tới việc nghiên cứu.

Giáo sư Markus Rex thuộc Viện Nghiên cứu Alfred Wegener ở Potsdam, Đức cho biết trong một báo cáo khoa học thường niên: “Chúng tôi đang lên phương án thực hiện dự án dọc theo bờ biển Siberia. Sau đó để con tàu trôi dạt trong lớp băng biển”.

Khi mùa đông đến, đặc biệt là trong tháng 11, lượng băng sẽ gia tăng đáng kể. Thời điểm đó, các nhà khoa học đã ở trong con tàu băng và công việc nghiên cứu có thể được tiến hành một cách thuận lợi hơn. Sau đó, nhóm này sẽ thiết lập một mạng lưới thiết bị nghiên cứu trên mặt băng của Bắc Cực.

53 trieu usd de chay dua voi bien doi khi hau
Băng trên Bắc Cực có thể sẽ biến mất hoàn toàn trong tương lai

Giải thích về việc phải làm cho tàu nghiên cứu đóng băng, Giáo sư Markus nói rằng: “Vào mùa đông, băng thường đóng rất dày và khó có thể bị phá vỡ. Ngoài ra, việc sử dụng xe trượt tuyết để di chuyển và chở các dụng cụ nghiên cứu cũng gặp không ít khó khăn. Bên cạnh đó, vấn đề bảo vệ an toàn cho gấu Bắc Cực cũng cần phải được tính đến”.

Những kết quả thu được từ Dự án Mosaic có thể giúp giới khoa học dự đoán chính xác hơn về những biến đổi của thời tiết trong tương lai, cũng như giúp con người có cái nhìn đúng đắn hơn về biến đổi khí hậu.

Theo dữ liệu mới nhất được các nhà khoa học thuộc Trung tâm Dữ liệu băng tuyết Quốc gia Mỹ (NSIDC) và Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) công bố, lượng băng tại Bắc Cực đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong mùa đông năm 2016. Đó cũng là mức thấp kỷ lục trong 2 năm liên tiếp. Điều này sẽ tác động lớn đến tình hình thời tiết của khu vực miền bắc châu Âu và Bắc Mỹ.

Mặc dù đã định hình được kế hoạch nghiên cứu mô hình thời tiết ở Bắc Cực, song theo các chuyên gia thì việc tiếp cận thực tế để tiến hành nghiên cứu trên mặt băng không phải là điều dễ dàng.

“Có rất nhiều thứ dù là nhỏ nhất cũng có thể gây ảnh hưởng đến khí hậu trên phạm vi khu vực và toàn cầu, nhưng chúng ta không thể quan sát tất cả mọi thứ từ vệ tinh được”, Giáo sư Markus nhấn mạnh.

Khi những “biển băng” biến mất

Giới nghiên cứu khoa học nhiều lần cảnh báo, nếu không có các biện pháp hạn chế lượng khí thải CO2, băng trên Bắc Cực sẽ biến mất hoàn toàn vào năm 2030.

Tờ Independent mới đây dẫn lời các nhà khoa học cho hay, Bắc Băng Dương có thể sẽ không còn là biển băng lần đầu tiên trong vòng 100.000 năm nếu con người không có biện pháp hạn chế tốc độ ấm lên toàn cầu ở mức 2oC.

Khu vực này hiện đang phải trải qua sự tăng mạnh về nhiệt độ trong những thập niên gần đây so với phần còn lại của thế giới. Nhiệt độ vào mùa đông ở đảo Spitsbergen phía bắc Na Uy ghi nhận cao hơn 8-11oC so với mức trung bình giai đoạn năm 1961-1990.

Điều này được cho là sẽ tác động tiêu cực đến khí hậu ở hầu hết khu vực Bắc bán cầu, làm tăng số lượng những cơn bão nguy hiểm. Biển băng phản xạ phần lớn năng lượng từ ánh sáng mặt trời. Nếu biển băng biến mất, tốc độ ấm lên toàn cầu sẽ không thể kiểm soát được.

Bắc Cực sẽ được coi như hết băng trong trường hợp diện tích băng giảm xuống dưới một triệu km2. Khi đó, vùng biển bao quanh Bắc Cực sẽ quang đãng và lượng băng còn lại sẽ chỉ tập trung ở những hòn đảo nhỏ ngoài khơi phía bắc nước Nga và Canada.

CNN dẫn số liệu mới nhất tháng 3-2016 cho hay, các hình ảnh động mô tả các tảng băng xung quanh Bắc Cực theo thời gian từ 1984 đến thời điểm hiện tại cho thấy: Các tảng băng biển lâu năm - những biển băng Bắc Cực từng tồn tại năm này qua năm khác, đang trở nên nhỏ hơn rất nhiều trong ba thập niên qua.

Tháng 9 năm ngoái, biển băng Bắc Cực giảm xuống khoảng 4,1 triệu km2, mức thấp thứ hai so với 3,4 triệu vào năm 2012, theo Trung tâm Dữ liệu băng tuyết Mỹ.

Trong khi đó, biển băng Nam Cực hiện nay ở mức thấp kỷ lục với 2,14 triệu km2, so với 3,16 triệu vào năm 1981-2010.

Làm băng nhân tạo cho Bắc Cực?

Trước thực trạng băng tan nhanh ở hai cực, nhà vật lý thuộc Trường Đại học Arizona, Mỹ, Steven Desch đã đề xuất ý tưởng sử dụng 10 triệu máy bơm khổng lồ hoạt động bằng năng lượng gió để bơm nước từ độ sâu 1,3m bên dưới lớp băng Bắc Cực lên bề mặt trong suốt mùa đông.

Lớp băng và lớp nước bề mặt khiến cho nước ở tầng dưới bị cách ly. Tuy nhiên, nếu đưa được nước ở tầng dưới lên tiếp xúc với nhiệt độ bề mặt khoảng -35 đến -40oC thì sẽ khiến bề mặt lớp băng dày thêm và làm dày chỏm băng tại khu vực.

Theo ông Desch, toàn bộ số máy bơm sẽ được lắp đặt trên 10% diện tích khu vực. Nhóm nghiên cứu cho rằng, bằng cách này có thể làm tăng độ dày lớp băng lên 1m sau mỗi thập niên, giúp Bắc Cực tránh khỏi những tác động khắc nghiệt của quá trình biến đổi khí hậu. Mặc dù vậy, chi phí ước tính cho dự án lên tới 500 tỉ USD sẽ là một thách thức không nhỏ.

Tại hội nghị toàn cầu về biến đổi khí hậu COP21 diễn ra ở thủ đô Paris, Pháp hồi năm 2015, giới khoa học đã không thể tìm được tiếng nói chung cho bài toán khủng hoảng ở Bắc Cực. Mặc dù vậy, các nhà khoa học trên toàn thế giới đang tìm kiếm những giải pháp thực sự hữu ích và mang tính đột phá.

Ông Desch nói: “Lâu nay, chúng ta chỉ quan tâm tới việc hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đó là một ý tưởng tốt, nhưng chúng ta cần phải làm nhiều hơn nữa, để ngăn băng ở Bắc Cực biến mất”.

Trước đây, các nhà khoa học Thụy Sĩ từng tiến hành “đắp chăn” cho những khối băng cổ nhằm hạn chế sự tan chảy của dải băng ở dòng sông Rhone, Thụy Sĩ. Theo một nghiên cứu mới đây, Rhone Glacier, nguồn của sông Rhone ở trung tâm của dãy núi Alps, Thụy Sĩ đã bị thu hẹp đáng kể trong 150 năm qua.

Theo đó, nhóm nhà khoa học từ Lamont-Doherty thuộc Đài quan sát trái đất đã phát hiện ra rằng: “Cùng với sự biến đổi khí hậu, những dòng sông băng dần bị thu hẹp lại và mật độ ngày càng tăng theo thời gian. Do đó, bằng phương pháp “đắp chăn” này, chúng tôi hy vọng sẽ phần nào hạn chế được sự tan chảy của những khối băng dưới tác động của sự nóng lên toàn cầu”.

Cũng từng có ý tưởng ngăn chặn hiện tượng tan băng ở Bắc Cực bằng việc rải sol khí (aerosol) lên phía trên lớp băng để làm chệch hướng bức xạ Mặt trời, hay sử dụng những đám mây nhân tạo để hạn chế lượng ánh sáng mặt trời chiếu xuống mặt đất.

T.Quân